Kwiecień 2020

Next Page

Zygmunt Mocarski – Nauka i oświata na Pomorzu, Warmii i Mazurach

 

Zygmunt Mocarski

Nauka i oświata na Pomorzu, Warmii i Mazurach

Nadbitka ze „Słownika Geograficznego Państwa Polskiego”, t. 1, 

Warszawa 1938

Sygnatura SIRr XXXI/90

Zygmunt Mocarski był pierwszym dyrektorem Książnicy Miejskiej im. Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Uczynił on z Książnicy największą i najważniejszą bibliotekę na Pomorzu.

Mocarski uczestniczył w życie naukowe i kulturalne Torunia.

W 1926 roku założył Towarzystwo Bibliofilów im. Lelewela, którego był prezesem do 1939 r.

Przez cały okres międzywojenny pełnił również funkcję sekretarza Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Zygmunt Mocarski sam prowadził badania naukowe nad dziejami kultury, książki czy oświaty.

Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/68814

Efektem jego zainteresowań jest wartościowy szkic poświęcony nauce i oświacie na Pomorzu, Warmii i Mazurach.

Autor podsumowuje dotychczasowe ustalenia dotyczące rozwoju nauki na ternie Prus Królewskich, Warmii i Prus Książęcych w średniowieczu, epoce nowożytnej.

Wiele miejsca poświecił sytuacji w Prusach Zachodnich i Wschodnich w okresie zaboru pruskiego.

Na dziejach nauki i oświaty odcisnęła swoje piętno nierówna walka Polaków z niemieckimi badaczami i stowarzyszeniami naukowymi wspieranymi i faworyzowanymi przez władze pruskie.

Autor przypomina wkład polskich uczonych w rozwój nauki i szkolnictwa.

Podkreśla rolę Torunia, Chełmna i Pelplina w obronie języka i kultury polskiej.

Wspomina o ożywionej działalności regionalistów wśród Kaszubów i Mazurów.

Przedstawia sylwetki zasłużonych badaczy:

  • ks. Stanisława Kujota
  • Floriana Cejnowy
  • Hieronima Derdowskiego
  • Walentego Fiałka
  • Aleksandra Majkowskiego
  • Józefa Łęgowskiego

Zestawienie potrzebnych miastu Toruniowi na lat 10, od 1936-46 inwestycyj

 

Zestawienie potrzebnych miastu Toruniowi na lat 10, od 1936-46 inwestycyj

Wydawca: Magistrat m. Torunia

Toruń 1936

Sygnatura MAG 38297

 

Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.ukw.edu.pl/dlibra/publication/70999

 

Antoni Bolt był najdłużej sprawującym swój urząd  w okresie międzywojennym prezydentem Torunia (1924-1936).

Trzy kadencje jego rządów przyniosły szybki rozwój Torunia.

O jego energii i rozmachu świadczy dokument opracowany za jego sprawą przez toruński Magistrat.

Rozbudowa ulic, portu i bulwaru ; Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.ukw.edu.pl/dlibra/publication/70999

Plan inwestycji szczegółowo przedstawił stan wyjściowy miasta i przewidywane kierunki rozwoju.

Dokładnie omówiono wszystkie dziedziny życia Torunia:

  • majątek komunalny
  • drogi i place publiczne
  • oświatę
  • kulturę i sztukę
  • zdrowie publiczne
  • opiekę społeczną
  • popieranie przemysłu i handlu
  • bezpieczeństwo publiczne

Rozbudowa linii tramwajowych ; Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.ukw.edu.pl/dlibra/publication/70999

Wśród szczegółowych zagadnień opracowano plany rozwoju:

  • hal targowych
  • inwestycji drogowych
  • szkolnictwa powszechnego
  • cmentarza komunalnego
  • kąpieliska
  • parków i ogrodów
  • ośrodków zdrowia
  • schroniska i przytułków
  • szkół zawodowych
  • koszar strażackich
  • obrony przeciwlotniczej
  • szpitala
  • elektrowni
  • gazowni
  • tramwajów
  • wodociągów i kanalizacji
  • rzeźni
  • targowiska zwierzęcego
  • portów
  • oczyszczania ulic i wywozu śmieci

Rozbudowa kanalizacji i wodociągów ; Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa ; https://kpbc.ukw.edu.pl/dlibra/publication/70999

Jan Lankau – Monografja i przewodnik po Toruniu

 

Monografja i przewodnik po Toruniu
z dwoma planami i siedemdziesięcioma ilustracjami 

tekst oprac. przez dr Lankaua
il. wg zdjęć G. Milczewskiego

Wydawnictwa Artystyczne Zakładu Graficznego „Sztuka”

Toruń 1922

Sygnatura SIRr VIII/T-39

Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/72121

Jan Lankau z wykształcenia był historykiem sztuki.

Zawodowo parał się dziennikarstwem najpierw w redakcjach toruńskich, później ogólnopolskich.

Po wojnie poświęcił się badaniom naukowym nad prasoznawstwem.

„Monografja i przewodnik po Toruniu” jest ciekawym połączeniem wykładu historii Torunia i jego architektury, przewodnika turystycznego oraz albumu.

Książkę otwiera zarys dziejów Torunia od założenia miasta, poprzez pochodzenie jego nazwy, przybycie Krzyżaków, wojny z Prusami i Pomorzanami, walkę o przyłączenie Torunia do Polski, przywileje miejskie, reformacje i walki religijne w mieście, Toruń w XVI i XVII wieku, wojny szwedzkie, wojnę północną, wojny napoleońskie, po okres zaboru pruskiego.

Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/72121

 

Następnie autor opisał  najcenniejsze zabytki Torunia:

  • Plac Teatralny
  • Miasto średniowieczne
  • Rynek Staromiejski
  • Ratusz
  • Pomnik Kopernika na Starym Rynku
  • Dom rodzinny Kopernika
  • Kościół Najświętszej Marji Panny

Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/72121