Category Archives: Biografie

Previous Page · Next Page

Regina Kotłowska – Majątek Żukowskich w Lalkowych na Kociewiu

 

Regina Kotłowska

Majątek Żukowskich w Lalkowych na Kociewiu

Wydawnictwo Region 

Gdynia 2016

Sygnatura SIRr IIIA/120

Monografia poświęcona jest majątkowi i dworowi Olgi i Władysława Żukowskich w Lalkowych.

Jest to historia rodu, ale również wsi i jej mieszkańców.

Oparta jest na dokumentach z archiwum rodzinnego oraz na wspomnieniach świadków.

Książka rozpoczyna się od przedstawienia dziejów majątku w Lalkowych od końca XVIII wieku do 1923 roku, kiedy to zakupiło go małżeństwo Władysława i Olgi Żukowskich.

W rozdziale II autorka opisuje środowisko rodzinne Władysława Żukowskiego i Olgi Pawłowny z Moskwinów.

Władysław Żukowski ukończył Instytut Górniczy w Petersburgu.

Był dyrektorem kopalni w Sosnowcu.

Kolejny rozdział przedstawia okoliczności przeniesienia się rodziny Żukowskich do Lalkowych i zakupu tutejszych dóbr ziemskich.

Rozdział IV opisuje życie rodziny w Lakowych, przedstawia majątek, zabudowania dworskie.

Rozdział V poświęcony jest wsi Lakowy, budowie dworu w Lalkowach, miejscowej parafii.

Rodzina Żukowskich dzieliła czas między Sosnowiec, Kraków i Lalkowy.

Na co dzień majątkiem zarządzał administrator.

W książce opisano również innych pracowników dworu i gospodarstwa.

Ostatni rozdział przedstawia tragiczne losy Lalkowych w okresie okupacji niemieckiej i powojennych rządów komunistycznych.

Dekretem PKWN majątek został odebrany rodzinie bez odszkodowania.

Należy podkreślić, że autorka monografii Regina Kotłowska dotarła do unikatowych źródeł i cennych informacji.

Drobiazgowo opisała losy rodziny Żukowskich.

Równie wiele miejsca poświeciła wsi Laklowy i dziejom jej mieszkańców.

Wszystkie wiadomości przedstawiła na szerokim tle historycznym i ekonomicznym.

Poznaliśmy więc skomplikowane stosunki narodowościowe na Kociewiu.

Dowiedzieliśmy się też wiele o sytuacji ekonomicznej ziemiaństwa w przedwojennej Polsce.

Jest to wielka historia małego majątku.

Jak przez soczewkę widać w niej trudną historię Kociewia i tragiczne losy polskich rodzin ziemiańskich.

Krzysztof Hartknoch (1644-1687) – dziejopisarz Prus, Pomorza i Polski

 ­

Krzysztof Hartknoch urodził się w centrum Mazur (w Jabłonce koło Pasymia) w 1644 roku.

Do końca życia był emocjonalnie związany z Pasymiem.

Jego ojciec i obaj dziadowie byli luterańskimi pastorami.

 

 

 

Krzysztof Hartknoch, portret w „Preussische Kirchen – Historia”. Ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej

 

Hartknoch studiował filozofię w Królewcu.

Od młodych lat zmagał się z gruźlicą.

Od 1672 roku prowadził w Królewcu badania nad przeszłością Prus oraz zajmował się zagadnieniami prawno-ustrojowymi.

Wykładał też filozofię i historię na tamtejszym uniwersytecie.

 

 

 

 

Krzysztof Hartknoch, portret w „Alt und Neues Preussen”. Ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej

 

W 1677 roku porzucił posadę profesora na Uniwersytecie w Królewcu i przeniósł się do Torunia, gdzie został profesorem Toruńskiego Gimnazjum Akademickiego.

10-letni okres pobytu w Toruniu był najbardziej twórczym w życiu Hartknocha.

W Toruniu powstał w zasadzie cały jego dorobek naukowy.

Zmarł 3 stycznia 1643 roku w wieku zaledwie 43 lat.

 

 

 

 

 

 

„Alt und Neues Preussen”. Ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej

Jego najważniejszymi dziełami były wydane we Frankfurcie nad Menem  „Stare i Nowe Prusy” – „Alt und Neues Preussen oder preussischer Historien zwei Teile” (1864).

„Stare i nowe Prusy” poświęcone są dziejom Prus Książęcych i Prus Królewskich.

Hartknoch oprócz historii politycznej wiele miejsca poświęca również historii poszczególnych miast,  stosunkom ludnościowym, wprowadzeniu chrześcijaństwa i dziejom religijnym, systemowi monetarnemu, prawu pruskiemu, historii kultury, obyczajom, prawom i religii dawnych Prusów, językowi pruskiemu.

 

 

 

 

Widok Torunia – C. Pietesch. W: „Alt und Neues Preussen”. Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu Pol.7.III.138. Źródło: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa

W „Starych i nowych Prusach”  Hartknoch powtarza informację, że Toruń został założony w 1231 roku wokół wielkiego i rozłożystego dębu, który Krzyżacy ufortyfikowali.

