Category Archives: Wydarzenia – Konferencje

Next Page

Antoni Janusz – balonowe serce Torunia z Wielkopolski

 

Cykl: 100 lat Niepodległego Torunia.
Warto pamiętać:

Seria: Balonowy Toruń

Antoni Janusz – balonowe serce Torunia z Wielkopolski

Wykład:
6 sierpnia 2020
Facebook Książnicy Kopernikańskiej
godz. 18.00

Antoni Janusz podczas akademii w Dworze Artusa w Toruniu (na pierwszym planie). Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe

 

Pilot balonowy Antoni Janusz. Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe

Mariusz Thomas z Towarzystwa Miłośników Torunia przygotował kolejną imprezę poświęconą tematyce toruńskiego baloniarstwa okresu dwudziestolecia międzywojennego. Wcześniej w 2019 r. był kustoszem wystawy w Książnicy Kopernikańskiej i wygłosił wykład w ramach spotkań Wieczory Toruńskie, te poczynania były poświęcone temu zagadnieniu. Oprowadził także uczestników zajęć Kamienicy Inicjatyw po Toruniu, śladem żołnierzy jednostek wojsk balonowych w naszym mieście (w 2019 i 2020).

 

 

 

 

Załoga balonu „LOPP”, pilot balonowy – kapitan Antoni Janusz (z lewej). Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe

W sierpniu opowie o Antonim Januszu (1902-2000) – Wielkopolaninie z urodzenia (z Leszna), a torunianinie z wyboru i zamiłowania do baloniarstwa, (oficerze balonowym m.in. słynnego i elitarnego 1. Batalionu Balonowego w Toruniu). Patriocie, który aeronautykę, a szczególnie baloniarstwo traktował nie tylko jako swój zawód, (był zawodowym żołnierzem wojsk balonowych, walczył w wojnie polsko-bolszewickiej w Batalionie Aeronautycznym), ale jako pasję. Kapitan Antoni Janusz był bowiem uczestnikiem sportowych zawodów baloniarskich, tych najstarszych, trwających od 1906 r., Międzynarodowych Zawodów Balonów Wolnych o Puchar Gordon Bennetta (zdobył puchar w 1938). Oraz tych organizowanych w Polsce, I. Krajowych Zawodów Balonów Wolnych o Puchar im. płk. Aleksandra Wańkowicza (zwyciężył w 1925).

 

Witraż replika balonu LOPP wykonana przez Sławomira Intka z toruńskiej pracowni witraży. Foto: Sławomir Intek

W trakcie II wojny światowej walczył m.in. nad niebem Wielkiej Brytanii, w stopniu podpułkownika pilota Polskich Sił Powietrznych w 301 dywizjonie bombowym Ziemi Pomorskiej „Obrońców Warszawy”. Po wojnie pozostał w służbie RAF, szkolił młode pokolenia lotników. Po śmierci, zgodnie ze swym życzeniem, wrócił do kraju, spoczywa na cmentarzu w Jarocinie, w pobliżu mogił powstańców wielkopolskich, tak mu bliskich.

 

 

 

 

 

 

Jego zasługi dla Torunia warto przypomnieć w jubileuszowym roku 100 lecia niepodległości, ale i przed uroczystościami odsłonięcia zrekonstruowanego pomnika wojsk balonowych w mieście (14 sierpnia 2020). Do tych zagadnień powróci M. Thomas w swym następnym wykładzie na FB KK – 13 sierpnia. A w Książnicy Kopernikańskiej będzie można obejrzeć wystawę tematycznie związaną z wykładami, a naszych gości obdarujemy okolicznościowym folderem. Proszę śledzić nasz blog, witrynę internetową, FB i kanał Youtube.

Zapraszamy na wykład Mariusza Thomasa 6 sierpnia 2020 r. o godz. 18.00 na FB KK z cyklu Wieczory Toruńskie, później na kanał Youtube Książnicy Kopernikańskiej – playlistę Wieczory Toruńskie online.

dr Katarzyna Tomkowiak

Ludwik Makowski. Torunianin, społecznik, działacz niepodległościowy

 

100 lat Niepodległego Torunia.
Warto pamiętać:

Ludwik Makowski.
Torunianin, społecznik,
działacz niepodległościowy

18 czerwca 2020
Facebook Książnicy Kopernikańskiej
godz. 18.00 wykład

 

 

Książnica Kopernikańska w Toruniu i Towarzystwo Miłośników Torunia w ramach cyklu spotkań, obecnie tylko online – „Wieczory Toruńskie” poświęconych dziejom miasta i ludzi Torunia, zapraszają na opowieść o Ludwiku Makowskim. Dlaczego warto o Nim pamiętać?

