Tag Archives: astronomia

Next Page

Władysław Dziewulski (1878-1962) – astronom – współzałożyciel Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Władysław Dziewulski urodził się w Warszawie w 1878 roku.

Jego ojciec wykładał fizykę na Uniwersytecie Warszawskim.

Wydawał też dwa czasopisma przyrodnicze.

Władysław Dziewulski ukończył matematykę i fizykę na Uniwersytecie Warszawskim w 1901 roku.

W 1903 roku obronił doktorat z astronomii na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Prowadził badania w krakowskim Obserwatorium Astronomicznym.

Pracę naukową równolegle prowadził też na Uniwersytecie w Getyndze.

Habilitował się w 1916 roku w Krakowie.

Po zakończeniu I wojny światowej i odzyskaniu niepodległości przeniósł się do Wilna.

Był dyrektorem Obserwatorium Astronomicznego w Wilnie, a w latach 1924-1925 nawet rektorem Uniwersytetu Stefana Batorego.

W czasie okupacji parał się tajnym nauczaniem.

Po zakończeniu II wojny światowej wraz z innymi profesorami z Wilna znalazł się w Toruniu.

Gdy w 1945 roku powołano Uniwersytet Mikołaja Kopernika Ludwik Kolankowski został jego rektorem, a Władysław Dziewulski został prorektorem Uniwersytetu.

W 1947 roku założył Obserwatorium Astronomiczne w Piwnicach pod Toruniem.

W latach 1949-1956 był też prezesem Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Zmarł w Toruniu w 1962 roku.

Międzynarodowa Unia Astronomiczna nazwała w 1970 roku jeden z kraterów na Księżycu imieniem „Dziewulski”.

Władysław Dziewulski (1878-1962)

pod redakcja Cecylii Iwaniszewskiej

Towarzystwo Naukowe w Toruniu
Państwowe Wydawnictwo Naukowe

Warszawa – Toruń 1978

Sygnatura SIRr IIIB/Dziewulski

Spis treści:

  • Kalendarium życia profesora Władysława Dziewulskiego – opracowała Cecylia Iwaniszewska
  • Lata studiów i początki pracy naukowej (1878-1919) – Cecylia Iwaniszewska
  • Okres wileński (1919-1945) – Wilhelmina Iwanowska
  • Lata w Toruniu (1945-1962) – Wilhelmina Iwanowska
  • Profesor Dziewulski w Obserwatorium Toruńskim – Andrzej Woszczyk
  • Organizacja Uniwersytetu Mikołaja Kopernika – Konrad Górski
  • Działalność prof. Dziewulskiego jako prezesa Towarzystwa Naukowego w Toruniu – Tadeusz Czeżowski
  • Władysław Dziewulski wśród polskich astronomów – Włodzimierz Zonn
  • Z wypowiedzi Władysława Dziewulskiego – Stefania Grudzińska
  • Prace profesora Dziewulskiego w dziedzinie mechaniki nieba – Stanisław Gąska
  • Prace profesora Dziewulskiego w dziedzinie fotometrii – Roman Ampel
  • Prace profesora Dziewulskiego w astronomii gwiazdowej – Włodzimierz Zonn
  • Władysław Dziewulski jako historyk astronomii – Eugeniusz Rybka
  • Wykaz publikacji profesora Władysława Dziewulskiego – opracowanie Stefania Grudzińska

Nieprzeciętna Kobieta – Pani Profesor Cecylia Iwaniszewska

 

Nieprzeciętna Kobieta
Pani Profesor Cecylia Iwaniszewska

Spotkanie Jubileuszowe

29 listopada 2018 r.

Książnica Kopernikańska w Toruniu

29 listopada 2018 roku odbył się w Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu jubileusz z okazji 90-tej rocznicy urodzin pani profesor Cecylii Iwaniszewskiej.

Spotkanie zorganizowali przyjaciele z Książnicy Kopernikańskiej, Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii, Stowarzyszenia Absolwentów UMK, Towarzystwa Miłośników Torunia, Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia”.

Na jubileusz przybył Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego Piotr Całbecki, który w ciepłych słowach podziękował Pani Profesor za 90. lat pełnych pasji, nauki i działalności społecznej oraz wręczył szacownej jubilatce pani profesor Cecylii Iwaniszewskiej medal Unitas Durat Palatinatus Cuiaviano-Pomeraniensis.

Spotkanie umilił występ Chóru „Lutnia” pod dyrekcją dr Agnieszki Brzezińskiej.

Zebrani goście mogli wysłuchać bardzo ciekawej dyskusji poświęconej pani profesor Cecylii Iwaniszewskiej.

Rozmawiały Magdalena Łubieńska  (siostra jubilatki) oraz dr Katarzyna Tomkowiak z Książnicy Kopernikańskiej.

Rozmowie towarzyszył pokaz zdjęć pochodzących z rodzinnego albumu rodzin Ślaskich, Łubieńskich i Iwaniszewskich.

