Tag Archives: 1939-1945

Next Page

Marcin Orłowski – Trudny spacer po mieście Thorn/Toruń 1939-1948

belkaniebieska2

torun-miasto-zabytkow

 

Marcin Orłowski

Trudny spacer po mieście Thorn/Toruń 1939-1948

Prelekcja

12 czerwca 2015 – piątek

Książnica Kopernikańska w Toruniu

 


12 czerwca 2015 roku o godzinie 18.00 odbyło się w Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu kolejne spotkanie z cyklu „Toruń miasto zabytków” organizowanego przez Katarzynę Kluczwajd.

Bohaterem spotkania był Marcin Orłowski, którego pasją są dzieje Torunia oraz historia polskiej konspiracji.

Jednym z jego zajęć jest też funkcja dzwonnika w katedrze św. Janów największym średniowiecznym dzwonie w Polsce – „Tuba Dei”.

Na dniach ma ukazać się publikacja autorstwa Marcina Orłowskiego pt.: „Spacerownik toruński po czasie i przestrzeni 1939-1948. Stare Miasto w chwilach rozpaczy i nadziei”.

„Spacerownik” ukaże się w „Zeszytach literackich i naukowych I Liceum Ogólnokształcącego w Toruniu” (sygnatura Ksiąznicy Kopernikańskiej 06422-1).

Będzie to część pierwsza Spacerownika poświęcona Staremu Miastu, planowana część druga dotyczyć będzie toruńskich przedmieść.

Licznie zgromadzeni goście Książnicy odbyli z Marcinem Orłowskim dwugodzinny spacer po Toruniu z lat 1939-1948.

Kluczem opowieści były adresy toruńskich kamienic, placów, pomników.

Poznawaliśmy życie mieszkańców Torunia w okresie okupacji i latach powojennych idąc śladami starych fotografii, dokumentów, obligacji, wspomnień.

Wędrując z miejsca na miejsce poznaliśmy niezwykłe historie ludzi i miejsc.

Wśród najciekawszych odwiedzonych przez nas adresów znalazły się:

  • areszt śledczy przy ul. Piekary 53
  • siedziba Wojskowej Komendy Uzupełnień przy Wałach Sikorskiego 21
  • dyrekcja kolei przy Placu Teatralnym
  • siedziba gestapo przy ul. Bydgoskiej 39
  • pierwsza komenda miejska Milicji Obywatelskiej przy ul. Bydgoskiej 50/52
  • cmentarz św. Jerzego
  • zakłady Polchem
  • Fort VIII przy ul. Bielańskiej 66
  • szpital miejski przy ul. Batorego
  • zakłady Born und Schütze przy ul. Lelewela
  • Kościół Garnizonowy na placu św. Katarzyny
  • zakład fryzjerski przy ul. św. Katarzyny 6

Po zakończeniu spaceru po okupowanym Toruniu,  słuchacze Marcina Orłowskiego zapoznali się z historią sapera Wehrmachtu – Möhlenbrocka.

Stacjonował on w Toruniu od kwietnia do sierpnia 1940 roku.

W tym czasie wykonał on kilkadziesiąt zdjęć naszego miasta.

W Albumie Möhlenbrocka uwiecznione zostały:

  • Dworzec Miasto
  • Park Bydgoski
  • Stare Miasto
  • Ratusz i pomnik Kopernika
  • Krzywa Wieża
  • ul. Targowa
  • most drogowy
  • Bydgoskie Przedmieście
  • ul. Bydgoska
  • ul. Chopina
  • Fort IX
  • hala balonowa
  • poligon przy ul. Bielańskiej

Goście Książnicy Kopernikańskiej w ciągu dwóch godzin prelekcji obejrzeli w sumie aż 300 zdjęć Torunia z lat 40-tych XX wieku.

Z każda fotografią związana była jakaś historia czy anegdota opowiedziana przez Marcina Orłowskiego.

Kilka historii znalazło swój finał współcześnie.

Tym, których zaciekawiła relacja z imprezy zorganizowanej przez Książnicę Kopernikańską, polecamy lekturę „Spacerownika toruńskiego po czasie i przestrzeni 1939-1948” autorstwa Marcina Orłowskiego.

belkaniebieska2

Wiesław Trzeciakowski – Śmierć w Bydgoszczy 1939-1945

Przedstawiamy kolejną nowość w księgozbiorze regionalnym
Działu Informacyjno – Bibliograficznego.

Wiesław Trzeciakowski

Śmierć w Bydgoszczy
1939-1945

Wydanie II (poszerzone)

Wydawnictwo Tekst

Bydgoszcz 2012

Sygnatura SIRr VIII/B-46

 

Wiesław Trzeciakowski, bydgoszczanin,  od wielu lat zajmuje się miedzy innymi dziejami stosunków – polsko niemieckich i historią Bydgoszczy.

