Category Archives: Biografie

Previous Page · Next Page

Jerzy Wojtowicz – historyk gospodarki, społeczeństwa i kultury doby nowożytnej

Jerzy Wojtowicz
Historyk gospodarki, społeczeństwa
i kultury doby nowożytnej

Indywidualny przypadek z historiografii PRL

Redakcja: Kazimierz Maliszewski, Wojciech Piasek

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Toruń 2015

Sygnatura SIRr IIIB/Wojtowicz Jerzy

Księga pamiątkowa poświęcona profesorowi Jerzemu Wojtowiczowi (1924-1996) zawiera szereg referatów i wspomnień, które analizują zarówno dorobek naukowy profesora jak i jego działalność akademicką.

Na wstępie opracowania, wydanego staraniem Wydziału Nauk Historycznych UMK, zaprezentowano biografię uczonego i nauczyciela akademickiego.

Redaktorzy monografii postanowili przedstawić miejsce pisarstwa historycznego Jerzego Wojtowicza na tle historiografii PRL.

Stąd w tomie znalazło się wiele tekstów opisujących dorobek profesora jako historyka Torunia, jako badacza historii Pomorza, jako badacza europejskiego Oświecenia, jako badacza dziejów komunikacji społecznej oraz dziejów masonerii.

Księgę pamiątkową uzupełnia „Bibliografia prac Profesora Jerzego Wojtowicza 1952-1996”.

Wśród jego najważniejszych publikacji należny wymienić:

  • Studia nad kształtowaniem się układu kapitalistycznego w Toruniu. Stosunki przemysłowe miasta w XVIII wieku (praca doktorska 1960)
  • Narastanie kapitalizmu w rolnictwie ziemi chełmińskiej. Majorat ostromecki 1772-1880 (rozprawa habilitacyjna 1963)
  • Miasto europejskie w epoce oświecenia i rewolucji francuskiej (PWN 1972)
  • Historia Szwajcarii (Ossolineum 1976)

Franciszek Tadeusz Rakowicz (1839-1878) – pierwszy wydawca „Gazety Toruńskiej”

Tygodnik Ilustrowany, 1879, nr 172, Sygnatura KM 01092

Franciszek Tadeusz Rakowicz urodził się 1 czerwca 1839 roku w Golejewku koło Rawicza w Wielkopolsce.

Jego ojciec był nauczycielem i autorem bardzo popularnego polskiego elementarza „Nauka czytania i pisania”, który miał ponad sto wydań.

Franciszek Tadeusz Rakowicz ukończył gimnazjum w Poznaniu.

Studiował medycynę w Berlinie.

W 1862 roku uzyskał stopień doktora medycyny, ale nigdy nie praktykował.

 

 

Poświęcił się dziennikarstwu i publicystyce gospodarczej.

Był redaktorem „Nadwiślanina” w Chełmnie oraz „Dziennika Poznańskiego”.

Jednocześnie uczył się drukarstwa i księgarskiego fachu w Lipsku w wydawnictwie Brockhausa.

 

Gazeta Toruńska, 1867, nr 1, Mikrofilm M 523

1 stycznia 1867 roku stanął na czele nowo powstałej „Gazety Toruńskiej”.

Jej siedziba mieściła się pod adresem Rakowicza na ul. Żeglarskiej 105 (dziś 10).

W stopce gazety było napisane pisało:
„Nakładem F. T. Rakowicza w Toruniu – Druk J. Buszczyńskiego w Toruniu”.

„Gazeta Toruńska” była pierwszym dziennikiem wydawanym w Toruniu.

Publikacje Rakowicza dotyczył z jednej strony spraw gospodarczych.

Z drugiej strony był on orędownikiem emancypacji kobiet.

 

Rakowicz w Toruniu spędził 7 lat.

W 1870 roku założył w Toruniu Towarzystwo Pomocy Naukowej dla Dziewcząt Polskich.

Był też założycielem Spółki Pożyczkowej oraz Towarzystwa Przemysłowego.

Oryginał : Biblioteka Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk; skan Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa

Oprócz wydawania „Gazety Toruńskiej” Franciszek Tadeusz Rakowicz parał się też księgarstwem.

Jego księgarnia przy ul. Żeglarskiej 10 wydawała książki i prowadziła wypożyczalnię książek.

Księgarnia Rakowicza wydała około 30 książek.

Zasłynęła wydawanym przez pięć lat książkowym „Kalendarzem polskim”.

W „Gazecie Toruńskiej” publikował również własne teksty literackie – opowiadania:
– „Szatan na pokucie”
– „Karol”

 

Zajmował się też tłumaczeniami:
– John Stuart Mill – Poddaństwo kobiet
– Fanny Lewald – O emancypacji kobiet

W 1872 roku jako pierwszy Polak został wybrany do Rady Miejskiej Torunia.

W Toruniu też ożenił się w 1871 roku z mieszkanką naszego miasta Jadwiga Pomorską.

Toruń opuścił w 1873 roku, kiedy to objął funkcje dyrektora Banku Włościańskiego w Poznaniu, za wstawiennictwem jego fundatora hrabiego Jana Działyńskiego z Kórnika.

Rakowicz okazał się bardzo dobrym finansistą – ocalił i rozwinął działalność Banku Włościańskiego w czasie, gdy Wielkopolskę ogarnęła fala bankructw i upadłości banków.

Co więcej pomagał zakładać innym towarzystwa pożyczkowe i kasy oszczędnościowe.

