Tag Archives: 1919

Dariusz Meller – Nie damy naszej Chełmży : starcie z Grenzschutzem 28 stycznia 1919

 

Dariusz Meller

Nie damy naszej Chełmży
Starcie z Grenzschutzem 28 stycznia 1919
Tło – przebieg – pamięć

Wydawnictwo Wąbrzeskie Zakłady Graficzne

Chełmża 2017

Sygnatura SIRr VIII/Ch-15

Dariusz Meller jest historykiem, regionalistą pomorskim, działaczem społecznym i samorządowym, kolekcjonerem starych pocztówek i archiwaliów.

Jest autorem wielu felietonów i artykułów historycznych zamieszanych w prasie regionalnej.

W Książnicy Kopernikańskiej dostępne są również jego książki:

1. Chełmża : kultura w dziejach miasta / Piotr Birecki, Dariusz Meller. – Chełmża : Towarzystwo Przyjaciół Chełmży ; Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Juliana Prejsa 2010.

2 .Chełmża wczoraj i dziś : album / zespół redakcyjny: Piotr Birecki, Dariusz Meller, Marcin Seroczyński. – Chełmża ; Wąbrzeźno : Wydawnictwo Wąbrzeskie Zakłady Graficzne 2009.

3. Chełmża ze starej fotografii = Chełmża in the old pictures = Chełmża auf altem Foto / [opisy zdjęć Dariusz Meller, Leszek Pachoń]. – Chełmża : Black Ball ; na zlec. Zarządu Miasta cop. 1998.

4. Jubileusz 25-lecia NSZZ „Solidarność” w Cukrowni Chełmża : Chełmża, 10-19 IX 2005 / [oprac. tekstu i red. Dariusz Meller ; zdjęcia Kazimierz Pająk]. – Chełmża : NSZZ „Solidarność”
Cukrowni Chełmża, 2005.

5. Krótko historia Chełmży : (łod pirszych poczunktów do dzisioj) / Dariusz Meller. – Chełmża : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne, 2004.

6. Nie damy naszej Chełmży : starcie z Grenzschutzem 28 stycznia 1919 : tło – przebieg – pamięć / Dariusz Meller. – Chełmża : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne 2017.

7. NSZZ „Solidarność” Cukrowni Chełmża w latach 1980-2002 / Dariusz Meller. – Chełmża : NSZZ „Solidarność” Cukrowni Chełmża 2003.

8. Słownik biograficzny Chełmży i okolic. Z. 1 / pod red. Dariusza Mellera ; Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. J. Prejsa w Chełmży. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek cop. 2001.

9. Słownik gwary używanej w Chełmży i okolicach : (tzw. gwara chełmińska) / Dariusz Meller. – Chełmża ; Toruń : Pracownia Sztuk Plastycznych 2015.

10. Słownik gwary używanej w Chełmży i okolicach : (tzw. gwara chełmińska) / Dariusz Meller. – Chełmża : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne, 2002.

11. Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Chełmży w latach 1895-1939 / Dariusz Meller. – Chełmża : Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Juliana Prejsa, 2005

Książka „Nie damy naszej Chełmży : starcie z Grenzschutzem 28 stycznia 1919 : tło – przebieg – pamięć” jest niezwykle cennym opracowaniem.

Autor przypomniał szerokiemu gronu czytelników dramatyczne wydarzenia jakie towarzyszyły powrotowi Pomorza i ziemi chełmińskiej do Polski po 1918 r.

Przedmiotem opracowania jest powstanie chełmżyńskie z 28 stycznia 1919 roku.

W trakcie walk z niemieckim Grenzschutzem zginęło wówczas siedmioro Polaków.

Dariusz Meller nakreślił szerokie tło historyczne tamtych wydarzeń.

Posiłkował się przy tym również utworami literackimi jakie były zamieszczane w prasie pomorskiej.

Autor przedstawił losy mieszkańców Chełmży w ostatnich latach zaboru pruskiego.

Przypomniał wagę I wojny światowej, jej obecność w świadomości zbiorowej, charakterystykę, wpływ na życie mieszkańców Pomorza i Chełmży.

Omówił przebieg rozruchów do jakich doszło w Chełmży jeszcze podczas wojny 14 i 15 lipca 1917 roku, w których pierwszorzędną role odegrały chełmżyńskie kobiety.

W książce obszernie przedstawiono przebieg powstania chełmżyńskiego, czyli starcia miejscowych Polaków z oddziałem Grenzschutzu 28 stycznia 1919 roku.

Opisano również ich znaczenie oraz przypomniano powstałą na ich podstawie opowieść drukowaną w prasie pomorskiej w odcinkach.

Następnie autor odtworzył przebieg przyłączenia Chełmży do Polski 21 stycznia 1920 roku.

Przedstawił również dalsze losy głównych bohaterów wydarzeń chełmżyńskich.

Przypomniał obchody patriotyczne organizowane w okresie II Rzeczpospolitej w Chełmży ku uczczeniu wydarzeń z 1919 i 1920 roku.

Na koniec autor zbadał obecność gwary chełmińskiej w opisywanych wydarzeniach.

Książkę uzupełniają fotografie i dokumenty.