Category Archives: Prawo autorskie

Previous Page · Next Page

Prawo autorskie w instytucjach kultury – szkolenie

belkaniebieska2

17112015

 

mec. Marcin Lassota

Prawo autorskie w instytucjach kultury

szkolenie

14 listopada 2015

Toruń

belkaniebieska2

W sobotę 14 listopada 2015 roku braliśmy udział w szkoleniu „Prawo autorskie w instytucjach kultury”.

Szkolenie prowadził adwokat Marcin Lassota z Kancelarii Adwokackiej Lassota i Partnerzy (Kraków).

Szkolenie zostało zorganizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko Pomorskiego w ramach programu „e-Usługi e-Organizacja – pakiet rozwiązań informatycznych dla jednostek organizacyjnych Województwa Kujawsko-Pomorskiego”.

Jednym z podstawowych obszarów programu jest e-Kultura.

Szkolenie odbyło się w nowej siedzibie Toruńskiej Agencji Rozwoju Regionalnego – Centrum Innowacyjności przy ul. Włocławskiej 167.

Szkolenie trwało 8 godzin, od 9.00 do 17.00.

Wykładowca omówił szczegółowo następujące zagadnienia:

  • prawa na dobrach niematerialnych
  • prawo autorskie
  • prawa pokrewne
  • dozwolony użytek utworów
  • utwory osierocone i niedostępne w obrocie handlowym
  • wolne licencje
  • prawo do wizerunku
  • istotne postanowienia umów autorsko-prawnych

Prelegent uwzględnił najnowsze zmiany w prawie autorskim, które miały miejsce w 2015 roku (dozwolony użytek oświatowy, wyjątek biblioteczny, prawo cytatu, utwory osierocone, utwory niedostępne w handlu).

Szkolenie było bardzo ciekawe, ponieważ prowadzący jest praktykiem i podawał wiele konkretnych przykładów problemów i rozwiązań z prowadzonych przez swoją kancelarię spraw.

Mec. Lassota obsługiwał już wiele instytucji publicznych, stowarzyszeń i fundacji, wydawnictw, organizacji zbiorowego zarządu oraz indywidualnych twórców i artystów wykonawców.

W szkoleniu brali udział pracownicy bibliotek, ośrodków kultury, muzeów z terenu całego województwa.

belkaniebieska2

Cyfrowa Wypożyczalnia Publikacji Naukowych Academica w Książnicy Kopernikańskiej

belkaniebieska2

Academica_plakat_1

 

 

Cyfrowa wypożyczalnia
międzybiblioteczna książek
i czasopism naukowych

ACADEMICA

jest już dostępna
w Informatorium
Książnicy Kopernikańskiej
w Toruniu.

 

belkaniebieska2

 

Cyfrowa wypożyczalnia Academica udostępnia zasoby cyfrowe Biblioteki Narodowej w Warszawie.

Obejmują one ponad 800 tysięcy książek i czasopism naukowych ze wszystkich dziedzin wiedzy.

Cyfrowa wypożyczalnia Academica oferuje między innymi podręczniki akademickie i zeszyty naukowe szkół wyższych, z tak rozmaitych obszarów wiedzy jak przykładowo medycyna, budownictwo, informatyka, ekonomia, prawo, polonistyka, historia czy pedagogika.

Dostępne w Academice zbiory są skanami wersji drukowanych.

W Academice znajdują się nie tylko publikacje nie-chronione prawem autorskim, ale także, co jest ewenementem, publikacje chronione prawem autorskim.

Dzięki temu w Academice można przeglądać nie tylko stare książki i czasopisma (tak jak we wszystkich bibliotekach cyfrowych), ale również najnowsze publikacje naukowe.

Żeby przeglądać publikacje chronione prawem autorskim czytelnik musi przejść procedurę rejestracji do systemu Academica, którą przeprowadza bibliotekarz w Informatorium.

