Category Archives: Dziennikarstwo

Next Page

Wieczory Toruńskie – Andrzej Szmak – „Nowości” w latach przełomu (fakty, mity, imaginacje)

 

Andrzej Szmak

„Nowości” w latach przełomu
(fakty, mity, imaginacje)

Prelekcja

22 lutego 2018

Książnica Kopernikańska w Toruniu

Towarzystwo Miłośników Torunia i Książnica Kopernikańska w Toruniu wróciły do współpracy przy organizacji cyklu spotkań popularnonaukowych „Wieczory Toruńskie” poświęconych dziejom miasta i ludzi Torunia.

Spotkania są organizowane przez dr Katarzynę Tomkowiak – sekretarz ToMiTo i starszego kustosza Książnicy Kopernikańskiej.

W czwartek 22 lutego o godz. 18.00 gościem Książnicy był Andrzej Szmak – redaktor naczelny „Nowości” w latach 1990-1995.

Spotkanie zorganizowano z okazji 50-rocznicy powstania „Nowości”

Redaktor Andrzej Szmak przez ponad dwie godziny bardzo interesująco opowiadał o swojej dziennikarskiej pracy.

Prelekcja ilustrowana była unikatowymi zdjęciami z jego archiwum.

Kilkudziesięciu słuchaczy poznało historię jego rodziny zapoczątkowaną przez burgrabiego Chełmna w XVII wieku.

Dowiedzieliśmy się o jego studiach prawniczych, które łączył z szefowaniem klubowi studenckiemu „Od Nowa”.

Następnie redaktor Andrzej Szmak opowiedział jak trafił do zawodu dziennikarskiego.

Opisał swoje pierwsze kroki w redakcjach pism zakładowych i branżowych.

Pasjonująca była historia jego pracy w tygodniku „ITD”.

Było to największe w Europie pismo studenckie.

Było to pismo kolorowe i ilustrowane.

W redakcji znaleźli się tak wybitni publicyści jak Maciej Rybiński, Krzysztof Mroziewicz, Zdzisław Pietrasik.

Pismo zostało zawieszone po wprowadzeniu stanu wojennego, a on sam nie został wówczas pozytywnie zweryfikowany.

W tych dramatycznych okolicznościach poznał późniejszego prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego.

Mimo niewesołych okoliczności wrócił do zawodu w redakcji „Przeglądu Tygodniowego”.

Było to drugi po „Polityce” największy tygodnik w latach 80-tych, wychodził w 100-tysięcznym nakładzie.

Pisał felietony oraz reportaże.

Relacjonował przebieg procesu toruńskiego zabójców księdza Jerzego Popiełuszki.

Druga część spotkania poświęcona była „Nowościom”.

Andrzej Szmak mówił o skomplikowanych okolicznościach utworzenia dziennika, który był w okresie PRL jedyną gazetą wydawaną w mieście powiatowym.

Patronem jej powstania był Stefan Olszowski – urodzony w Toruniu, działacz partyjny.

Prelegent mówił o redaktorach naczelnych „Nowości” i dziennikarzach gazety.

Niezwykle ciepło wspominał zwłaszcza redaktora Stanisława Świątka – internowanego w stanie wojennym.

Opowiedział o okolicznościach objęcia przez siebie funkcji redaktora naczelnego „Nowości” i prezesa spółdzielni dziennikarzy „Oficyna Toruńska” w maju 1990 roku.

„Nowości” nie miały wówczas nic poza tytułem, ich siedziba okazała się być prywatną kamienicą, technika drukarska była przestarzała, nie uregulowana była nawet godzina druku i pora dnia, kiedy gazeta trafiała do kiosków.

W latach 1990-1995 „Nowości” zyskały własną siedzibę, zaczęły regularnie wychodzić jako gazeta poranna, zyskały sobotnie wydanie, wprowadzono kolorowy dodatek telewizyjny, zespół pracowników powiększył się do stu osób, w tym 30 dziennikarzy, wprowadzono fotoskład.

Codzienny nakład gazety wynosił 40 tysięcy egzemplarzy, w piątek było to 80 tysięcy egzemplarzy.

