Grzegorz Gerwazy Gorczycki

 

Wśród zrealizowanych ostatnio przez Dział Informacyjno – Bibliograficzny kwerend,
na pewno zainteresuje czytelników ta, poświęcona postaci Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego – wybitnego kompozytora epoki baroku, zwanego „polskim Händlem”.

Gorczycki urodził się około 1667 roku w rodzinie zamożnych wolnych kmieci – Gorczyców – ze wsi Rozbark (dziś dzielnica Bytomia).

Rozbark leżał wówczas na terenie Królestwa Czech, ale przynależał pod względem administracji kościelnej do diecezji krakowskiej.

Gorczycki studiował w Pradze i Wiedniu filozofię, nauki wyzwolone i teologię.

Po przyjęciu świeceń kapłańskich został wysłany na dwa lata (1692-1694) do Chełmna, gdzie reorganizowano wówczas tzw. Akademię Chełmińską (7-klasowe gimnazjum).

Prowadził tu wykłady z retoryki i poezji oraz kierował kapelą kościoła prezbiterialnego.

Na dawnym budynku Seminarium Księży Misjonarzy – dzisiaj budynek Sądu Rejonowego w Chełmnie – już w 1961 roku odsłonięto tablicę jego pamięci.

W 1995 roku został patronem Państwowej Szkoły Muzycznej I Stopnia w Chełmnie.

Również jedna z ulic Chełmna nosi imię Gorczyckiego.

W 1698 roku Grzegorz Gorczycki został mianowany kapelmistrzem katedry na Wawelu, którą to funkcję sprawował przez 36 lat, aż do swojej śmierci w 1734 roku.

Jego obowiązki jako kapelmistrza obejmowały dyrygowanie, przygotowywanie repertuaru, komponowanie własnych utworów, przygotowywanie kompozycji innych autorów, utrzymywanie tradycyjnego repertuaru i wprowadzanie nowego.

Gorczycki był kompozytorem muzyki kościelnej.

Wśród jego dzieł na wyróżnienie zasługuje „Completorium” – olbrzymi 600-taktowy  religijny koncert wokalno-instrumentalny.

„Completorium” wykazuje znamiona takiej techniki, jaką wkrótce zabłysnąć miały wielkie oratoria Georga Friedricha Händla.

Wiele rękopisów wybitnych dzieł Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego zostało odkrytych dopiero w XX wieku.

W księgozbiorze Działu Informacyjno – Bibliograficznego znajdują się następujące publikacje,  w których można znaleźć informacje o Gorczyckim:

Zygmunt M Szweykowskihasło: Gorczyckis. 395-400

[w:] Encyklopedia Muzyczna PWMTom 3 – „efg” – Część biograficzna
Polskie Wydawnictwo Muzyczne
Kraków 1987

Sygnatura SIRi XV/MU-1-t.3


hasło: Grzegorz Gerwazy Gorczycki – s. 44-45

[w:] Janusz Mechanisz – Poczet Kompozytorów Polskich

Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne – Warszawa 1993

Sygnatura SIRi XVIa/SZT-9

 

hasło: Gorczycki Grzegorz Gerwazy – s. 165-167
[w:] Słownik Muzyków Polskich – Tom 1 – „A-Ł”

Polskie Wydawnictwo Muzyczne – Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk – Kraków 1964

Sygnatura SIRi XVIa/SZT-10a

 

Adolf Chybińskihasło Gorczycki Grzegorz Gerwazys. 292
[w:]
Polski Słownik BiograficznyTom VIII, zeszyt 2 (37)

Zakład Narodowy im. OssolińskichWydawnictwo Polskiej Akademii NaukWrocław-Kraków Warszawa 1959

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.8

 

Alicja Wardęcka-Gościńska – hasło: Gorczycki, Gorczyca, Grzegorz Gerwazy – s. 1298

[w:] Encyklopedia Katolicka – tom V
Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
Lublin 1989
Sygnatura SIRi XV/R–4-t.5


hasło: Gorczycki Grzegorz Gerwazy – s. 62-63

[w:] Stefan Rafiński – Chełmiński Słownik Biograficzny

Wydawnictwo Muzeum Ziemi ChełmińskiejChełmno 2006

Sygnatura SIRr IIIA/67

 

Anna Soborska – Zielińska – Chełmińskie pomniki i tablice pamiątkowe
s. 63-65, 182-186

Wydawnictwo Muzeum Ziemi Chełmińskiej – Chełmno 2001

Sygnatura SIRr VIII/C-14

 

Poza tym w zbiorach Książnicy Kopernikańskiej znajdują się jeszcze kolejne publikacje:

  1. Klimek Mariusz, Kompozytor i wykonawca : wspomnienie o Grzegorzu Gerwazym Gorczyckim (1665/67-1734) //Niedziela //Głos z Torunia .-2002 , nr 23 .-s. III
    Sygnatura KM 05145-02-1
  2. Frankowski Stanisław, Toruńska szkoła organistów //Nowości .-1996 , nr 164 .-s. 5
    Sygnatura KM 01473-1996/4
  3. (hak), Kapelmistrz patronem //Gazeta Toruńska 1995, nr 100, s. 9
    Sygnatura KM 01370
  4. (hak), Imię na jubileusz //Gazeta Toruńska 1995 nr 108 s. 14
    Sygnatura KM 01370
  5. Hinz Edward, Muzyka kościelna w Chełmnie, Studia Pelplińskie, R. XVIII:1987, s. 275
    Sygnatura MAG TN 21802
  6. Idaszak Danuta, Litania Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego – nowe źródło do polskiego koncertu wokalno-instrumentalnego z okresu baroku [w:], Dzieło muzyczne – teoria, historia, interpretacja, praca zbiorowa, Kraków 1984, s. 277-282
    Sygnatura 195214
  7. Gorczycki Grzegorz Gerwazy, Completorium. Partitura., Kraków 1978
    Sygnatura Nuty 364 N
  8. Schenk Wacław, przyczynek do biografii Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego, Muzyka (1978), nr 2, s. 73-75
    Sygnatura KM 04215
  9. Mrowiec Karol, Nowo odnalezione największe dzieło Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego, Muzyka (1975) nr. 2, s. 108-112
    Sygnatura KM 04215
  10. Idaszak Danuta, Litania. Nowo odkryty utwór Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego, Ruch Muzyczny 18 (1974), nr 17, s. 2
    Sygnatura MAG 04114-74
  11. Kaczorowska-Guńkiewicz Mirosława, Do biografii Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego, Muzyka (1973), nr 4 , s. 83-96
    Sygnatura KM 04215
  12. Węcowski Jan, Grzegorz Gerwazy Gorczyczki w świetle najnowszych odkryć i badań , [w:] Studia Hieronymo Feicht septuagenario dedicata, Kraków 1967, s. 227-234
    Sygnatura 122656
  13. Szweykowski Zygmunt Marian, Notatki z zapomnianej przeszłości. (1) Pięć nieznanych utworów Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego, Ruch Muzyczny 2 (1958), nr 5, s. 26-28
    Sygnatura MAG 04114-58/1
  14. Feicht Hieronim, Do biografii Gorczyckiego, Polski Rocznik Muzykologiczny, T. 2, 1936, s. 98-99
    Sygnatura TN 0609
  15. Chybiński Adolf, Przyczynki do historii krakowskiej kultury muzycznej w XVII i XVIII wieku, Wiadomości Muzyczne, rok 1925: nr 5/6 (s. 133-147), nr 7 (s. 179-186), nr 8 (s. 218-224), nr 9 (s. 246-250), rok 1926: nr 10( s. 2-7)
    Sygnatura KM 0639