Korzystanie z cyfrowej wypożyczalni Academica jest nieodpłatne, ale teksty chronione prawem autorskim można przeglądać tylko na miejscu w Informatorium, tylko na wydzielonym specjalnie w tym celu terminalu i tylko przez czytelników posiadających naszą kartę biblioteczną.

Academica daje możliwość przeglądania publikacji, nie ma możliwości kopiowania książek i artykułów, ich pobierania ani drukowania.

Z jednej publikacji w jednym czasie w całej Polsce może korzystać tylko jedna osoba.

W przypadku publikacji cieszących się dużym zainteresowaniem czytelnikom przychodzi z pomocą system rezerwacji.

Bardzo ciekawą funkcjonalnością Cyfrowej Wypożyczalni Publikacji Naukowych Academica jest opcja „Sugestia”.

Dzięki niej czytelnik może zgłaszać dezyderaty zeskanowania poszukiwanych przez siebie publikacji przez Bibliotekę Narodową.

Przeglądanie publikacji, które nie są chronione prawem autorskim, możliwe jest bez rejestrowania się w systemie Academica.

Wystarczy na dowolnym komputerze (również domowym) wejść na stronę:
https://academica.edu.pl

Przypominamy, że do domeny publicznej należą stare książki i czasopisma, których autorzy zmarli przed 70-cioma laty.

Z nowszych publikacji naukowych chronionych prawem autorskim można skorzystać tylko na specjalnym terminalu w Informatorium Książnicy Kopernikańskiej.

Zapraszamy do nas gorąco uczniów, studentów, nauczycieli, pracowników akademickich i inne osoby poszerzające swoje naukowe horyzonty.

belkaniebieska2

Okładki książek w katalogach bibliotek

belka

prawoautorskie

Wiele bibliotek publikuje obecnie okładki książek w katalogach internetowych.

Taką techniczną możliwość dają nam funkcjonujące współcześnie  komputerowe systemy biblioteczne.

Jednak techniczna możliwość nie oznacza możliwości prawnej.

Okładka książki jest bowiem utworem chronionym przez ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

 

Instytucja korzystająca z cudzego utworu musi mieć zgodę właściciela praw autorskich.

Ustawa o prawie autorskim przewiduje możliwość korzystania z cudzych utworów bez zgody autora tylko w drodze wyjątku w ramach tak zwanego dozwolonego użytku.

O dozwolonym użytku bibliotek stanowi artykuł 28:

Biblioteki, archiwa i szkoły mogą:

1) udostępniać nieodpłatnie, w zakresie swoich zadań statutowych, egzemplarze utworów rozpowszechnionych;

2) sporządzać lub zlecać sporządzanie egzemplarzy rozpowszechnionych utworów w celu uzupełnienia, zachowania lub ochrony własnych zbiorów;

3) udostępniać zbiory dla celów badawczych lub poznawczych za pośrednictwem końcówek systemu informatycznego (terminali) znajdujących się na terenie tych jednostek.

Sejm zdecydował, że biblioteki mogą tylko udostępniać książki i inne utwory, które mają postać materialną (egzemplarze), pod warunkiem, że robią to bezpłatnie.

Udostępnienie książki to jedyne pole eksploatacji, jakie dopuszcza prawo autorskie.

Inny sposób korzystania z książki jest już złamaniem ustawy.

Rozpowszechnianie w internecie zeskanowanych okładek książek na pewno nie jest udostępnieniem egzemplarza.

belka

Prawo autorskie nie przewiduje możliwości zamieszczania okładek książek w katalogach w ramach dozwolonego użytku biblioteki.

Ustawa o prawie autorskim chroni autorów utworów i wszelkie wyjątki (dozwolony użytek) muszą być wyraźnie wymienione w ustawie.

Rozszerzanie dozwolonego użytku w drodze interpretacji jest niezgodne z prawem.

Jeżeli mimo tego biblioteki chcą umieszczać okładki książek w katalogach, muszą spełnić szereg wymogów przewidzianych przez prawo autorskie.

