Category Archives: Wydarzenia – Konferencje

Previous Page · Next Page

Helena i Otton Steinbornowie : Dobro Rzeczpospolitej – najwyższym prawem

 

Helena i Otton Steinbornowie

Dobro Rzeczpospolitej
– najwyższym prawem

 

Wystawa

Muzeum Historii Torunia

Od 8 września do 18 listopada w Muzeum Historii Torunia można było zwiedzić niezwykle ciekawą wystawę zatytułowaną „Helena i Otton Steinbornowie : Dobro Rzeczpospolitej – najwyższym prawem”.

 

Otton Steinborn, fot. ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej.

Wystawa prezentowała życie i działalność społeczną i zawodową doktora Ottona Steinborna, który całe dorosłe życie poświęcił Toruniowi i pracy na rzecz jego mieszkańców.

Był jednym z najaktywniejszych propagatorów idei na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości, aktywnie wspierał Polaków w ich dążeniach niepodległościowych i to on 18 stycznia 1920 roku przywitał wkraczające do Torunia Wojsko Polskie.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego był członkiem wielu stowarzyszeń, m.in. Towarzystwa Naukowego, Konfraterni Artystów, Towarzystwa Czytelni Ludowych.

Był także współtwórcą Książnicy Miejskiej im. Mikołaja Kopernika. Jednocześnie do końca życia prowadził praktykę lekarską, opiekując się osobami dotkniętymi chorobami wenerycznymi.

 

Ekspozycja prezentowała również historię życia i bogatej działalności jego żony Heleny z domu Kawczyńskiej, której działalność nauczycielska, społeczna i charytatywna była nie mniej imponująca. Helena Steinbornowa była aktywnym członkiem kilkudziesięciu polskich towarzystw, aktywnie uczestniczyła w życiu społecznym i kulturalnym miasta. W latach 1935-1946 prowadziła stałe audycje radiowe w Pomorskiej Rozgłośni Radiowej. Zarówno w czasie zaborów, jak i podczas okupacji hitlerowskiej, zajmowała się nielegalnym nauczaniem języka polskiego i historii.

Na wystawie zaprezentowano wiele ciekawych fotografii, pamiątek rodzinnych, dokumentów osobistych oraz bibelotów codziennego użytku (m.in. laska i binokle Doktora), odtworzono również fragment pokoju mieszkania przy ulicy Łaziennej 19(21), w którym  Steinbornowie przyjmowali gości i spędzali czas w rodzinnym gronie.

Pamiątką po tej niezwykłej ekspozycji jest bogato ilustrowany informator, w którym znalazły się reprodukcje zdjęć prezentowanych na wystawie oraz krótkie biografie jej bohaterów.

Joanna Kamper-Warejko – XVI-wieczne toruńskie druki Koteniusza – uwagi o języku wybranych tekstów

 

dr hab. Joanna Kamper-Warejko

XVI-wieczne toruńskie druki Koteniusza
Uwagi o języku wybranych tekstów

Prelekcja

15 listopada 2018 r.

Książnica Kopernikańska

W czwartek 15 listopada 2018 roku w Książnicy Kopernikańskiej przy ul. Słowackiego 8, o godzinie 17.00, odbyła się bardzo ciekawa prelekcja popularnonaukowa dr hab. Joanny Kamper-Warejko z Zakładu Historii Języka Polskiego w Instytucie Języka Polskiego UMK.

Wykład poświęcony był dawnemu językowi i piśmiennictwu polskiemu oraz procesom diachronicznym, którym podlegał język polski.

Prelegentka przedstawiła historię powstania i rozwoju drukarni toruńskiej w XVI wieku.

Pierwszy toruński druk autorstwa Erazma Glicznera został wydany przez Stenczla Worffschauffla w 1569 roku.

Pierwsze książki w języku polskim drukował w Toruniu Melchjor Nering począwszy od 1581 roku.

Czasy świetności drukarni, którą w latach 1587-1607 kierował Andrzej Koteniusz zbiegły się z czasem świetności miasta, którego burmistrzem był Henryk Stroband.

Koteniusz wydrukował aż 90 książek w tym blisko 1/3 w języku polskim.

Drukarnia znalazła wówczas swoją stałą siedzibę przy ul. Franciszkańskiej (działała tutaj aż do 1829 roku).

Wykonywała zamówienia Rady Miasta i Gimnazjum Akademickiego.

Na czoło wysuwają się wydawnictwa o treści religijnej.

Te w języku polskim używane były przez pastorów z toruńskich przedmieść, na których przeważała ludność polska.

Książki drukowano gotycką czcionką szwabachą – ale w języku polskim.

