Category Archives: Torunianie

Previous Page · Next Page

Ludwik Kolankowski (1882-1956) – pierwszy rektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Ludwik Kolankowski był wybitnym polskim historykiem i pierwszym rektorem Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Urodził się 21 czerwca 1882 roku w Nadwórnie na Pokuciu w ubogim, krytym słomą domku robotnika tartacznego.

Miał sześcioro rodzeństwa, które żywiło półtorej hektarowe pole i jedna krowa.

 

Ukończył gimnazjum w Stanisławowie.

Studia we Lwowie na Uniwersytecie Jana Kazimierza zakończył w 1906 roku doktoratem.

Potem przez rok studiował również w Berlinie.

Habilitował się w 1913 roku na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.

Po odzyskaniu niepodległość w 1918 roku pracował w Ministerstwie Spraw Zagranicznych (do 1922 roku).

Jako pełnomocnik Naczelnika Państwa w 1919 roku brał udział we wskrzeszeniu Uniwersytetu Wileńskiego.

W 1919 roku był również Generalnym Komisarzem Cywilnym przy Zarządzie Ziem Wschodnich i organizował polską administrację państwową na Kresach.

Tytuł profesora zwyczajnego otrzymał w 1936 roku.

Jego najważniejsze dzieła naukowe dotyczą epoki jagiellońskiej:

  • Zygmunt August, wielki książę Litwy do roku 1548 (Lwów 1913)
  • Dzieje Wielkiego Księstwa Litewskiego za Jagiellonów 1377–1499 (Warszawa 1930)
  • Polska Jagiellonów. Dzieje polityczne (Lwów 1936)

Wykładał kolejno na uniwersytetach w Krakowie, Wilnie, Lwowie, Warszawie, Łodzi i Toruniu.

Pracował również w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie (1906-1918) oraz był dyrektorem Biblioteki Ordynacji Zamojskiej w Warszawie (1929-1944).

Biblioteka Zamojskich poniosła duże straty w pożarze we wrześniu 1939 roku.

Najcenniejsze zbiory zamurowano potem w jej piwnicach, co sprawiło że ocalały po upadku powstania warszawskiego.

Poza tym Ludwik Kolankowski uratował, wywożąc z Warszawy do Łowicza, najstarszy egzemplarz „Kroniki” Galla Anonima, Mszał Tyniecki, rękopis „Krzyżaków” Henryka Sienkiewicza i „rękopis „Faraona” Bolesława Prusa.

Po wojnie jako prezes Polskiego Towarzystwa Historycznego zabiegał o utworzenie uniwersytetu na Pomorzu.

Jeszcze wcześniej organizował uniwersytet w Łodzi, jako jego prorektor.

13 sierpnia 1945 roku został delegatem Ministra Oświaty do zorganizowania Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Do Torunia przybył 22 sierpnia i od razu jego auto zostało zatrzymane do wyjaśnienia przez milicję z powodu braku wymaganych dokumentów.

23 sierpnia powołał Senat Akademicki.

24 sierpnia dekretem Krajowej Rady Narodowej powołano uniwersytet w Toruniu.

20 września Ludwik Kolankowski został formalnie rektorem.

5 stycznia 1946 roku odbyła się uroczysta inauguracja roku akademickiego.

We wrześniu 1948 roku, po trzech latach kierowania uniwersytetem, został przez władze komunistyczne zmuszony do złożenia rezygnacji.

Po ustąpieniu z funkcji rektora kierował Biblioteką Uniwersytecką (1949-1955).

Zmarł w Toruniu 19 marca 1956 roku.

Został pochowany na cmentarzu św. Jerzego.

Ludwik Kolankowski 1882-1982
Materiały sesji w stulecie urodzin

pod. red. Andrzeja Tomczaka

Toruń 1983

Sygnatura MAG 191167

 

  • Stanisław Dembiński – Profesor Ludwik Kolankowski jako jeden z twórców i pierwszy Rektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
  • Zenon Hubert Nowak – Rola Ludwika Kolankowskiego w historiografii polskiej
  • Janusz Małłek – Ludwik Kolankowski a uniwersytety polskie
  • Jerzy Serczyk – Ludwik Kolankowski – polityk i człowiek
  • Bogdan Ryszewski – Ludwik Kolankowski jako bibliotekarz
  • Halina Lewczyk, Maria Śliwińska – Bibliografia prac Ludwika Kolankowskiego

 

Ludwik Kolankowski (1882-1956)
W pięćdziesiątą rocznicę śmierci

pod red. Wiesława Sieradzana

Toruń 2006

Sygnatura SIRr IIIB/Kolankowski

 