Był członkiem komisji historycznej Instytutu Pamięci Narodowej ds. wyjaśnienia wydarzeń z 3 i 4 września 1939 roku.

Pracuje w Archiwum Państwowym w Bydgoszczy.

Jest poza tym poetą, tłumaczem, krytykiem literackim polskiej i niemieckiej literatury XIX i XX wieku.

Napisał ponad 20 książek.

„Śmierć w Bydgoszczy” jest owocem 11 lat jego badań archiwalno – historycznych.

Wielką zasługa autora jest ustalenie, 70 lat po wojnie, imiennej listy polskich ofiar z Bydgoszczy.

Lista obecnie liczy 1460 nazwisk Polaków zabitych przez Niemców w latach 1939-1945.

Do tej liczby należy dodać 1800 ofiar z bydgoskiej gminy żydowskiej.

Wielką wartością książki jest fakt, że nie ogranicza się ona tylko do wyliczenia ofiar.

Każda śmierć jest udokumentowana i posiada swoją indywidualną historię.

W dużej mierze jest to też zasługa rodzin zabitych i zamęczonych, które wciąż zgłaszają się do autora, zwłaszcza od czasu pierwszego wydania „Śmierci w Bydgoszczy”, co pozwoliło na ustalenie aż 360 nowych nazwisk, dotąd bezimiennych ofiar wojny i okupacji.

Książka składa się z 9 rozdziałów:

Rozdział I
W polskiej Bydgoszczy (1920-1939)

Rozdział II
Podwójne życie organizacji mniejszości niemieckiej w Polsce w latach 1933-1939

Rozdział III
Na północ i na zachód od Bydgoszczy. Pierwsze dni wojny.

Rozdział IV
Niemieccy dywersanci i „Bromberger Blutsonntag”

Rozdział V
3 września 1939 roku (niedziela) w Bydgoszczy

Rozdział VI
Krwawa jesień 1939 roku w Bydgoszczy i dalsze lata okupacji niemieckiej do końca stycznia 1945 roku

Rozdział VII
Rozprawa z polskimi obrońcami Bydgoszczy

Rozdział VIII
Lista imienna bydgoszczan – ciąg dalszy

Rozdział IX
Alfabetyczna lista imienna wszystkich ustalonych ofiar w Bydgoszczy w latach 1939-1945

 

Piotr Birecki – Sztuka w Toruniu w okresie okupacji hitlerowskiej 1939-1945

Przedstawiamy kolejną nowość w księgozbiorze regionalnym
Działu Informacyjno-Bibliograficznego.

Piotr Birecki

Sztuka w Toruniu w okresie okupacji hitlerowskiej 1939 – 1945

Wydawnictwo Adam Marszałek
http://www.marszalek.com.pl/
Seria: Biblioteka ToMiTo
http://www.tomito.cba.pl/
Okładka: Krzysztof Galus

Toruń 2011

Sygnatura SIRr XXXIIIb/143

 

Dr Piotr Birecki zajmuje się historią sztuki w Instytucie Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Prowadzi badania nad sztuką Pomorza, zwłaszcza protestancką w okresie nowożytnym.

Jest autorem kilkudziesięciu publikacji naukowych
i popularno-naukowych: monografii, rozdziałów
w monografiach, artykułów, haseł internetowych.

 

 

Kultura i sztuka były ważnym elementem niemieckiej propagandy.

Ambicją hitlerowców było uczynienie z Torunia niemieckiego miasta
i ukrycie wszelkich śladów jego polskiej przeszłości.

Procesem tym kierował nadburmistrz Torunia Franz Jacob
i kierownik Wydziału Kultury Adolf Schwammberger.

Niemieckie plany były imponujące, skończyły się grabieżą i wywozem wielu dzieł sztuki.

Monografia składa się z ośmiu rozdziałów:

  • Rozdział I — Sztuka jako narzędzie polityki germanizacyjnej
  • Rozdział II – Instytucje odpowiedzialne za sztukę i kulturę
  • Rozdział III – Urbanistyka Torunia
  • Rozdział IV – Architektura Torunia
  • Rozdział V – Muzeum Miejskie
  • Rozdział VI – Sztuki plastyczne
  • Rozdział VII – Malarstwo i grafika
  • Rozdział VIII – Rzeźba

Książka oparta jest na solidnej kwerendzie w Archiwum Państwowym w Torunia
oraz na szczegółowej lekturze gazety „Thorner Freiheit”.

Publikację uzupełnia kilkadziesiąt fotografii z epoki,
pochodzących ze zbiorów toruńskiego archiwum.