Category Archives: Biografie

Previous Page · Next Page

Jan Michał Hube – toruński matematyk – dyrektor Szkoły Rycerskiej

 

Jan Michał Hube urodził się w Toruniu w 1737 roku.

Jego rodzina miała korzenie ariańskie.

Przybyła do Torunia z Litwy po wyroku banicyjnym nałożonym na arian przez Jana Kazimierza.

 

 

 

Rodzina Hube przyjęła początkowo konfesję kalwińską, ale z racji dominującej w Toruniu ortodoksji luterańskiej niechętnej tak katolikom, jak i kalwinistom, ojciec Jana Michała zmienił wyznanie z kalwińskiego na luterańskie.

 

Ojciec był kierownikiem Szkoły Nowomiejskiej w Toruniu i pastorem w Górsku.

Kalwińskie i ariańskie korzenie rodziny Hube nigdy nie pozwoliły jej członkom na zrobienie kariery w ortodoksyjnie luterańskim Toruniu.

Jan Michał Hube ukończył w 1755 r. toruńskie Gimnazjum Akademickie.

Był przeznaczony przez ojca do kariery kaznodziei.

Już w toruńskim gimnazjum okazywał zainteresowanie matematyką, fizyką i geometrią.

Studia w Lipsku a potem w Getyndze poświecił więc matematyce i naukom ścisłym.

 

 

Na studia w Getyndze zarabial jako nauczyciel synów wspóltwórcy i pierwszego kuratora tamtejszego uniwersytetu barona Gerlacha Adolfa von Münchhausena (kuzyna słynnego podróznika i awanturnika).

 

W Getyndze Hube opublikował pierwszą swoją pracę naukową „Versuch einer analytischen Abhandlung von den Kegelschnitten”.

Po powrocie do Torunia Jan Michał Hube w 1761 roku zajął rolnictwem na folwarku w Górsku.

Odmówił przeniesienia się do Petersburga, mimo zaproszenia tamtejszych akademików.

W Toruniu zajmował się też pracami inżynierskimi.

W Lubiczu odbudował śluzę dostarczającą wodę do młyna, tartaka i papierni.

Na zlecenie Rady Miejskiej dokonał pomiarów jej dóbr ziemskich wokół Torunia.

 

 

 

W 1765 roku został sekretarzem Rady Miasta Torunia.

Cały też czas prowadził badania naukowe i publikował artykuły w toruńskich czasopismach „Thornische Nachrichten von gelehrten Sachen” i „Thornische wöchentliche Nachrichten und Anzeigen”.

Publikował też w czasopismach zagranicznych – Acta Eruditorum, Hamburger Magazin, Hannoversche Anzeigen.

Wydawał również książki w Lipsku, Królewcu, Warszawie, Gdańsku, Toruniu.

Hube posługiwał się językiem polskim, ale swe dzieła naukowe publikował po łacinie, po niemiecku i po francusku.

Od 1775 roku współpracował z Komisją Edukacji Narodowej, ktora podjęła wielki program opracowania podręczników do szkół wojewódzkich.

Jan Michał Hube opracował podręcznik rolnictwa oraz fizyki.

Podręcznik rolnictwa „Der Landwirth” ukazał się w 1779 roku.

„Wstęp do fizyki dla szkół narodowych” ukazał się w 1783 roku.

Tłumaczenia z języka łacińskiego dokonał Jan Koc.

Był to znakomity podręcznik fizyki na europejskim poziomie.

Posiadał najwyższe walory pedagogiczne i naukowe jednocześnie.

 

 

W 1782 roku Jan Michał Hube opuścił Toruń na zawsze.

Został Dyrektorem Nauk Szkoły Rycerskiej w Warszawie.

Komendantem szkoły był książę Adam Czartoryski.

Hube nauczał też matematyki i fizyki.

Jako dyrektor zniósł kary cielesne w wyższych klasach.

W bibliotece szkoły zgromadził wielki księgozbiór wojskowy, w skład którego wchodziło również wiele map.