Przede wszystkim co do zasady biblioteka musi uzyskać zgodę na takie wykorzystywanie okładki od posiadacza praw majątkowych autorskich oraz uiścić mu stosowną opłatę, chyba że ten z niej zrezygnuje.

Posiadaczem praw majątkowych zwykle nie jest autor okładki, ale wydawca na mocy umowy zawartej z grafikiem.

Absolutne minimum to zwrócenie się biblioteki do wydawcy książki o zgodę na publikację jej okładki w katalogu.

Jako, że taka zgoda jest licencją niewyłączną, może przybrać postać mailową.

Licencja niewyłączna nie wymaga zachowania formy pisemnej (może być nawet ustna).

belka

Jednak zważywszy na zagmatwane i sprzeczne przepisy prawa autorskiego oraz drakońskie kary grożące za najmniejsze uchybienie, należałoby podejść do przepisów bardziej rygorystycznie.

Najlepiej więc podpisać z wydawcą umowę na piśmie.

Wydawca powinien stwierdzić, że przysługują mu majątkowe prawa do okładki.

Profesjonalni wydawcy raczej na pewno zawierają z grafikami umowy o przeniesieniu praw autorskich.

Jeżeli ich jednak nie ma, będziemy musieli podpisać umowę z autorem okładki.

Co więcej nawet jeżeli wydawca ma majątkowe prawa do okładki, autor okładki ma prawa osobiste, które nie są zbywalne.

Prawa autorskie osobiste oznaczają, że zawsze gdy publikujemy okładkę musimy wymienić jej autora.

W umowie musi być wyraźnie zapisane, że licencja jest bezpłatna, jeżeli biblioteka nie chce zapłacić wydawnictwu czy autorowi okładki za jej publikację.

Jeżeli umowa nie stanowi wyraźnie, że udzielenie licencji nastąpiło nieodpłatnie, wówczas twórcy należy się wynagrodzenie.

Umowa taka może też dotyczyć tylko konkretnych okładek.

Wszystkie tytuły książek powinny być więc wymienione w umowie.

Błędne są umowy dotyczące ogólnie okładek danego wydawnictwa, a zwłaszcza okładek tych książek, które jeszcze nie zostały wydane.

W umowie musi być wyraźnie określone pole eksploatacji.

Publikacja w internecie to zgodnie z ustawą „publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym”.

W umowie trzeba określić okres, na jaki licencja jest udzielona.

Jeżeli nie podamy, że licencji udzielono na czas nieoznaczony, to z mocy prawa wygaśnie ona po 5 latach.

belka

Biblioteki wykorzystują też okładki książek na swoich stronach w przeglądach nowości.

Wykracza to poza dozwolony użytek określony w ustawie o prawie autorskim.

Błędne jest tu powoływanie się na artykuł 26, dotyczący sprawozdań z aktualnych wydarzeń.

Wydarzeniem może być otwarcie wystawy czy odsłonięcie pomnika, ale nie zakup książki przez bibliotekę.

Taka wykładnia jest rozszerzająca i wykluczona w przypadku przepisu, dotyczącego wyjątku, który trzeba interpretować dosłownie.

belka

Biblioteki wykorzystują też okładki na swoich blogach recenzyjnych.

Wykracza to poza dozwolony użytek określony w ustawie o prawie autorskim.

Błędne jest tu powoływanie się na artykuł 29, który mówi o prawie cytatu w zakresie uzasadnionym wyjaśnieniem czy analizą krytyczną.

Po pierwsze, wątpliwe jest czy krótka notka o książce jest jej recenzją.

Po drugie, analizowana jest treść książki, a nie jej okładka.

Publikacja okładki nie ma więc uzasadnienia.

belka

Rozważania na temat okładek książek odnoszą się również do innych utworów graficznych publikowanych przez biblioteki na swych stronach internetowych czy na portalach społecznościowych.

Biblioteki nie mają do tego prawa.

Wolno publikować tylko dwa rodzaje utworów:
– grafiki, których autor zmarł 70 lat temu (domena publiczna)
– grafiki, które autor umieścił w internecie na licencji Creative Commons.

belka