Co więcej udało się nawet przy zaangażowaniu redaktora Andrzeja Szmaka, wojewody Bernarda Kwiatkowskiego, prezydenta Torunia Jerzego Wieczorka powołać „Radio Toruń”, którym kierował Zbigniew Ostrowski.

Słuchacze obejrzeli też zdjęcia z głośnej imprezy zorganizowanej przez redakcję „Nowości” w 1994 roku.

Słonica, wypożyczona na tę okazję z cyrku, testowała nową nawierzchnię ulicy Szerokiej.

Na imprezę przyszło 10 tysięcy mieszkańców Torunia.

To tylko niewielka próbka wspomnień redaktora Andrzeja Szmaka, który okazał się wybornym gawędziarzem.

Gorąco polecamy, zwłaszcza studentom dziennikarstwa, jego wspomnienia, ale również stare i nowe felietony, oraz blog http://aszmak.bloog.pl

50-rocznica powstania „Nowości. Dziennika Toruńskiego”

 

Toruński dziennik „Nowości” – rocznicę 50-lecia powstania tej toruńskiej popularnej gazety możemy obchodzić także w 2018 roku.

Pierwszy próbny numer gazety ukazał się 15 grudnia 1967 r.,
a ten regularny nr 1 datowany był na 30, 31 grudnia 1967 i 1 stycznia 1968.

 

 

 

Autorem charakterystycznej niebieskiej winiety – był toruński typograf i grafik Zygfryd Gardzielewski.

 

W pierwszym numerze życzenia redakcji zilustrowano także jego drzeworytem, to jego graficzna wizja miasta – na nim widnieje rok 1968, ale i napis Elana…

 

 

 

Warto przypomnieć, że był on współtwórcą kroju czcionki antykwy toruńskiej (z charakterystycznymi szeryfami – ale bez związku z dzikim zachodem), ale i pracownikiem Książnicy Miejskiej w Toruniu (która także zaistniała w sygnalnym numerze – jako najlepsza biblioteka w Polsce w konkursie Książka w budowaniu socjalizmu i pokoju).

 

 

Był szefem znakomitej Oficyny, która działała przy bibliotece, a w której powstało wiele pięknych druków – także bibliofilskich.

 

Ale nie tylko on w redakcji był bibliofilem, do grona zacnych komilitonów należeli także red. Stanisław Frankowski i Zefiryn Jędrzyński (który opisał początki dziennika w swej autobiografii wydanej przez Towarzystwo Miłośników Torunia: Było jak było : o młodości, redagowaniu „Nowości”, „Gazety Pomorskiej” polityce i przyjaźni.

 

 

 

 

 

Wieczory Toruńskie – Szczepan Wierzchosławski, Tomasz Krzemiński – Wokół Gazety Toruńskiej (1867-1921)

 

prof. Szczepan Wierzchosławski
dr Tomasz Krzemiński

Wokół Gazety Toruńskiej
1867-1921

Dyskusja

14 grudnia 2017

Książnica Kopernikańska w Toruniu

Towarzystwo Miłośników Torunia i Książnica Kopernikańska w Toruniu wróciły do współpracy przy organizacji cyklu spotkań popularnonaukowych „Wieczory Toruńskie” poświęconych dziejom miasta i ludzi Torunia.

Spotkania organizowane są przez dr Katarzynę Tomkowiak – sekretarz ToMiTo i starszego kustosza Książnicy Kopernikańskiej.

W czwartek 14 grudnia o godz. 18.00 gośćmi Ksiąznicy byli prof. dr hab. Szczepan Wierzchosławski i dr Tomasz Krzemiński z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk.

Spotkanie zorganizowano z okazji 150-rocznicy powstania Gazety Toruńskiej.

Prelegenci nakreślili szerokie tło rozwoju prasy w XIX wieku, w tym zwłaszcza w zaborze pruskim.

Dokładnie opisano przygotowania i uruchomienie redakcji Gazety Toruńskiej.

