Listopad 2017

Previous Page · Next Page

Łukasz Myszka – Dominikanie w Toruniu od XVI do XIX wieku

Łukasz Myszka

Dominikanie w Toruniu
od XVI do XIX wieku
Katolicki zakon w protestanckim mieście

Seria: Studia i Źródła Dominikańskiego Instytutu Historycznego w Krakowie

Wydawnictwo Esprit

Kraków 2015

Sygnatura SIRr XXXIV/152

Dzieje toruńskiego konwentu Braci Kaznodziejów pozostawały nieco na uboczu zainteresowania historyków, na co wpływ miał niewątpliwe fakt, że kościół dominikanów jako jedyny z wielkich toruńskich świątyń, został zburzony na początku XIX wieku i nie przetrwał do naszych czasów.

Jest to duża strata dla dziedzictwa kulturowego Torunia, zwłaszcza jeżeli zdamy sobie sprawę, że kościół dominikanów był jedyną świątynią, która nieprzerwanie pozostawała w rękach katolików – nawet w szczytowym okresie reformacji.

Co więcej toruński klasztor był rownież jednym z największych zgromadzeń dominikańskich w Polsce.

Lukę w badaniach nad przeszłością klasztoru wypełnia rozprawa dr Łukasza Myszki.

Autor opisał specyficzną sytuację Braci Kaznodziejów w Toruniu – mieście, które słusznie uchodziło za twierdzę protestantyzmu.

Dysertacja podzielona została na siedem rozdziałów.

Rozdział 1 – Klasztor dominikanów toruńskich do połowy XVI wieku

Na wstępie dowiadujemy się o początkach klasztoru, jego fundacji w 1263 roku i rozwoju w średniowieczu.

Fragment ten zawiera również opis wydarzeń, jakie miały miejsce w pierwszej połowie XVI wieku, które związane były z kolei z początkami reformacji w Toruniu

Rozdział 2 – Skład osobowy konwentu

Kolejna część monografii przedstawia liczbę zakonników, ich pochodzenie, formację, wykształcenie.

Scharakteryzowano urzędy i funkcje klasztorne.

Szczególnie wiele miejsca poświęcono przeorom.

Rozdział 3 – Podstawy materialne działalności

Rozdział poświęcony jest ekonomicznym i gospodarczym aspektom funkcjonowania klasztoru.

Omówiono prace budowlane i remontowe w kościele i klasztorze.

Opisano ofiary i przywileje gospodarcze dla zgromadzenia.

Wymieniono posiadane i użytkowane przez dominikanów dobra ziemskie.

Przedstawiono dochody z najmu mieszkań i czynszów za dzierżawę gruntów.

Osobna grupę dochodów stanowiły fundacje mszalne i inne zobowiązania modlitewne.

W końcu wymienić należy zapisy i ofiary dokonywane na rzecz klasztoru, również przez samych zakonników oraz ich rodziny.

Rozdział 4 – Działalność duszpasterska

Jest to kluczowy dla całego opracowania rozdział.

Ukazuje on niezwykle bogatą działalność duszpasterską dominikanów.

Była ona istotą funkcjonowania zgromadzenia.

Omówiono sprawowanie przez zakonników mszy świętej i kultu Eucharystii, liturgie godzin, kaznodziejstwo, spowiedź i pochówki.

Osobne studia poświecono przedstawieniu kultu Męki Pańskiej, kultu Najświętszej Maryi Panny i kultu świętych Pańskich.

Opisano również ważne dla dominikanów modlitwy za fundatorów i dobrodziejów.

Autor przypomniał też o rozmaitych formach działalności duszpasterskiej prowadzonej poza kościołem i klasztorem.

Rozdział 5 – Relacje z protestanckim mieszczaństwem Torunia

Rozdział porusza bardzo skomplikowane problemy niezwykle trudnych relacji dominikanów toruńskich z protestanckimi mieszkańcami miasta i protestanckimi władzami Torunia.