  • Aleksander Gieysztor – Ludwik Kolankowski (1882-1956) (przedruk z Polskiego Słownika biograficznego)
  • Andrzej Tomczak – Ludwik Kolankowski w nowszej literaturze
  • Ludwik Kolankowski – Pierwsze trzy lata istnienia UMK (1945-1948). Garść wspomnień pierwszego Rektora z okresu organizacyjnego (do druku przygotowała Sylwia Grochowina)
  • Bibliografia publikacji Ludwika Kolankowskiego (oprac. Ireneusz Czarciński)
  • Wykaz najważniejszych publikacji o Ludwiku Kolankowskim (oprac. Ireneusz Czarciński)

 

Ludwik Kolankowski 1882-1956

Zapiski Pamiętnikarskie

Do druku przygotowała, wstępem i przypisami opatrzyła Sylwia Grochowina

Toruń 2012

Sygnatura MAG 294311

Zasłużeni lekarze toruńscy we wspomnieniach. Wybrane sylwetki z XIX i XX stulecia

 

Zasłużeni lekarze toruńscy
we wspomnieniach

Wybrane sylwetki z XIX i XX stulecia

Redakcja naukowa:
Lech Bieganowski,
Waldemar Jędrzejczyk

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2016

Sygnatura SIRr IIIA/110

Lekarze odegrali w historii Torunia wyjątkową rolę.

Zasłużyli się mieszkańcom miasta nie tylko swoją wiedzą medyczną i fachowymi umiejętnościami.

Wielu z nich było oddanymi działaczami społecznymi i narodowymi.

Dzięki inicjatywie dr hab. n. med. Lecha Bieganowskiego i prof. dr hab. n. med. Waldemara Jędrzejczyka powstał zbiór wspomnień o nietuzinkowych toruńskich lekarzach.

Nie jest to zbiór suchych biogramów.

Wspomnienia o wybitnych lekarzach zostały spisane przez ich bliskich, przez przyjaciół lub przez wychowanków.

Takie opracowanie ukazuje pełnie osobowości lekarzy, barwne informacje o ich działalności, anegdoty, emocjonalne refleksje, które nigdy nie znajdą się w zwyklej nocie biograficznej.

We wspomnieniach przybliżono sylwetki lekarzy czynnych przede wszystkim po II wojnie światowej.

Książka zawiera 33 szkice biograficzne:

  1. Wanda Błeńska
  2. Zofia Kordylewska
  3. Helena Cynkutis
  4. Janina Pietrasiewicz
  5. Romana Antowska
  6. Elżbieta Weyman
  7. Leon Konkolewski
  8. Adam Raczyński
  9. Marian Mroczkowski
  10. Ludwik Rydygier
  11. Stefan Myszka
  12. Donat Massalski
  13. Jan Kruszyński
  14. Władysław Polakiewicz
  15. Eugeniusz Boryk
  16. Włodzimierz Szwajkert
  17. Adam Tybor
  18. Kazimierz Grzebień
  19. Stanisław Gawiński
  20. Medard Dydowicz
  21. Michał Feliks
  22. Andrzej Chojnacki
  23. Stefan Jackowski
  24. Stanisław Osmański
  25. Witold Grabowski
  26. Janusz Strusiewicz
  27. Michał Borkowski
  28. Ludwika Mikulska-Haniec
  29. Bogusław Stankiewicz
  30. Krystyna Maria Wysocka
  31. Irena Orłowska-Sawionek
  32. Andrzej Mazurek
  33. Stanisław Sadowski

Robert Kamiński – Niezastąpiony – Tylko Toruń

 

Robert Kamiński

„Niezastąpiony”

Tylko Toruń

Nr 108 – 20 kwietnia 2018

str. 3

Samuel Bogumił Linde, Słownik Języka Polskiego, T.I, cz. 1, Warszawa 1807 – ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu

W najnowszym tygodniku „Tylko Toruń” ukazał się artykuł Roberta Kamińskiego „Niezastąpiony”.

Tekst jest poświęcony Samuelowi Bogumiłowi Linde i jego „Słownikowi języka polskiego” – pierwszemu słownikowi języka polskiego.

Autor przygotowując publikację gościł również w Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu w naszym Dziale Informacyjno-Bibliograficznym.

Kierownik działu dr Mariusz Balcerek udzielił mu wielu informacji na temat polskiego językoznawcy i jego słownika.

 

 

Samuel Bogumił Linde – pomnik z 1976 roku, autor Witold Marciniak, stoi przed gmachem Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu.

W artykule można przeczytać o egzemplarzach „Słownika języka polskiego” jakie posiada w swych zbiorach Książnica Kopernikańska.

Wśród nich jest I tom pierwszego wydania w Warszawie „Słownika języka polskiego” z 1807 roku.

Mamy też wszystkie 6 tomów drugiego wydania ze Lwowa z lat 1854-1860.

Dla miłośników staropolszczyzny jest to dzieło niezastąpione.

W artykule znalazła się również biografia toruńskiego uczonego oraz historia pracy nad słynnym słownikiem.

Pomnik Samuela Bogumiła Lindego stoi przed gmachem Ksiąznicy Kopernikańskiej.