Ks. Józef Dębiński – Duchowieństwo rzymskokatolickie diecezji włocławskiej w latach 1918-1939

Ks. Józef Dębiński

Duchowieństwo rzymskokatolickie diecezji włocławskiej w latach 1918-1939

Projekt okładki: Krzysztof Skrzypczyk

Wydawnictwo Naukowe
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
http://www.wydawnictwoumk.pl/
Toruń 2010

Sygnatura SIRr XXXIV/123

 

Licząca aż 875 stron publikacja stanowi rozprawę habilitacyjną.

Ks. Józef Dębiński jest autorem kilkudziesięciu artykułów i kilku książek z zakresu historii i teologii, między innymi:

– „Biskup włocławski Karol Mieczysław Radoński (1883-1951) : życie i działalność”
– „Papież Pius XII a Polska w latach 1939-1945”.

 

Dysertacja składa się z sześciu rozdziałów:

Rozdział I – Terytorium diecezji – obszar i ludność
Rozdział II – Formacja intelektualno-ascetyczna duchowieństwa
Rozdział III – Udział duchowieństwa w zarządzaniu diecezją
Rozdział IV – Duchowieństwo parafialne jako grupa socjalna
Rozdział V – Działalność parafialna duchowieństwa
Rozdział VI – Pozaduszpasterska działalność duchowieństwa

W 1925 roku dokonano reorganizacji terytorialnej Kościoła katolickiego w odrodzonej po latach niewoli Polsce.
Wówczas też dokonano przekształcenia diecezji kujawsko-kaliskiej w diecezję włocławską.
Obejmowała ona powiaty włocławski, kaliski, kolski, koniński, lipnowski, nieszawski, sieradzki, słupecki i turecki.

Analizowana praca szczegółowo omawia zagadnienie kształcenia duchownych.
Obejmowało ono edukację przedseminaryjną i studia seminaryjne.
Czytelnik zapozna się z organizacją Seminarium Duchownego we Włocławku, jego władzami, klerykami i alumnami, programem nauczania, a nawet tematyką prac dyplomowych.
Wyświęceni już księża często kontynuowali kształcenie teologiczne w ramach studiów akademickich w kraju i zagranicą.

Ważną częścią opracowania jest przybliżenie zasad zarządzania diecezją.
Możemy się zapoznać z sylwetkami biskupów diecezjalnych i biskupów pomocniczych:
– biskup ordynariusz Stanisław Kazimierz Zdzitowiecki,
– biskup ordynariusz Władysław Krynicki,
– biskup ordynariusz Karol Mieczysław Radoński,
– biskup sufragan Wojciech Owczarek
– biskup sufragan Michał Kozal
Poznamy tez funkcjonowanie urzędników kurialnych, komisji i rad diecezjalnych, kapituły katedralnej oraz dziekanów.

Oczywiście dzięki lekturze książki zapoznamy się bliżej z duchowieństwem parafialnym, jego pochodzeniem społecznym i terytorialnym, strukturą wieku, liczebnością.
Omówione zostały grupy funkcyjne:
– proboszczowie,
– wikariusze,
– kapelani.
Autor porusza również tematykę dyscypliny kleru, organizacji kapłańskich oraz kwestię uposażenia kapłaństwa.

Osobny rozdział poświęcony jest działalności parafialnej duchowieństwa, która obejmowała sprawowanie kultu, nauczanie wiary i moralności, bractwa i stowarzyszenia katolickie,
a także inwestycje budowlane i remontowe.

Opracowanie zamyka omówienie pozaduszpasterskiej działalności duchowieństwa, na którą składały się udział w życiu politycznym i społecznym, aktywność naukowa, literacka, wydawnicza, w końcu zainteresowania osobiste.