Najsłynniejsze wydawnictwa drukarni Koteniusza to „Postylla” Kalksteina i „Kancjonał” Artomiusza.

Słuchacze dowiedzieli się z prelekcji wielu ciekawych informacji na temat Artomiusza (czyli Piotra Krzesichleba), polskiego kaznodziei luterańskiego z kościołów św. Anny i św. Jerzego.

Jego „Kancjonał” doczekał sie trzech wydań jeszcze za życia autora – 1587, 1596 i 1601.

Był to śpiewnik, zbiór luterańskich pieśni religijnych w języku polskim.

Prawie wszystkim pieśniom towarzyszył zapis nutowy.

Kantyczki liczyły w sumie 331 pieśni.

Prelegentka opisała budowę śpiewnika, układ pieśni, pisownię, język „Kancjonału”, unowocześnienia, archaizmy, regionalizmy, fonetykę.

Na koniec wspomniano również o Janie Rybińskim autorze „Gęśli” – czyli zbioru wierszy wydanych u Koteniusza w Toruniu.

Po prelekcji uczestnicy imprezy w Książnicy Kopernikańskiej przystąpili do pisania dyktanda.

Laureatki trzech pierwszych miejsc otrzymały karty prezentowe Empiku.

Wszyscy uczestnicy spotkania otrzymali również prezent od Książnicy Kopernikańskiej – grę „Staropolski Wokabularz”.

Jest to atrakcyjna gra karciana autorstwa pracowników Książnicy Przemysława Chudzika i Mateusza Pitulskiego.

Gra opiera się na zabawie kartami ze staropolskimi słowami.

Gracze wcielają się w postaci spiskowców, walczących z zaborcami.

Grę można wypożyczyć w Książnicy Kopernikańskiej przy ul. Słowackiego 8.

Prelekcja i dyktando odbyły się w ramach projektu „Staropolski Wokabularz”.

„Wokabularz Staropolski” został dofinansowany ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu „Ojczysty – dodaj do ulubionych 2018” oraz z budżetu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Spotkanie z mistrzem mowy polskiej – Janusz Kukuła

 

Janusz Kukuła

Spotkanie z mistrzem

8 listopada 2018

Książnica Kopernikańska

Janusz Kukuła jest scenarzystą, dyrektorem i głównym reżyserem Teatru Polskiego Radia.

Przygotował radiowe wersje Trylogii i „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza, „Władcy pierścieni” J.R.R. Tolkiena, „Narrentum” Andrzeja Sapkowskiego.

Wyreżyserował audiobooki z opowiadaniami z Sagi o Wiedźminie Andrzeja Sapkowskiego.

Janusz Kukuła został w 2015 roku uhonorowany tytułem Mistrza Mowy Polskiej.

Spotkanie z mistrzem prowadziła Marta Siwicka.

Rozmowa poświęcona była polszczyźnie i trosce o język polski.

Język jest wewnętrznym powietrzem każdego człowieka.

Janusz Kukuła dał wyraz swej miłości do polszczyzny.

Ciepło wyrażał się o akcencie w języku polskim, o naszych nosówkach, a nawet o stopniowaniu przymiotników.

Czytelnicy Książnicy usłyszeli bardzo wiele anegdot i opowiadań z życia mistrza.

Poznali kulisy pracy Teatru Polskiego Radia.

Jest to jedyne miejsce, gdzie słuchacze nie usłyszą żadnych wulgaryzmów i przekleństw.

Na spotkaniu była również mowa o plebiscycie „Mistrz Mowy Polskiej” i o przebiegu przesłuchań przed komisją jurorów.

Janusz Kukuła przygotował dla słuchaczy specjalny konkurs.

Odtwarzano fragmenty nagrań radiowych.

Osoby, które rozpoznały aktorów otrzymywały płyty z nagraniami.

Wszyscy uczestnicy spotkania otrzymali również prezent od Książnicy Kopernikańskiej.

Spotkanie z mistrzem odbyło się bowiem w ramach projektu „Staropolski Wokabularz”.

Wiele mówiono o staropolszczyźnie, a na zakończenie imprezy rozdano każdemu egzemplarze „Staropolskiego Wokabularza”.

Jest to atrakcyjna gra karciana autorstwa pracowników Książnicy Przemysława Chudzika i Mateusza Pitulskiego.

Gra opiera się na zabawie kartami ze staropolskimi słowami.

Gracze wcielają się w postaci spiskowców, walczących z zaborcami.

Grę można wypożyczyć  w Ksiąznicy Kopernikańskiej przy ul. Słowackiego 8.

„Wokabularz Staropolski” został dofinansowany ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu „Ojczysty – dodaj do ulubionych 2018” oraz z budżetu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.