Jego najważniejsza książka dotyczyła też ekonomii: „Kupiec i przemysłowiec, jakim warunkom powinien uczynić zadość i jakie okoliczności uwzględnić, gdy zamierza się osiedlić?”.

Między innymi dzięki zabiegom Franciszka Tadeusza Rakowicza utworzono w Poznaniu Teatr Polski.

Również w Poznaniu wybrano go do Rady Miejskiej.

Zmarł młodo, mając 39 lat – 28 sierpnia 1878 roku w Poznaniu.

Po śmierci męża, jego żona wróciła do Torunia i prowadziła samodzielnie księgarnie, założoną przez Rakowicza.

Tadeusz Zakrzewski

Rakowicz Franciszek Tadeusz

W: Toruński Słownik Biograficzny
Tom 1, s. 212-213

Sygnatura SIRr IIIA/12t.1

 

Zygmunt Celichowski

Dr Franciszek Tadeusz Rakowicz

Tygodnik Ilustrowany, 1879, nr 172-173

Sygnatura  KM 01092

 

„Dr. Franciszek Rakowicz”

Gazeta Toruńska
1878, nr 198, s. 3-4

Mikrofilm M 523

 

 

„Franciszek Tadeusz Rakowicz”

Lech
1879, nr 31-33

Sygnatura WF 3847

 

 

Dr. Franciszek Tadeusz Rakowicz założyciel „Gazety Toruńskiej”

Słowo Pomorskie
25 grudnia 1938, nr 295
s. 9

Mikrofilm M 1018

 

Szczepan Wierzchosławski

Franciszek Rakowicz (1839-1878)

W: Wybitni ludzie dawnego Torunia
s. 227-230

Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

Szczepan Wierzchosławski

Franciszek Tadeusz Rakowicz

W: Zasłużeni ludzie Pomorza Nadwiślańskiego z okresu pruskiego

s. 180-183

Sygnatura SIRr IIIA/4e

 

Jerzy Długosz

Słownik dziennikarzy regionu pomorsko-kujawskiego

Bydgoszcz 1988

Sygnatura SIRr IIIA/16

 

Marian Łysiak, Kazimierz Przybyszewski

Sylwetki lekarzy toruńskich XIX i XX wieku

Toruń 2009

Sygnatura SIRr IIIA/85

 

Tadeusz Zakrzewski

Rakowicz Franciszek Tadeusz

Polski Słownik Biograficzny
Tom XXX, s. 505-506

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.30

Maria Nurowska – Sergiusz, Czesław, Jadwiga

Polecamy lekturę na weekend.

 

Maria Nurowska

Sergiusz, Czesław, Jadwiga

Wydawnictwo w.a.b.

Warszawa 2013

Sygnatura MAG 297256

Maria Nurowska jest bardzo znaną i czytaną powieściopisarką.

Od czterdziestu lat jej kolejne książki stają się bestsellerami.

„Sergiusz, Czesław, Jadwiga” to powieść biograficzna.

Autorka korzystała z relacji świadkach i dokumentów, ale w przypadku różnych wersji wydarzeń jak i w przypadku braku źródeł oparła się na swojej pisarskiej wyobraźni.

Bohaterami jej powieści są Sergiusz Piasecki i Czesław Miłosz – dwaj wielcy pisarze XX wieku.

Autorka wchodzi bardzo mocno w ich intymne życie za sprawą pięknej kobiety.

Jadwiga Waszkiewicz była związana z oboma pisarzami.

Czesław Miłosz ją porzucił, a Sergiusz Piasecki został jej mężem.

Odsłanianie sekretów przeszłości na kartach powieści jest procesem rozłożonym na kilkadziesiąt lat prywatnego śledztwa studentki, a potem profesorki literatury, która jest narratorem powieści.

Dzięki książce Mari Nurowskiej jeszcze raz poznajemy pasjonującą postać Sergiusza Piaseckiego.

Zdobył on tuż przed wojną wielką popularność dzięki powieści „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy”.

Opowiada ona o jego pracy dla polskiego wywiadu, kiedy wiele razy przekraczał granicę ze Związkiem Radzieckim, zbierając tajne informacje, ale i dorabiając na boku przemytem.

W czasie okupacji był żołnierzem Armii Krajowej w Wilnie.

Po wojnie opowiedział się przeciwko komunistycznej władzy i znalazł się na emigracji.

Władze PRL skazały go na zapomnienie i zakazały w jakikolwiek sposób przypominać jego osobę i twórczość.

Sytuacja ta trwała aż do 1989 roku.

Sergiusz Piasecki w 1951 roku opublikował w prasie emigracyjnej artykuł „Były poputczik Miłosz”, w którym bezkompromisowo zaatakował Czesława Miłosza.

Poecie, który w 1951 roku postanowił zostać na emigracji zarzucił dotychczasową pracę dla reżimu komunistycznego.

W powieści „Sergiusz, Czesław, Jadwiga” czytamy o ukrytym źródle niechęci Sergiusza Piaseckiego do Czesława Miłosza, którym było niegodne porzucenie zakochanej w nim kobiety.

Autorka opisuje kolejno związek Jadwigi Waszkiewicz, córki znanego wileńskiego lekarza z oboma pisarzami.

Przedstawia przy tym różne wersje wydarzeń, jakie rozegrały się w Wilnie przed wojną i w okresie okupacji.

Ta historia jest tak pasjonująca, że zapewne zachęci czytelników do dalszych poszukiwań i sięgnięcia po inne biografie poświęcone fascynującej i tragicznej postaci Sergiusza Piaseckiego.