Profesor Cecylia Łubieńska-Iwaniszewska wywodzi się z zasłużonej rodziny o tradycjach ziemiańskich, patriotycznych i inteligenckich.

W 1951 roku została pierwszym absolwentem astronomii na UMK.

40 lat prowadziła wykłady na Uniwersytecie kładąc podwaliny pod toruńską szkołę astronomii.

Była wieloletnią prezes Klubu Inteligencji Katolickiej w Toruniu.

Działa społecznie w wielu organizacjach:

  • Międzynarodowa Unia Astronomiczna
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Polskie Towarzystwo Astronomiczne
  • Towarzystwo Miłośników Astronomii
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Stowarzyszenie Absolwentów UMK
  • Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze

Była nawet współzałożycielem Klubu Turystyki Górskiej „Karpaty” w Toruniu.

W zbiorach Książnicy Kopernikańskiej dostępne są „Wspomnienia o moim uniwersytecie” pióra Cecylii Łubieńskiej-Iwaniszewskiej.

prof. Jacek Krełowski – Literatura piękna a astronomia

 

Prof. Jacek Krełowski

Literatura piękna a astronomia

Prelekcja

31 stycznia 2018

Książnica Kopernikańska w Toruniu

W środę 31 stycznia 2018 roku o godzinie 18.00 odbyła się w Ksiąznicy Kopernikańskiej w Toruniu prelekcja prof. Jacka Krełowskiego pod tytułem „Literatura piękna a astronomia”.

Było to pierwsze spotkanie z nowego cyklu organizowanego przez Książnicę Kopernikańską we współpracy z toruńskim oddziałem Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii.

Spotkanie moderowała dr Katarzyna Tomkowiak z Książnicy Kopernikańskiej.

Wprowadzenie wygłosiła Zofia Huppenthal prezes toruńskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii.

Prof. Jacek Krełowski jest autorem 228 prac badawczych, które doczekały się ponad 3000 cytowań.

Był stypendystą Fulbrighta i Rockefellera.

Prowadził też obserwacje w Chile.

Profesor posłużył się cytatami astronomicznymi z literatury polskiej, żeby opowiedzieć o ustaleniach nauki i ocenić wiedzę astronomiczną naszych poetów.

Profesor deklamował wiersze i poematy z pamięci.

Punktem wyjścia prelekcji były opisy czerwonego Słońca w „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza.

Tak się złożyło, ze dzień spotkania w Książnicy był również dniem krwawego niebieskiego super Księżyca.

To niezwykle rzadkie zjawisko, które zdarza się raz na sto lat i łączy w sobie aż trzy widowiskowe zjawiska.

Adam Mickiewicz opisał również w „Dziadach” w Wielkiej Improwizacji teorię wielkiego wybuchu:

Czym jest me czucie?
Ach, iskrą tylko!
Czym jest me życie?
Ach, jedną chwilką!
Lecz te, co jutro rykną, czym są dzisiaj gromy?
Iskrą tylko.
Czym jest wieków ciąg cały, mnie z dziejów wiadomy?
Jedną chwilką.
Z czego wychodzi cały człowiek, mały światek?
Z iskry tylko.
Czym jest śmierć, co rozprószy myśli mych dostatek?
Jedną chwilką.
Czym był On, póki światy trzymał w swoim łonie?
Iskrą tylko.
Czym będzie wieczność świata, gdy On go pochłonie?
Jedną chwilką.

Dziś po wielkim wybuchu zostało reliktowe promieniowanie tła.

Inny polski wieszcz Cyprian Kamil Norwid w wierszu „W Weronie” opisał meteory

Nad Kapuletich i Montekich domem,
Spłukane deszczem, poruszone gromem,
Łagodne oko błękitu.
Patrzy na gruzy nieprzyjaznych grodów,
Na rozwalone bramy do ogrodów
I gwiazdę zrzuca ze szczytu;
Cyprysy mówią, że to dla Julietty,
Że dla Romea — ta łza znad planety
Spada… i groby przecieka;
A ludzie mówią, i mówią uczenie,
Że to nie łzy są, ale że kamienie,
I — że nikt na nie… nie czeka!

Słuchacze dowiedzieli się gdzie znajduje się największy meteoryt na świecie i Polsce, oraz gdzie leży największy na Ziemi krater.

Norwid pisał również o komecie teleskopowej.

Wspominał także, że ziemia jest u biegunów nieco spłaszczona.

Profesor Jacek Krełowski przypomniał jak doszło opisania kształtu Ziemi.

Jarosław Iwaszkiewicz napisał wiersz „Plejady”, nazywając je gwiazdozbiorem październikowym.

W rzeczywistości to nie gwiazdozbiór tylko gromada.

Podobną pomyłkę popełnił Leszek Andrzej Moczulski w wierszu „Korowód” gdy nazwał Wegę gwiazdozbiorem.

W rzeczywistości Wega to gwiazda.

Profesor Jacek Krełowski jest wielkim erudytą.

Bardzo przystępnie wprowadzał miłośników literatury w tajniki astronomii, a miłośników astronomii w świat literatury.