Przedstawiono liczne spory i zawierane ugody między katolikami i ewangelikami.

Rozdział 6 – Dominikanie toruńscy w Kaszczorku

Autor zbadał ciekawy fragment dziejów dominikanów, jakim była ich obecność w podtoruńskiej wsi Kaszczorek.

Rozdział 7 – Ostatnie lata działalności dominikanów w Toruniu i kasata klasztoru

Rozprawę swoją dr Łukasz Myszka kończy przybliżeniem smutnych okoliczności kasaty klasztoru dokonanej przez Prusaków w 1819 roku.

Michał P. Wiśniewski – Ewangelicka Atlantyda. Zapomniane cmentarze województwa kujawsko-pomorskiego

 

Michał P. Wiśniewski

Ewangelicka Atlantyda
Zapomniane cmentarze województwa kujawsko-pomorskiego

Prelekcja

9 listopada 2017

Książnica Kopernikańska w Toruniu

W czwartek 9 listopada 2017 roku o godz. 18.00 w Książnicy Kopernikańskiej przy ul. Słowackiego 8 w Toruniu odbyła się prelekcja Michała P. Wiśniewskiego zatytułowana „Ewangelicka Atlantyda. Zapomniane cmentarze województwa kujawsko-pomorskiego”.

Imprezę zorganizowała pani Katarzyna Kluczwajd w ramach cyklu spotkań „Toruń miasto zabytków”.

Michał P. Wiśniewski jest znanym w regionie społecznikiem zaangażowanym w ratowanie starych cmentarzy.

Jest prezesem zarejestrowanego w kwietniu 2017 roku „Stowarzyszenia Lapidaria. Zapomniane cmentarze Pomorza i Kujaw”.

Jego członkowie działają jednak aktywnie już od 2009 roku.

Stowarzyszenie opiekuje się zapomnianymi cmentarzami – z reguły są to nekropolie innowiercze, świadczące o bogatym, urozmaiconym i wielokulturowym dziedzictwie regionu Pomorza i Kujaw.

Członkowie stowarzyszenia dokumentują i inwentaryzują zapomniane cmentarze, wyszukują archiwalnych informacji o ich istnieniu.

Kolejnym polem działalności Stowarzyszenia Lapidaria jest porządkowanie cmentarzy i działania renowacyjne.

W końcu stowarzyszenie prowadzi również akcje edukacyjną i upowszechnia wiedzę o innowierczych cmentarzach.

Więcej informacji na temat Stowarzyszenia Lapidaria znaleźć można na stronie stowarzyszenia i Facebooku:

http://lapidaria.wikidot.com/stowarzyszenie

https://www.facebook.com/lapidariakujpom/

Michał P. Wiśniewski na początku swego wystąpienia wyjaśnił, skąd wziął się tytuł wykładu „Ewangelicka Atlantyda”.

Obecnie wiele cmentarzy zostało bez swoich opiekunów – dawnych gmin wyznaniowych.

Współcześni włodarze i mieszkańcy nie widzą związku opuszczonych nekropoli z własna przeszłością i dziedzictwem historyczno-kulturowym regionu.

Goście usłyszeli rownież kilka słów o samym Stowarzyszeniu Lapidaria i jego działalności.

Członkowie stowarzyszenia wykonali olbrzymią prace inwentaryzacyjną, przygotowując spisy zapomnianych cmentarzy w poszczególnych gminach oraz spis cmentarzy żydowskich.

Sporządzono również spis zmarłych na podstawie inskrypcji nagrobnych.

Obecnie w województwie kujawsko-pomorskim jest 1820 zapomnianych cmentarzy.

78% z nich to cmentarze ewangelickie.

Zebrani dowiedzieli się jakie rodzaje zapomnianych cmentarzy występują w naszym regionie, obejrzeli mapy z rozmieszczeniem cmentarzy, zapoznali się z ich ilością w poszczególnych powiatach i gminach.