Sama nazwa Torunia możne się wywodzić od niemieckiego słowa „Thor” oznaczającego bramę – w tym wypadku miasto było bramą do Prus.

 

„Preussische Kirchen – Historia”. Ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej

Ostatnią publikacją Hartknocha była wydana tuż przed jego śmiercią „Pruska historia kościelna” – „Preussische Kirchen – Historia” (Gdańsk 1686).

„Pruska historia kościelna” przedstawia dzieje kościoła w Prusach, kładąc nacisk na znaczenie reformacji i konfesji luterańskiej.

 

 

 

 

 

 

„Respublica Polonica duobus libris illustrata” . Biblioteka Jagiellońska, Berol. Ud 6366. Żródło: Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa

Równie ważną publikacją Hartknocha jest praca poświęcona historii, ustrojowi i systemowi prawnemu Rzeczpospolitej:  „Respublica Polonica duobus libris illustrata” (Królewiec 1677).

Autor omówił po łacinie takie zagadnienia, jak bezkrólewie, elekcja i koronacja, pakta konwenta, senat, urzędy, stan szlachecki, sejmy i sejmiki, ustrój sądownictwa, organizacja wojska i forma rządów.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Petri De Dusburg, „Ordinis Teutonici Sacerdotis, Chronicon Prussiae”. Biblioteka Elbląska Pol.7.II.351. Źródło: Elbląska Biblioteka Cyfrowa

Wielką zasługa Hartknocha jest poza tym odnalezienie i opublikowanie w 1679 roku XIV-wiecznej kroniki krzyżackiej Piotra Dusburga (z Diusburga)

Kronika obejmuje historię Zakonu od założenia w Palestynie w 1190 roku do roku 1326.

 

 

 

 

 

 

 

Nowatorstwo Hartknocha jako historyka polega na stosowaniu przez niego krytyki historycznej.

Docenia wagę źródeł historycznych, akt i dokumentów.

Odróżnia je od opracowań historycznych.

Nie zbiera już bezkrytycznie wszystkich informacji, w tym legend i zwykłych fantazji, ale je selekcjonuje, kwestionuje, odrzuca, sprawdza wiarygodność.

W tym właśnie odchodzi już od barokowej uczoności, a podąża w kierunku oświeceniowej krytyki naukowej.

Sławomir Augusiewicz

Dziejopisarstwo Krzysztofa Hartknocha

W: Życie codzienne na dawnych ziemiach pruskich

s. 28-35

Sygnatura MAG 276523

 

Jerzy Serczyk
Wstęp

do:
Jan Krzysztof Hartknoch
Opis Torunia z roku 1684

Sygnatura SIRr VIa/29

 

Jerzy Serczyk

Warsztat historyczny Krzysztofa Hartknocha (1644-1687)

W: Księga pamiątkowa 400-lecia Toruńskiego Gimnazjum Akademickiego
T. 1, s. 283-314

Sygnatura SIRr XXXIb/3t.1

 

Jerzy Serczyk

Krzysztof Hartknoch (1644-1687) toruński historyk Pomorza

Rocznik Toruński
T. 3, s. 55-88

Sygnatura SIRr II/18t.3

Ocalić od zapomnienia – zasłużeni mieszkańcy regionu / pod redakcją Szymona Wiśniewskiego

 

Ocalić od zapomnienia
Zasłużeni mieszkańcy regionu

pod redakcją Szymona Wiśniewskiego

Wydawca: Stowarzyszenie Świętego Huberta,
Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna im. ks. F.K. Malinowskiego

Golub-Dobrzyń 2016

Sygnatura SIRr IIIA/117

Publikacja została wydana w ramach projektu „Ocalić od zapomnienia – Zasłużeni Mieszkańcy Regionu” finansowanego -przez Starostwo Powiatowe Golub-Dobrzyń.

Redaktorem zbioru jest Szymon Wiśniewski – nauczyciel historii, wiceprezes Stowarzyszenia Świętego Huberta oraz komendant Hufca ZHP im. F. Chopina w Golubiu-Dobrzyniu.

Celem projektu było upamiętnienie wybitnych postaci Golubia-Dobrzynia.

Autorami biogramów, oprócz redaktora tomu, jest też młodzież szkolna i harcerze, którzy docierali do rodzin i bliskich osób bohaterów książki: Jakub Kamiński, Zuzanna Kwiatkowska, Natalia Mężykowska, Agnieszka Skonieczna, Monika Żuchowska.

W książce zamieszczono życiorysy lekarzy, nauczycieli, żołnierzy i społeczników:

  • Franciszek Ciszewski
  • Mirosław Gassen-Piekarski
  • Kazimierz Goszkowski
  • Henryk Górecki
  • Edward Jasieniecki
  • Henryk Rogowski
  • Eugeniusz Pietrzak
  • Henryk Sipak
  • Władysław Syguła
  • Stefan Wiśniewski