Jesteś tutaj:

Kategoria: Historia

Niebieski kształt otwartej książki. Napis: Mateusz Kubicki, Piotr Pliszka - Szpęgawsk : miejsce niemieckich zbrodni na Pomorzu w 1939 roku

 

Mateusz Kubicki, Piotr Pliszka

Szpęgawsk
Miejsce niemieckich zbrodni na Pomorzu w 1939 roku
Przewodnik

Wydawcy:
Muzeum Stutthof w Sztutowie.
dla Oddziału – Muzeum Piaśnickie w Wejherowie 

Wejherowo 2019

Sygnatura SIRr VIb/8-80

Las Szpęgawski położony jest 7 km od Starogardu Gdańskiego.

W miejscu tym spoczywa 7000 ofiar masowych morderstw dokonanych na obywatelach polskich przez Niemców od września do grudnia 1939 roku.

Ofiarami były osoby związane z umacnianiem polskości na terenie Pomorza Gdańskiego – księżą, nauczyciele, właściciele przedsiębiorstw i dużych gospodarstw rolnych, członkowie organizacji patriotycznych, harcerze, urzędnicy.

Byli oni mordowani w ramach akcji „Unternehmen Tannenberg” i „Intelligenzaktion”.

Wielu z zamordowanych pochodziło z Kociewia z powiatów Starogard Gdański i Tczew.

Drugą grupę stanowiły osoby z zaburzeniami psychicznymi, które również w ramach akcji T-4 były masowo zabijane.

Ofiarami byli miedzy innymi pacjenci szpitala psychiatrycznego w Kocborowie.

Egzekucje dotknęły również ludność żydowską.

Jesienią 1944 roku Niemcy postanowili zatrzeć ślady swojej zbrodni.

Mogiły z zastrzelonymi zostały otwarte, a ich ciała spalone.

Autorzy publikacji opisali dokładnie 39 masowych grobów.

Do publikacji dołączono również wybrane biogramy ofiar zbrodni.

 

Piaśnica
Miejsce niemieckich zbrodni na Pomorzu w 1939 roku 
Przewodnik

wstęp Monika Tomkiewicz
opracowanie redakcyjne tekstów Mirosław Odyniecki, Janosz Józefczyk
opracowanie biogramów Mateusz Ihnatowicz

Wydawca:
Muzeum Stutthof w Sztutowie
dla Oddziału Muzeum Piaśnickiego w Wejherowie

Wejherowo 2017

Sygnatura SIRr VIb/8-79

Piaśnica położona jest 10 km od Wejherowa.

W Lasach Piaśnickich Niemcy popełnili największa na Pomorzu zbrodnię w 1939 roku.

Od października do grudnia trwały w Lasach Piaśnickich systematyczne egzekucje.

Ofiarami Niemców byli Polacy i Żydzi.

Aresztowania miały miejsce już od 1 września 1939 roku według przygotowanych wcześniej list proskrypcyjnych.

Obejmowały m.in. księży, nauczycieli, kupców, działaczy politycznych, społecznych i oświatowych z całego Pomorza.

Więźniów na egzekucje dowożona z Gdyni, Wejherowa, Pucka, Gdańsk, Sopotu, Tczewa, Kartuz.

Wśród ofiar znalazły się również osoby chore psychicznie.

Organizowano również transporty z Niemiec Polaków, którzy przed wojną zamieszkiwali w Rzeszy.

Akcją rozstrzeliwania kierowali szef gdyńskiego Gestapo i szef gdyńskiej policji.

Pluton egzekucyjny złożony z funkcjonariuszy SS liczył każdorazowo od 40 do 60 osób.

Ofiary były zabijane z odległości pół metra strzałem w tył głowy.

Liczbę zamordowanych szacuje się na 12-14 tysięcy.

W 1944 roku Niemcy wykopali zwłoki ofiar i spalili ciała zabitych, chcąc zatrzeć ślady zbrodni.

Do wykopywania i palenia ciał Niemcy zmusili więźniów Obozu Koncentracyjnego Stutthof, których następnie wszystkich zamordowali.

W przewodniku po „Piaśnicy  – miejscu niemieckich zbrodni na Pomorzu w 1939” roku opisano 26 zbiorowych mogił.

Opublikowano też kilka wybranych biogramów ofiar.