Szczególnie w pamięci zapadło mi stwierdzenie, że cmentarz bez nagrobków to także cmentarz.

Często nie zdajemy sobie sprawy, że o istnieniu cmentarza decyduje istnienie grobów znajdujących się pod ziemią.

Jeśli pod jakimś terenem są groby to nie ma znaczenia czy na powierzchni stoją nagrobki czy ich nie ma, czy jest polana, czy rosną krzaki lub drzewa, czy w końcu mamy wyasfaltowany parking czy boisko – dalej miejsce to jest cmentarzem.

Michał P. Wiśniewski opowiadał również o dziejach cmentarzy, o ich organizacji, o tworzeniu ich według kryteriów wyznaniowych a nie religijnych, o datowaniu ich wieku.

Kolejną częścią prelekcji było przedstawienie losów cmentarzy po 1945 roku.

Zebrani usłyszeli i zobaczyli wiele przykładów od całkowitej likwidacji do renowacji.

Dowiedzieliśmy się o działalności Stowarzyszenia Lapidaria w sferze porządkowania cmentarzy i renowacji nagrobków

Odnowiono już 32 cmentarze.

Obejrzeliśmy zdjęcia z prac porządkowych.

Prelegent podkreślił dużą rolę zainteresowania lokalnych władz i okolicznych sąsiadów losami cmentarza.

Na slajdach pokazano wiele zdjęć uratowanych tablic, krzyży, płyt, inskrypcji.

Ostatnią częścią prelekcji było omówienie przykładów sztuki sepulkralnej spotykanej na zapomnianych cmentarzach.

Obejrzeliśmy stare pomniki nagrobne, postumenty, stele, nagrobki, krzyże, rzeźby i płaskorzeźby.

Michał P. Wiśniewski opisał najczęściej występujące motywy i stylizacje.

Stowarzyszenie Lapidaria co 2 tygodnie organizuje akcje porządkowania cmentarzy.

Zaprasza wszystkich chętnych wolontariuszy do włączenia się do tych prac.

Aktualne informacje o działalności stowarzyszenia znajdują się na jego profilu na Facebooku:

https://www.facebook.com/lapidariakujpom/

Michaił Szyszkin – Nie dochodzą tylko listy nienapisane

Polecamy lekturę na weekend.

 

Michał Szyszkin

Nie dochodzą tylko listy nie napisane

Przełożyła Magdalena Hornung

Wydawnictwo: Noir sur Blanc

Warszawa 2013

Sygnatura MAG 299568

Michaił Szyszkin (rocznik 1961) jest jednym z najwybitniejszych współczesnych pisarzy rosyjskich.

Dowodem na to są nie tylko liczne nagrody literackie, ale również przekłady jego książek na kilkanaście języków.

Debiutował w 1993 roku.

Obecnie mieszka w Szwajcarii.

„Письмовник”, czyli „Nie dochodzą tylko listy nienapisane” ukazał się w 2010 roku.

Okazał się wielkim międzynarodowym sukcesem.

Jak najbardziej zasłużenie.

Jest to bowiem zachwycająca książka.

Utrzymana w formie listów między dwojgiem ludzi połączonych w młodości więzami romantycznej miłości.

Rozłączeni przez daleką wojnę, piszą do siebie listy niewiedząc nawet czy dochodzą do adresata.

Listy są niezwykle poruszające.

Dotyczą spraw życia i śmierci, miłości i zdrady, macierzyństwa i straty dziecka, samotności, choroby, cierpienia, konfliktów z rodzicami, wojny.

Szyszkin wypowiada się bardzo głęboko o najważniejszych egzystencjalnych problemach, które poruszają każdego człowieka.

Powieść jest trochę filozoficzna, trochę poetycka.

Jednak wciągają nas pogmatwane losy bohaterów.

Czytać można ją powoli delektując się narracją.

Można przeczytać ją również z zapartych tchem, podziwiając kunszt rosyjskiego pisarza.