W setną rocznicę powrotu Torunia do Macierzy (1920-2020) zachęcamy, by pamiętać o toruńskich bohaterach. Jednym z nich był Ludwik Makowski(1883-1939), znakomity rzemieślnik – krawiec i społecznik. Zasłużony dla Torunia i Pomorza działacz niepodległościowy. Czy torunianie pamiętają jak „walczył” o język polski w mieście, zgodnie z hasłem „Póty Polski – Póki Pieśni”?. Był prezesem Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia” i Pomorskiego Związku Śpiewaczego. Warto utrwalić jego zasługi, nadając jego imię jednej z ulic Torunia… O Ludwiku Makowski opowiada dr Katarzyna Tomkowiak z Książnicy Kopernikańskiej.
Link do nagrania prelekcji na YouTube: https://youtu.be/R_Bx_OX7Rhc

Ludwik Makowski (1883-1939), urodzony w Gdańsku, ale torunianim z wyboru, miasto kochał całym sercem (mieszkał na stałe w l. 1906-1939). Był znakomitym krawcem, stosował bardzo skuteczną reklamę swych wyrobów i sklepu, zamieszczał w prasie toruńskiej dowcipne teksty i ilustracje. Był mistrzem szycia garniturów męskich. Jako członek Zarządu Towarzystwa Przemysłowego w Toruniu został współorganizatorem toruńskiej Wystawy Przemysłowej w 1913 m.in. za własnoręcznie wykonane garnitury otrzymał wówczas Srebrny Medal Wystawy.

 

 

 

Makowski to znakomity popularyzator amatorskiego ruchu śpiewaczego w Toruniu i na Pomorzu. Był wieloletnim prezesem Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia” (także prezesem honorowym) i Pomorskiego Związku Śpiewaczego już w wolnej Polsce. Dla niego hasło Póty Polski – Póki Pieśni miało szczególne znaczenie. Kiedy nie było edukacji w języku polskim w mieście, Polacy nie wszyscy płynnie mówili w naszym języku. On zadbał, by pięknie w języku polskim śpiewali. Czy torunianie pamiętają jak „walczył” o nasz język w mieście, w roku jubileuszowym warto pamiętać o Nim i chórzystach „Lutni”. Chór działa do tej pory. A historia zatoczyła koło, jego prezesem został jego prawnuk Marcin Makowski.

Był społecznikiem, radnym miejskim, brał pod uwagę objęcie fotela wiceprezydenta Torunia (w końcu z aplikowania zrezygnował). Aktywnie działał w „Bractwie Strzeleckim” i Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”.

 

 

 

 

 

Ale nade wszystko to zasłużony dla Torunia i Pomorza działacz niepodległościowy, obrońca polskości ziem Prus Zachodnich. W trakcie przygotowań do przejęcia Torunia przez Polskę (18 stycznia 1920), w l. 1918-1919 był członkiem toruńskiej rady robotniczej i rady żołnierskiej, (a także połączonej rady robotniczej i żołnierskiej, zasiadał także w jej zarządzie). Był członkiem polskiej Rady Ludowej w Toruniu, (która powstała 17 listopada 1918, kierował jej Wydziałem Wykonawczym i Biurem Centralnym). Dzięki tym funkcjom koordynował polski ruch narodowy w mieście, m.in. prowadził działalność konspiracyjną w Komitecie Wyzwolenia Torunia. Często podkreślał, jak bardzo był dumny, iż służył jako Adiutant Komendy Wojskowej Straży Obywatelskiej oraz, że był członkiem delegacji niemiecko-polskiej do Dowództwa Frontu Powstania Wielkopolskiego.

Należał do tajnej Organizacji Wojskowej Pomorza, do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Toruniu, (współpracował z Bolesławem Makowskim). Na przełomie 1918/1919, był zaangażowany w pomoc członkom Czerwonego Krzyża w mieście. Za działalność w okresie zaborów, kiedy często były mu naliczane dotkliwe kary finansowe za używanie języka polskiego. Ale i za męstwo na froncie, walczył w wojnie polsko-bolszewickiej, a już tuz tuż także 100 lat Cudu nad Wisłą, został odznaczony był Krzyżem Niepodległości i Krzyżem Walecznych.