Nr 1 – Gazeta Toruńska – 1 stycznia 1867
Źródło: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa

Bohaterami wykładu byli:
– Franciszek Tadeusz Rakowicz – pierwszy redaktor gazety
– Józef Buszczyński – drukarz i wydawca gazety
– Sylwester Buszczyński – drukarz i wydawca
– Ignacy Danielewski – redaktor naczelny
– Jan Brejski – redaktor naczelny, drukarz i wydawca gazety

Były to postacie wybitne, angażujące się w życie społeczne i polityczne.

Wykładowcy wyjaśnili jaki był profil czasopisma i jego cena.

Omówiono przyczyny kryzysów jakie spotykały Gazetę Toruńską i dramatyczne spadki nakładu.

Bardzo ciekawe były rozważania na temat ducha pozytywizmu i pracy organicznej twórców gazety.

Na sporach w redakcji związanych z elitarnością lub ludowością czasopisma, na temat współpracy z duchowieństwem albo trzymaniu się laickości gazety.

Kontrowersje wśród społeczności polskiej budziły również ambicje polityczne redaktorów, które podważały tradycyjną rolę konserwatywnego ziemiaństwa.

18 stycznia 1920 – Gazeta Toruńska

Przedstawiono środki zaradcze jakie podejmowali kolejni redaktorzy związane ze zmianą charakteru gazety i jej rozpowszechnianiem wśród ludu.

Rozmawiano również o polskich konkurentach gazety – „Pielgrzymie” wydawanym w Pelplinie i o fenomenie „Gazety Grudziądzkiej” wydawanej przez Wiktora Kulerskiego, która osiągnęła ponad 100-tysięczny nakład.

Bardzo ciekawe były rozważania na temat cenzury działającej w państwie pruskim, o procesach prasowych, rujnujących karach finansowych.  o ciężkiej doli tzw. redaktora odpowiedzialnego, który etatowo odsiadywał wyroki więzienia, nie rzadko nawet kilkuletnie.

Siła Gazety Toruńskiej była tez odzwierciedleniem siły gospodarczej Polaków w Toruniu, którzy stanowili mniejszość mieszkańców miasta i to mniejszość uboższą.

Słuchacze dowiedzieli sie również wielu ciekawostek na temat techniki drukarskiej, zmianach jakie zachodziły w drukarniach, przechodzeniu od prasy ręcznej do cylindrycznych maszyn rotacyjnych.

Wykład wywołał duże zainteresowanie.

Publiczność żywo reagowała na przekazywane wiadomości i włączała się do dyskusji.

Wykładowi towarzyszyła również wystawa.

Zaprezentowano na niej unikatowe przedmiotu ofiarowane Książnicy Kopernikańskiej przez rodzinę państwa Buszczyńskich, wieloletnich właścicieli Drukarni Nakładczej i wydawców Gazety Toruńskiej.

Na wystawie można było obejrzeć rodzinne pamiątki związane z Józefem Buszczyńskim i Sylwestrem Buszczyńskim, stare fotografie przedstawiające rodzinę za stołem w ogrodzie, w salonie na spacerze.

Zaprezentowano stare czcionki i stemple z drukarni, kasztę z justunkiem, winkielak, czyli wierszownik do ręcznego składania wierszy z czcionek.

Można było poznać stare dokumenty takie jak:
– koncesję dla Józefa Buszczyńskiego na założenie drukarni w Toruniu wydaną przez Królewską Regencję w Kwidzynie w 1866 roku
– zaświadczenie królewskiej Komisji Egzaminacyjnej dla Drukarzy, ze Józef Buszczyński zdał egzamin i może samodzielnie prowadzić zakład drukarski z 1866 roku
– pismo Józefa Buszczyńskiego do Magistratu Torunia , zawiadamiające o uruchomieniu drukarnia z 1866 roku
-pozwolenie policji na umieszczenie szyldu nad drukarnią

Oczywiście na wystawie zaprezentowano również oryginalne numery Gazety Toruńskiej.

 

Wszyscy uczestnicy „Wieczorów Toruńskich” otrzymali na pamiątkę odbitki wykonane z oryginalnych stempli Drukarni Nakładczej Buszczyńskich.