Po III rozbiorze Jan Michał Hube odmówił współpracy z władzami pruskimi.

Poświęcił się pracy na roli w majątku Potycza koło Grójca, gdzie zmarł w 1807 roku.

jest pochowany na cmentarzu ewangelickim w Warszawie, gdzie do dziś dnia zachował się jego grobowiec.

W Ksiąznicy Kopernikańskiej dostępne są następujące jego publikacje:

  1. Abhandlung ueber die Aufgabe aus der Haushaltungskunst aus was fuer der Art, kann ein festerer und staerkerer Damm, als sonsten gebraeuchlich gewesen aufgefuehret werden… die der Naturforschenden Gesellschaft in Danzig 1766 den 19 Maerz mit dem Fuerstl. Jablonowskische Preis ist gekroenet worden… – Danzig : bey Daniel Ludewig Wedel 1770. – (o metodach obwałowywania rzek)

  2. Reflections Sur L Architecture Par M. Hube. – Caenigsberg et Leipsig : chez Jean Jaques Kanter 1765. – (esej o architekturze)

  3. Vollstandiger und fasslicher Unterricht in der Naturlehre. – Leipzig : G. J. Goeschen 1793-1794.

  4. Von den allgemeinen Gesetzen der Bewegung. – Thorn : [s.n.] 1764.

  5. De figura telluris ad virum… Antonium Fridericum Büsching… Epistola. – Gottingae : Schultz F. A. Rosenbusch [s.a.]. – (O kształcie ziemi)

  6. Wstęp Do Fizyki Dla Szkół Narodowych / [przez J. P. Hube […] po Łacinie napisane ; a przez J. X. Koca […] na Polski ięzyk przełożone ; przez Towarzystwo do Xiąg Elementarnych roztrząśnione […]. – [Kraków : Drukarnia Szkoły Główney Koronney post 9 V 1783].

Poniżej publikujemy „Krótki rys życia Michała Hube” autorstwa Józefa Łęskiego – profesora astronomii, prywatnie zięcia Jana Michała Hubego.

Biografia uczonego ukazała sie nałamach „Roczników Towarzystwa Królewskiego Warszawskiego Przyjaciół Nauk” – Tom XII –  za rok 1818 – strony 72-84

Opracowania

Józef Łęski

Krótki rys życia Michała Hube

Roczniki Towarzystwa Królewskiego Warszawskiego Przyjaciół Nauk
Tom XII – 1818 – s. 72-84

Sygnatura MAG TN 0108-12

 

Kamila Mrozowska

Zarys działalności pedagogicznej Michała Hubego (1737-1807)

Studia i materiały z dziejów nauki polskiej
Tom 2 – 1954 – s. 471-519

Sygnatura MAG 59623.02

 

Stanisław Salmonowicz

Szkice toruńskie z XVII-XVIII wieku

Toruń 1992

Sygnatura MAG TN 32686

 

Stanisław Salmonowicz

Jan Michał Hube (1737-1807) fizyk, pedagog, dyrektor nauk w Szkole Rycerskiej w Warszawie

W: Wybitni Ludzie dawnego Torunia
s. 127-131

Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

Karola Ciesielska

hasło: Hube Jan Michał (1737-1807)

W: Toruński Słownik Biograficzny
Tom 1 – s. 119-120

Sygnatura SIRr IIIA/12t.1

 

Hube Jan Michał (1737-1807) matematyk fizyk, pedagog

W: Nowy Korbut – Oświecenie
Opracowała Elżbieta Aleksandrowska
Tom 4 – s. 502-504

Sygnatura SIRi Vb/4-t.4

 

Kamila Mrozowska

hasło: Hube Jan Michał (1737-1807)

W: Polski Słownik Biograficzny
Tom X – s. 67-69

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.10

Zmarł redaktor Stanisław Frankowski (1945-2019)

Stanisław Frankowski, fot. Tomasz Dorawa

 

We wtorek w nocy 15 stycznia 2019 r. zmarł red. Stanisław Frankowski (1945-2019)

 

Znakomity dziennikarz toruńskich „Nowości”, m.in. redagował kolumnę „Dzieje i ludzie”, w gazecie pracował od 1969 r., był korektorem, redaktorem działu miejskiego, technicznego, depeszowcem, ale i zastępcą sekretarza redakcji.