Jego zaangażowanie w polskość Pomorza zauważyli także Niemcy. We wrześniu 1939 r. został komendantem Straży Obywatelskiej. Po wkroczeniu hitlerowców aresztowany i kilka dni później zamordowany. Na domu przy ul. Szerokiej 36, w którym mieszkał i pracował, znajduje się tablica upamiętniająca Ludwika Makowskiego. Warto utrwalić jego zasługi, nadając jego imię jednej z ulic Torunia… może w tym jubileuszowym roku się uda dokończyć rozpoczęte procedury…

Dr Katarzyna Tomkowiak

Zadanie „Kujawsko-pomorska prasa cyfrowa 1920”

„Kujawsko-pomorska prasa cyfrowa 1920”

Zadanie „Kujawsko-pomorska prasa cyfrowa 1920” przewiduje zdigitalizowanie, opracowanie, udostępnienie czasopism znajdujących się w zbiorach Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej (WBP-KK) w Toruniu.

Starannie wyselekcjonowany zbiór, obejmie unikatową prasę regionalną wydaną w latach 1920-1939.

Jest to okres szczególnie ważny dla historii regionu ze względu na 100. rocznicę powrotu Pomorza i Torunia do Macierzy.

Obecnie dostęp do tych wydań w formie analogowej jest bardzo ograniczony.

Zbiory zostaną udostępnione w Kujawsko-Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej (KPBC), a dostęp do nich będzie całkowicie bezpłatny i przedstawiony w atrakcyjnej formie prezentacji dla zainteresowanych materiałem, w tym również dla osób z niepełnosprawnościami i wykluczonych cyfrowo.

Opis wybranej ścieżki digitalizacyjnej

Zdigitalizowane i opracowane w ramach zadania „Kujawsko-pomorska prasa cyfrowa 1920” czasopisma wydane w latach 1920-1939 będą bezpłatnie udostępnione w formie cyfrowej w Kujawsko-Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej (KPBC), pod adresem: https://kpbc.umk.pl/dlibra przy użyciu oprogramowania dLibra.

Udostępnienie zasobu będzie polegało na umieszczeniu kopii w formacie PDF z technologią OCR w KPBC.

Metadane zdigitalizowanego zasobu będą sporządzone w formacie Dublin Core, zostaną również osadzone w odpowiedniej strukturze oraz przypisane do kolekcji funkcjonujących w bibliotece cyfrowej.

Charakterystyka zasobu planowanego do udostępnienia i digitalizacji

Zasób biblioteczny przeznaczony do digitalizacji w ramach projektu „Kujawsko-pomorska prasa cyfrowa 1920” wybrano kierując się przede wszystkim zamysłem uczczenia nadchodzącej rocznicy „100-lecia powrotu Torunia do wolnej Polski”.

Ponadto przy wyborze istotne były także kryteria unikatowości oraz stanu zachowania wybranych czasopism.

Rok 2020 będzie szczególnym, nie tylko dla torunian, ale również mieszkańców całego regionu, ponieważ będzie związany z szeregiem obchodów, mających upamiętnić to wydarzenie.

Jedną z form uczczenia takiej okazji może stanowić zdigitalizowanie w ramach projektu ” Kujawsko-pomorska prasa cyfrowa 1920″ istotnych dla dziejów miasta i regionu publikacji, zgromadzonych w WBP-KK w Toruniu.

Tak oryginalna forma uczczenia rocznicy 100-lecia odzyskania niepodległości przez Toruń, pozwoli na wielokrotne wykorzystanie utrwalonych w cyfrowej formie, wybranych zbiorów bibliotecznych przez długie lata.

Tym samym zapadnie to w pamięci wszystkich, którzy będą mogli bezpłatnie korzystać z cyfrowych zasobów, nie tylko na terenie kraju, ale nawet w odległych zakątkach świata.

Zbiory przeznaczone do digitalizacji to głównie gazety.

Czasopisma te są cennym źródłem informacji, w związku z tym, że były wydawane po powrocie do Macierzy na terenie Pomorza, najczęściej relacjonowały bieżące wydarzenia regionalne (zarówno społeczne, gospodarcze, kulturalne, jak i polityczne) oraz podawały informacje na temat kształtowania się na nowo państwowości.

Ponadto znajduje się w nich dużo interesujących wiadomości dotyczących także życia codziennego mieszkańców regionu, jak chociażby ogłoszenia i reklamy.

Stanowią one zatem bezcenne źródło informacji, dokumentujące ówczesny okres życia Polaków na tym terenie, które może nie tylko służyć do celów naukowych, edukacyjnych, popularyzacyjnych, ale także zainteresować osoby pragnące poszerzać swoją wiedzę historyczną.

Wszystkie zamierzone w ramach projektu działania mają na celu odkrywanie wielkości historycznej dziejów Torunia i regionu oraz umacnianie miłości do „małej ojczyzny”.

 

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, uzyskanych z dopłat ustanowionych w grach objętych monopolem państwa, zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych