Tag Archives: astronomia

prof. Jacek Krełowski – Literatura piękna a astronomia

 

Prof. Jacek Krełowski

Literatura piękna a astronomia

Prelekcja

31 stycznia 2018

Książnica Kopernikańska w Toruniu

W środę 31 stycznia 2018 roku o godzinie 18.00 odbyła się w Ksiąznicy Kopernikańskiej w Toruniu prelekcja prof. Jacka Krełowskiego pod tytułem „Literatura piękna a astronomia”.

Było to pierwsze spotkanie z nowego cyklu organizowanego przez Książnicę Kopernikańską we współpracy z toruńskim oddziałem Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii.

Spotkanie moderowała dr Katarzyna Tomkowiak z Książnicy Kopernikańskiej.

Wprowadzenie wygłosiła Zofia Huppenthal prezes toruńskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii.

Prof. Jacek Krełowski jest autorem 228 prac badawczych, które doczekały się ponad 3000 cytowań.

Był stypendystą Fulbrighta i Rockefellera.

Prowadził też obserwacje w Chile.

Profesor posłużył się cytatami astronomicznymi z literatury polskiej, żeby opowiedzieć o ustaleniach nauki i ocenić wiedzę astronomiczną naszych poetów.

Profesor deklamował wiersze i poematy z pamięci.

Punktem wyjścia prelekcji były opisy czerwonego Słońca w „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza.

Tak się złożyło, ze dzień spotkania w Książnicy był również dniem krwawego niebieskiego super Księżyca.

To niezwykle rzadkie zjawisko, które zdarza się raz na sto lat i łączy w sobie aż trzy widowiskowe zjawiska.

Adam Mickiewicz opisał również w „Dziadach” w Wielkiej Improwizacji teorię wielkiego wybuchu:

Czym jest me czucie?
Ach, iskrą tylko!
Czym jest me życie?
Ach, jedną chwilką!
Lecz te, co jutro rykną, czym są dzisiaj gromy?
Iskrą tylko.
Czym jest wieków ciąg cały, mnie z dziejów wiadomy?
Jedną chwilką.
Z czego wychodzi cały człowiek, mały światek?
Z iskry tylko.
Czym jest śmierć, co rozprószy myśli mych dostatek?
Jedną chwilką.
Czym był On, póki światy trzymał w swoim łonie?
Iskrą tylko.
Czym będzie wieczność świata, gdy On go pochłonie?
Jedną chwilką.

Dziś po wielkim wybuchu zostało reliktowe promieniowanie tła.

Inny polski wieszcz Cyprian Kamil Norwid w wierszu „W Weronie” opisał meteory

Nad Kapuletich i Montekich domem,
Spłukane deszczem, poruszone gromem,
Łagodne oko błękitu.
Patrzy na gruzy nieprzyjaznych grodów,
Na rozwalone bramy do ogrodów
I gwiazdę zrzuca ze szczytu;
Cyprysy mówią, że to dla Julietty,
Że dla Romea — ta łza znad planety
Spada… i groby przecieka;
A ludzie mówią, i mówią uczenie,
Że to nie łzy są, ale że kamienie,
I — że nikt na nie… nie czeka!

Słuchacze dowiedzieli się gdzie znajduje się największy meteoryt na świecie i Polsce, oraz gdzie leży największy na Ziemi krater.

Norwid pisał również o komecie teleskopowej.

Wspominał także, że ziemia jest u biegunów nieco spłaszczona.

Profesor Jacek Krełowski przypomniał jak doszło opisania kształtu Ziemi.

Jarosław Iwaszkiewicz napisał wiersz „Plejady”, nazywając je gwiazdozbiorem październikowym.

W rzeczywistości to nie gwiazdozbiór tylko gromada.

Podobną pomyłkę popełnił Leszek Andrzej Moczulski w wierszu „Korowód” gdy nazwał Wegę gwiazdozbiorem.

W rzeczywistości Wega to gwiazda.

Profesor Jacek Krełowski jest wielkim erudytą.

Bardzo przystępnie wprowadzał miłośników literatury w tajniki astronomii, a miłośników astronomii w świat literatury.