Od lat. 70. XX w. był członkiem Towarzystwa Miłośników Torunia, często pisał o toruńskich wydawnictwach Towarzystwa, prawie zawsze omawiał zawartość nowego tomu „Rocznika Toruńskiego”, ale i innych toruńskich pism m.in. „Folia Toruniensia”. Od 1982 r. oficjalnie przystąpił do grona komilitonów w Towarzystwie Bibliofilów im. J. Lelewela w Toruniu. Piastował tam funkcję wiceprezesa i prezesa (przez jedną kadencję l. 1990-1994).

Zaniemógł 8 stycznia, kiedy wyruszał na pogrzeb przyjaciela, także jak on dziennikarza i bibliofila, Zefiryna Jędrzyńskiego, który zmarł 3 stycznia… Ten rok zaczął się dla Nas, czytelników i miłośników ksiąg, czarną serią.

Był życzliwym i pełnym uroku czytelnikiem, zawsze energicznym krokiem nie wchodził, ale niemal wbiegał do czytelni Działu Informacyjno-Bibliograficznego. Chyba prawie codziennie w czasach Janiny Huppenthal, bardzo często kiedy pracowała jeszcze Danusia Krełowska. Rzadziej kiedy rozpoczęła się era internetowa. Chociaż On dzielił czasy pięknych druków, na erę przed i złote czasy Zygfryda Gardzielewskiego. Pierwsze nowinki (nie plotki), informacje o kulturze szeroko pojętej – były się od Niego. Czy tylko bliskość redakcji „Nowości” na Starym Mieście, czy potem przy ul. Mickiewicza, powodowała, że gościł tak często nie tylko na imprezach i wystawach w bibliotece. Nie, Pan Redaktor, później po prostu Pan Stasiu lubił bibliotekarki z Książnicy. Był szarmancki…, życzliwy wobec każdej osoby jaką spotykał w bibliotece.

Był autorem kilku wierszowanych życzeń dla biblioteki z okazji rocznic powstania Książnicy m.in. Toruńskiej Książnicy na jej 70-lecie (1993), w jednej ze strof pisał:

Siedzą tu białe kruki, co pomorskie tłocznie

Opuściły, a wszystkie badaczom pomocne.

Czule patrzą na one oczy księgoluba,

Boć grodu Kopernika jest to wielka chluba

Żegnał wierszem oficynę, w której tak często bywał i tłoczyła ona Jego druki. Jak wszyscy bibliofile był wówczas rozżalony, ale dał temu wyraz po swojemu, ostatnia ze strof Jego wiersza Żegnając Oficynę brzmi:

I mnie też jest ciężko, bom lubił te druki

Proste acz wytworne, jak to białe kruki

Czasem składaliście też i moje słowa

Niech was w szczęściu, zdrowiu dobry Bóg zachowa

Panie Redaktorze, Panie Stasiu, w sercach bibliotekarzy i wszystkich pracowników Książnicy jacy Pana znali, pozostanie Pan i Pana teksty na zawsze.

dr Katarzyna Tomkowiak

Oni tworzyli historię – Aleksandrowski słownik biograficzny

 

Oni tworzyli historię
Aleksandrowski słownik biograficzny

pod. red. Andrzeja Cieśli

Tom 1

Wydawca: Miejskie Centrum Kultury w Aleksandrowie Kujawskim

Aleksandrów Kujawski 2016

Sygnatura SIRr IIIA/115

100-lecie nadania praw miejskich (1916) Aleksandrów Kujawski upamiętnił wydaniem pierwszego tomu „Aleksandrowskiego słownika biograficznego”.

Pracownicy Urzędu  Miasta we współpracy z Miejskim Centrum Kultury przygotowali publikację sfinansowaną przez Fundacją Banku Zachodniego WBK.