Opisano znajdujące się na miejscu kaźni pomniki upamiętniające zamordowanych.

Niebieski kształt otwartej książki. Napis: Związki gen. Józefa Hallera z Chełmnem oraz Gorzuchowem w latach 1920-1939

 

Jadwiga Lewandowska-Swołek

Związki gen. Józefa Hallera z Chełmnem oraz Gorzuchowem w latach 1920-1939

Wydawca: Machina Druku

Toruń 2020

Sygnatura SIRr IIIB/Haller Józef 

Jadwiga Lewandowska-Swołek urodziła się w Wielkich Łunawach koło Chełmna.

Ukończyła Administracje oraz Prawo na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Była prokuratorem w Chełmnie i Golubiu-Dobrzyniu.

Na emeryturze studiowała Historię 50+ na Uniwersytecie Gdańskim.

Owocem nauki jest praca licencjacka „Związki gen. Józefa Hallera z Chełmnem oraz Gorzuchowem w latach 1920-1939” , która uzyskała bardzo pozytywne recenzje.

Autorka z prokuratorskim zacięciem i pasją historyka  ustalała nowe fakty i weryfikowała dotychczasowy stan wiedzy o związkach gen. Józefa Hallera z Chełmnem i Gorzuchowem.

Jej wykształcenie prawnicze pomogło zwłaszcza w ustaleniach dotyczących majątku gen. Hallera w Gorzuchowie i jego stanu prawnego.

Większość dokumentów , z których korzystała autorka zamieszczono w książce w postaci fotografii.

Poza tym w opracowaniu znajduje się bardzo dużo zdjęć archiwalnych gen. Hallera i jego rodziny.

Spis treści:

Rozdział I – Józef Haller – Dowódca Armii Polskiej we Francji oraz Frontu Pomorskiego

  • Ku szarży generalskiej
  • Organizacja Armii Polskiej we Francji i jej dyslokacja do Polski
  • Żołnierze „Błękitnego Generała” – Ludwik Rudnicki i ks. Władysław Jan Łęga
  • Misja Frontu Pomorskiego – rewindykacja Pomorza – 1920
  • Armia Hallera Przejmuje Golub – 17 stycznia 1920
  • Chełmno w dniu odzyskania niepodległości – 22 stycznia 1920 
  • Hallerczyk – Franciszek Wałaszewski

Rozdział II – Gen. Józef Haller a Chełmno w latach 1920-1939

  • Dowódca Frontu Pomorskiego w Chełmnie – 29 stycznia 1920
  • Kolejna wizyta w Chełmnie – 1 grudnia 1920
  • Józef Haller ojcem chrzestnym Jana Karwata – Narwa, 20 lipca 1921
  • Honorowy Obywatel miasta Chełmna – 1924
  • Haller na emeryturze wojskowej – od 1926
  • Odwiedziny u chełmińskich Hallerczyków i harcerzy – 9 października 1927
  • Wizyty w Chełmnie w latach 30.

Rozdział III – Gorzuchowo, powiat Chełmno – miejsce zamieszkania Hallerów w latach 1932-1939

  • Gorzuchowo – zarys historii miejscowości
  • Majętność Gorzuchowo we władaniu Józefa Hallera – 1921-1934
  • Eryk Haller jako właściciel majątku w Gorzuchowie – 1934
  • Kpt. Franciszek Socha-Paprocki – adiutant gen. Józefa Hallera
  • Gen. Franciszek Antoni Zieliński – kolega i sąsiad Hallera
  • Hallerowo – miejsce letniego wypoczynku „Błękitnego Generała” z rodziną i jego kontakty z malarzem Franciszkiem Szwochem

Rozdział IV – Działalność społeczna Józefa Hallera w Gorzuchowie i okolicy

  • Praca na rzecz byłych żołnierzy, kombatantów i ich rodzin
  • Kontakty z ruchem harcerskim
  • Działania o charakterze religijnym
  • Spotkania rekolekcyjne z o. Alojzym Ligudą SVD w latach 193601939
  • Czy w Majętności Gorzuchowo przebywał o. Maksymilian Kolbe?
  • Aktywność w Polskim Towarzystwie Czerwonego Krzyża

Rozdział V – Śladami pamięci gen. Józefa Hallera w Gorzuchowie oraz Chełmnie w III RP

Do góry

Skip to content