Tag Archives: architektura

Next Page

Historyzm toruński XIX-XX wieku – architektura, miejsca i codzienność

 

Historyzm toruński XIX-XX wieku
Architektura, miejsca i codzienność 

Redakcja naukowa: Katarzyna Kluczwajd, Michał Pszczółkowski

Seria: Zabytki Toruńskie Młodszego Pokolenia

Wydawca: Toruński Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki

Toruń 2016

Sygnatura SIRr XXXIIIb/167

W książce zebrano referaty wygłoszone na trzeciej konferencji z cyklu „Zabytki toruńskie młodszego pokolenia”.

Konferencja odbyła się 23 kwietnia 2016 roku w Centrum Dialogu w Toruniu (Biblioteka Diecezjalna).

Konferencje zorganizował Oddział Toruński Stowarzyszenia Historyków Sztuki oraz Książnica Kopernikańska w Toruniu.

Konferencja poświęcona była zabytkom epoki historyzmu w Toruniu.

Historyzm świadomie wzorował się na przeszłości – powstawały budynki w stylu neogotyku, neorenesansu, neobaroku, neoklasycyzmu.

Historyzm w Toruniu szczególnie widać w architekturze budynków publicznych: szkół, szpitali, gmachów kultury, kościołów, koszar, banków, zakładów produkcyjnych, ale też kamienic.

Książka zawiera następujące artykuły:

1. Katarzyna Kluczwajd – Historyzm w sztuce i postawach oraz historyczno-czaso-zużycie

2. Krzysztof Stefański – Historyzm, czyli „marzenie o szczęściu”

3. Józef Tarnowski – O historyzmie i jego historycznych wrogach

4. Bożena Zimnowoda-Krajewska – Architektura bloku zabudowy czynszowej z przełomu XIX i XX wieku przy ulicy Warszawskiej w Toruniu

5. Joanna Kucharzewska – Franz Zährer – toruński kupiec i inwestor budowlany

6. Szymon Spandowski, Anna Zglińska – Bydgoska 56 była radością życia

7. Lidia Gerc – Architektura i dzieje budynku przy Placu Rapackiego 1 w Toruniu

8. Marcin Ceglarski, Jakub Polak – Wilhelmstadt dawniej i dziś. Słów kilka o adaptacji dawnych obiektów militarnych do współczesnych celów

9. Adam Kowalkowski – Fort XIV jako element pierścienia zewnętrznego Twierdzy Toruń

10. Marcin Sajdak, Przemysław Gawęda – Fort XIV jako nowoczesny przykład interdyscyplinarnego zagospodarowania obiektów fortecznych oraz krajobrazu fortecznego

11. Katarzyna Kluczwajd – Historyzm toruński XIX-XX wieku – detal-licznie. Wspomnienie miasta w dawnych fotografiach ze zbiorów WBP Książnicy Kopernikańskiej

12. Kamil Snochowski – Typo-historyzm. Liternicze pamiątki w przestrzeni miasta

Joanna Kucharzewska – Historia rodziny Weese – fabrykantów toruńskich pierników

 

Joanna Kucharzewska

Historia rodziny Weese
– fabrykantów toruńskich pierników –
i jej inwestycje budowlane w Toruniu

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Toruń 2017

Sygnatura SIRr IIIA/118

Dr hab. Joanna Kucharzewska jest konserwatorem zabytków i historykiem sztuki zatrudnionym na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Jest autorem znakomitej książki „Architektura i urbanistyka Torunia w latach 1871-1920”.

Rodzina Weese była najważniejszym rodem toruńskich piernikarzy w XIX i na początku XX wieku.

Joanna Kucharzewska przedstawiła nie tylko historię rodu, ale opisała również przemiany społeczno-gospodarcze i architektoniczno-urbanistyczne Torunia, jakie dokonały się w związku z dynamicznym, przemysłowym rozwojem lokalnego piernikarstwa.

Książka jest historią awansu mieszczańskiej rodziny do rzędu wielkich fabrykantów.

Towarzyszyło temu również opuszczenie przez nich ciasnego śródmieścia, przeniesienie fabryki na przemysłowe Jakubskie Przedmieście i budowa luksusowej willi – siedziby rodu na Przedmieściu Bydgoskim.

Czytelnicy mogą prześledzić 200-letnią historię rodziny Weese oraz poznać biografie jej najsłynniejszych przedstawicieli z Gustawem Traugottem Weese i Gustawem Bernhardem Weese na czele.

W połowie XVIII wieku rodzina zamieszkiwała przy ul. Królowej Jadwigi (Sadlarskiej), w 1944 roku opuszczała słynną willę przy ul. Danielewskiego (wybudowaną w 1911 roku).