Słownik obejmuje 43 biogramy osób pochodzących z Aleksandrowa lub związanych z miejscowością.

Biogramy zostały przygotowane przez następujących autorów: dr Andrzej Cieśla, Piotr Miernik, Jerzy Erwiński, Robert Stodolny.

Lista upamiętnionych postaci obejmuje następujące nazwiska:

  1. Antonowicz Ignacy ks. – salezjanin, nauczyciel, dyrygent
  2. Bazała Leon Wojciech Jan – cichociemny, lekarz podpułkownik AK
  3. Bębnowski Wacław – rzeźbiarz i ceramik
  4. Białkowski Zygmunt – kupiec, działacz kulturalny i społeczny
  5. Cieplak Władysław Mirosław – harcmistrz, porucznik, powstaniec warszawski
  6. Ciszewski Henryk – harcerz i kolejarz
  7. Ćwikła Józef – naczelnik miasta, strażak, dyrektor Miejskiego Zespołu Ekonomiczno-Administracyjnego
  8. Danilewicz Zielińska Maria – pisarka, badaczka dziejów literatury emigracyjnej, dyrektorka Biblioteki Polskiej w Londynie
  9. Erwiński Zbigniew – muzyk, nauczyciel
  10. Grzymała Edward ks. dr – błogosławiony, patron Aleksandrowa Kujawskiego
  11. Kochanowski Władysław – skrzypek, twórca kapeli ludowej
  12. Kochanowski Zbigniew – muzyk
  13. Konieczyński Leon – nauczyciel
  14. Kopczyński Bolesław – mistrz murarski, instruktor muzyczny
  15. Kozłowski Antoni – nauczyciel, działacz ZNP
  16. Krynicki Konstanty – lekarz weterynarii, pisarz, działacz społeczny
  17. Kuberacki Mieczysław – urzędnik, działacz kulturalny , kapelmistrz Ochotniczej Straży Pożarnej
  18. Kuza Czesław – mistrz kamieniarski
  19. Kuza Stanisław – nestor kujawskich kamieniarzy
  20. Markowski Wilhelm – aptekarz, społecznik
  21. Marlicz Adam – lekarz, dyrektor Szpitala Powiatowego
  22. Marlicz Krzysztof – profesor medycyny, gastroenterolog, rektor Pomorskiej Akademii Medycznej
  23. Morawski Zdzisław – poeta i prozaik
  24. Nasiński Zdzisław Kazimierz – burmistrz miasta, przewodniczący Zarządu Związku Gmin Ziemi Kujawskiej
  25. Nowierski Józef Łazarz – zegarmistrz, działacz kulturalny i sportowy
  26. Okoński Marian – żołnierz, muzyk, dyrygent
  27. Piltz Jan Władysław – profesor neurologii i psychiatrii
  28. Raciborski Andrzej – kupiec, cukiernik, działacz społeczno-kulturalny
  29. Ricci Adam – starosta powiatowy nieszawski, żołnierz Legionów Polskich
  30. Rouppertowa Teodora – działaczka społeczna, publicystka
  31. Sikorska Alicja – harcerka, powstaniec warszawski
  32. Sikorski Lesław – malarz amator
  33. Słodowicz Stanisław – nauczyciel, działacz społeczno-kulturalny, dyrygent
  34. Stachura Edward Jerzy – poeta, prozaik, piosenkarz
  35. Stępiński Stanisław – artysta malarz
  36. Świrkowicz Antoni – lekarz, dyrektor Szpitala Powiatowego
  37. Tatarkiewicz Stanisław – burmistrz miasta, naczelnik OSP, społecznik
  38. Trescher Zbigniew – żołnierz, menager
  39. Trojanowski Edward – podróżnik, działacz społeczny i gospodarczy
  40. Trojanowski Walenty Tomasz – urzędnik, właściciel dóbr Białebłota
  41. Trojanowski Władysław Jędrzej – właściciel dóbr Białebłota
  42. Wasiak Stanisław – starosta powiatowy nieszawski
  43. Wroński Zdzisław – strażak, komendant i prezes