Cecylia Łubieńska-Iwaniszewska – Wspomnienia o moim uniwersytecue

 

Cecylia Łubieńska-Iwaniszewska

Wspomnienia o moim uniwersytecie

Wydawca:
Towarzystwo Miłośników Torunia

Toruń 2014

Sygnatura SIRr XXXIa/75

Cecylia Łubieńska-Iwaniszewska rozpoczęła studia na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w 1945 roku.

W 1950 roku ukończyła astronomię, jako pierwszy absolwent tego kierunku.

W 1959 roku obroniła doktorat i wykładała na UMK aż do przejścia na emeryturę w 1989 roku.

Jej wspomnienia składają się z dwóch części.

W części pierwszej autorka opisała kolejno studia i pracę na uniwersytecie od jego zarania.

Z lektury dowiemy się jak wyglądały początki Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego, Duszpasterstwa Akademickiego i  Obserwatorium Astronomicznego UMK.

Część druga wspomnień obejmuje 15 biografii profesorów i absolwentów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, z którymi autorka była blisko związana.

Są wśród nich:

  • Andrzej Bielski
  • Władysław Dziewulski
  • Melityna Gromadska
  • Henryk Szarski
  • Wilhelmina Iwanowska
  • Danuta Jabłońska-Frąckowiak
  • Aleksander Jabłoński
  • Leon Jeśmanowicz
  • Edmund Kamiński
  • Andrzej Lisicki
  • Krystyna Porębska Rożałowska
  • Helena Putowska
  • Irena Szczurek
  • Zofia Wolniewicz
  • Andrzej Woszczyk

Mikołaj Kopernik. Gdy Ziemia stała się planetą – Owen Gingerich, James MacLachlan

belka

Przedstawiamy kolejna nowość w księgozbiorze regionalnym
Działu Informacyjno-Bibliograficznego.

19082014-1Owen Gingerich
James MacLachlan

Mikołaj Kopernik
Gdy Ziemia stała się planetą

Przekład: Jarosław Włodarczyk

Wydawca:
Wyższa Szkoła Humanistyczna
imienia Aleksandra Gieysztora

Pułtusk 2005

Sygnatura SIRr IV/86

 

Książka Owena Gingericha i Jamesa MacLachlana jest dowodem na to, że postać Mikołaja Kopernika jest wciąż bardzo popularna nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie.

Historycy nauki i historycy astronomii są niezmiennie zafascynowani osobowością Kopernika i niezwykłą harmonią jego teorii.

Poszukiwane są w bibliotekach całego świata najstarsze wydania dzieła Kopernika „O obrotach” i studiowane są umieszczane na nich marginalia, czyli odręczne notatki uczonych studiujących myśl Kopernika w XVI wieku i później.

Książka „Mikołaj Kopernik. Gdy Ziemia stała się planetą” jest biografią wielkiego astronoma, ale i wykładem jego teorii.

Dowiadujemy się o tym jak wyglądała astronomia przed Kopernikiem, jak nasz uczony konstruował teorię heliocentryczną, jakie były okoliczności odkrycia Układu Słonecznego i jak doszło do pierwszego wydania dzieła „O obrotach”.

W końcu czytamy o reakcjach jemu współczesnych na informacje o narodzinach nowej teorii, o pierwszych głosach po wydaniu „De revolutionibus”, o recepcji myśli kopernikańskiej w XVI i XVII wieku.

Książka ma charakter popularnonaukowy,  napisana jest w sposób bardzo przystępny i przekazywane wiadomości są łatwe do zrozumienia nawet dla laików.

Dzięki niej dowiemy się jaki był stosunek uczonych do nauki Mikołaja Kopernika i jakie jest znaczenie przełomu kopernikańskiego dla rozwoju astronomii.

Tekst poprzedza przedmowa biskupa Jacka Jezierskiego o dziejach kapituły katedry we Fromborku w czasach kanonika Mikołaja Kopernika.

Opracowanie zamyka posłowie Jerzego Gąssowskiego opisujące poszukiwania grobu Mikołaja Kopernika, jakie archeolodzy przeprowadzili we Fromborku w 2004 roku.

belka