Śledzimy również losy ich fabryki pierników i jej siedzib przy ul. Strumykowej i ul. Żółkiewskiego (Fritz-Reuterstrasse) (wybudowanej w 1914 roku)

W książce zamieszczono bardzo dużo ilustracji, zwłaszcza starych planów architektonicznych.

Paulina Sikorska – Zespoły zabudowy i układ przestrzenny dawnych majątków ziemskich na ziemi chełmińskiej i ich wpływ na sieć osadniczą na przykładzie gminy Papowo Biskupie

 

Paulina SIkorska

Zespoły zabudowy i układ przestrzenny dawnych majątków ziemskich na ziemi chełmińskiej i ich wpływ na sieć osadniczą na przykładzie gminy Papowo Biskupie

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2017

Sygnatura SIRr VIII/In-137

Publikacja wydana została na podstawie pracy doktorskiej pt. „Zespoły zabudowy i układ przestrzenny dawnych majątków ziemskich na ziemi chełmińskiej i ich wpływ na sieć osadniczą”, napisanej na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej.

Rozprawa prezentuje wyniki badań Pauliny Sikorskiej nad architekturą, budownictwem i rozplanowaniem przestrzennym zespołów dworsko-folwarcznych.

Autorka dokumentuje przeszłość majątków ziemskich, które były ważną składową dawnego krajobrazu ziem polskich.

Praca obejmuje ziemię chełmińską, ze szczególnym uwzględnieniem gminy Papowo Biskupie.

Autorka podjęła się zbadania dawnych majątków ziemskich, głównie ich zabudowy i struktury funkcjonalnej oraz miejsca w sieci osadniczej regionu.

Monografia składa się z siedmiu rozdziałów.

Rozdział 1 – Wprowadzenie

W rozdziale przedstawiono tematykę badawczą, literaturę przedmiotu i dotychczasowy stan badań.

Rozdział 2 – Charakterystyka historyczna osadnictwa na ziemi chełmińskiej

Autorka omówiła początki osadnictwa, strukturę administracyjną i uwarunkowania przyrodnicze badanego terenu.

Rozdział 3 – Wpływ Zakonu Krzyżackiego  (Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie) i Kościoła katolickiego na formowanie się osadnictwa na ziemi chełmińskiej

W rozdziale przedstawiono zmiany strukturalne osadnictwa i wpływ na nie instytucji Kościoła katolickiego i administracji krzyżackiej.

Opisano też stosunki własnościowe, majątek Zakonu Krzyżackiego i Kościoła Katolickiego.

Rozdział 4 – Uwarunkowania społeczno-gospodarcze działalności majątków ziemskich na ziemi chełmińskiej od końca XVIII w. do połowy XX w.

Autorka omówiła czynniki prawno-gospodarcze i czynniki społeczne warunkujące funkcjonowanie majątków ziemskich.

Rozdział 5 – Charakterystyka zabudowy majątków ziemskich w gminie Papowo Biskupie

W rozdziale zaprezentowano rolę zespołów zabudowy dawnych majątków w strukturze osadniczej, funkcje gospodarcze i społeczne dawnych majątków ziemskich.

Omówiono położenie w sieci osadniczej oraz układ przestrzenny zespołów zabudowy dawnych majątków ziemskich.

Autorka przybliżyła historię rozwoju miejscowości oraz majątków ziemskich w gminie Papowo Biskupie.

Przedstawiono również strukturę i elementy zespołów dworsko-folwarcznych, z uwzględnieniem:
– budynków mieszkalnych właścicieli,
– parków i kompozycji zieleni,
– zabudowy gospodarczej,
– zabudowy dla pracowników folwarcznych,
– młynów wiatrowych
i innych elementów zabudowy, nawet takich jak ogrodzenia czy bramy wjazdowe.

Omówiono również wpływ zespołów dworsko-folwarcznych na zmiany w sieci osadniczej.

Rozdział 6 – Kierunki przekształceń i współczesne możliwości wykorzystania istniejącej zabudowy dawnych majątków ziemskich

W rozdziale przypomniano o przeszłości wsi na ziemi chełmińskiej w okresie międzywojennym, w okresie II wojny światowej i w okresie PRL.

Przedstawiono również zespoły zabudowy dawnych majątków ziemskich na ziemi chełmińskiej po 1989 roku.

Rozdział 7 – Podsumowanie

Książka ma cenny walor regionalny i przybliża dzieje niewielkich miejscowości z terenu gminy Papowo Biskupie:

  • Dubielno
  • Falęcin
  • Filrus
  • Folgowo
  • Jeleniec
  • Kucborek
  • Młyńsk
  • Niemczyk
  • Nowy Dwór Królewski
  • Papowo Biskupie
  • Staw
  • Storlus
  • Wrocławki
  • Zegartowice
  • Żygląd

Publikacja zawiera również bardzo wiele planów, map, wykresów, rycin i fotografii.