21 sierpnia 2020

Lidia Smentek – Tryptyk historyczny : na jubileusz 450-lecia Gimnazjum Toruńskiego (1568-2018)

 

Lidia Smentek

Tryptyk historyczny 
Na jubileusz 450-lecia Gimnazjum Toruńskiego
(1568-2018)

Wydawca:  Polskie Wydawnictwa Reklamowe

Toruń 2018

Sygnatura SIRr XXXIb/11

Profesor Lidia Smentek jest wybitnym fizykiem i chemikiem,  wykładowcą Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Vanderbilt University w Nashville.

W 1966 roku zdała egzamin maturalny w I Liceum Ogólnokształcącym im. Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Właśnie nauce w Koperniku poświęcone są jej wspomnienia.

Książka składa się z trzech części:

Część I – Zaległa lekcja historii, czyli czego NIE (na)uczyłam się w czasie czterech lat edukacji w Koperniku

Rozdział poświęcony jest historii szkoły od powstania w 1568 roku Gimnazjum Toruńskiego, które w 1594 roku podniesiono do rangi akademickiej.

Uczniowie  Kopernika w okresie okupacji niemieckiej prowadzili mały sabotaż w ramach „Batalionu Śmierci za Wolność”.

W ten sposób nawiązywali do pamięci o słynnych Filomatach Pomorskich działających w gimnazjum w okresie zaboru pruskiego.

Autorka przybliża sylwetki trzech filomatów: Adama i Witolda Steinbornów oraz Leona Konkolewskiego.

Przypomina również o działalności „Czarnej Szóstki” drużyny harcerskiej im. Zawiszy Czarnego w Toruniu w okresie przedwojennym i powojennym.

Część II – Jubileuszowe wspomnienia: Rocznik 1966, czyli czego (na)uczyłam się w Koperniku w ciągu czterech lat edukacji

Rozdział ukazuje obraz szkoły i Torunia w latach sześćdziesiątych.

Autorka opisuje swoją edukację, nauczycieli i uczniów szkoły.

Czytamy, jak wyglądały lekcje czy zajęcia pozalekcyjne.

Poznajemy szkolne akademie, zespoły muzyczne, konkursy recytatorskie, wycieczki.

Część III – Wyklęty uczeń, czyli czego nie wolno mi było poznać nawet po czterech latach edukacji w Koperniku

Rozdział ten poświęcony jest białym plamom w nauczaniu historii, tak charakterystycznym dla czasów komunistycznych.

Nie mówiło się nie tylko o zbrodni katyńskiej, ale również o osobach represjonowanych przez Urząd Bezpieczeństwa.

Wśród skazanych na zapomnienie był Gerard Winiarski – uczeń Kopernika, który został aresztowany w 1951 roku za przynależność do  nielegalnych „Orląt”

Miał 17 lat – został skazany na 12 lat więzienia.

Trafił do obozu w Jaworznie, gdzie karze towarzyszyła praca w kopalni.

W 1954 roku objęła go amnestia.

Autorka wraca do jego procesu, rozmawia ze świadkami, ogląda pamiątki, sięga po prace współczesnych historyków na temat młodzieżowej konspiracji patriotycznej, wreszcie zapoznaje się z dokumentami bezpieki i aktami sądowymi.

Poznajemy warunki panujące w obozie dla młodocianych więźniów politycznych w Jaworznie.

Czytamy o „Orlętach”, poznajemy działalność tej podziemnej organizacji i losy jej członków.

Polecając „Tryptyk historyczny” trzeba koniecznie wspomnieć, że w książce zamieszono olbrzymią ilość unikatowych fotografii, portretów, dokumentów ilustrujących dzieje I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz losy jego uczniów.

Wydanie książki sfinansowane zostało  z budżetu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.