Tag Archives: bibliofilstwo

Anna Zakrzewska – Michał Wieliczko-Wielicki, oficer artylerii, bibliotekarz i bibliofil

Anna Zakrzewska

Michał Wieliczko-Wielicki, oficer artylerii, bibliotekarz i bibliofil

Odczyt

Organizator:
Towarzystwo Bibliofilów im. J. Lelewela w Toruniu

Wtorek, 6 lutego 2018

Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu

Na lutowym spotkaniu u toruńskich bibliofilów – Anna Zakrzewska mówiła o Michale Wieliczko-Wielickim – oficerze artylerii, bibliotekarzu i toruńskim bibliofilu.

 

Anna Zakrzewska, toruńska bibliofilka, przez piętnaście lat była bibliotekarką w Książnicy Miejskiej, ale najdłużej pracowała w bibliotece toruńskich artylerzystów.

Dlatego nie dziwi temat spotkania – życie i działalność Michała Wieliczko-Wielickiego (1899-1939), związanego z przedwojenną Szkołą Podchorążych Artylerii (SAP) w Toruniu.

Jest ona także autorką jego biogramu (w Toruńskim Słowniku Biograficznym, ale i artykułu o nim w „Roczniku Toruńskim”) i innych publikacji o tej znakomitej uczelni wojskowej.

Bohater wieczoru, marzył o karierze w marynarce wojennej, a został uznanym artylerzystą.

Zajmował się z powodzeniem historią wojskowości i był darzony szacunkiem przez wychowanków toruńskiej szkoły. W 1993 roku jego imieniem nazwano jedną z sal w tej szkole.

Był nie tylko wykładowcą, ale i czwartym w historii szkoły bibliotekarzem SAP.

Przez niego kierowana biblioteka wojskowa – miała charakter naukowy, bowiem przeważał tam księgozbiór fachowy, ale oferowała także i beletrystykę.

Ekslibris Biblioteki Szkoły Podchorążych Artylerii (SAP)

Jego umiłowanie książek, a posiadał także własny księgozbiór, zaowocowało przyjaźnią z Zygmuntem Mocarskim – dyrektorem ówczesnej Książnicy Miejskiej w mieście, ale i prezesem toruńskich komilitonów.

Panowie w tym samym czasie mieszkali na początku XX w. w Petersburgu – Mocarski tam studiował, a Wieliczko Wielecki kończył szkołę średnią.

Tylko formalnością było – że został od 1936 r. członkiem Towarzystwa im. Joachima Lelewela w Toruniu (TBL), był m.in. jego skarbnikiem.

Jego córka, po ojcu odziedziczyła te zamiłowanie, i w swej szkole (tj. u przedwojennych królewianek) założyła także koło bibliofilskie – co często wspominała Janina Przybyłowa – dyrektorka Książnicy w okresie powojennym, a wówczas polonistka i sekretarz toruńskich bibliofilów.

Ciekawostką spotkania był fakt, iż ojciec aktualnej prezes TBL Anny Bogłowskiej – Marian Bogłowski – także był absolwentem tej uczelni.

Stanisław Frankowski uhonorowany dyplomem Członka Honorowego Towarzystwa Bibliofilów im. J. Lelewela w Toruniu.

Stanisław Frankowski

Ta miłość zaczęła się od „Awanturek”

Prelekcja

17 października 2017 rok

Towarzystwo Bibliofilów
im. J. Lelewela w Toruniu

http://www.bibliofile.torun.pl

Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu

Stanisław Frankowski uhonorowany dyplomem Członka Honorowego Towarzystwa Bibliofilów im. J. Lelewela w Toruniu.

Członkowie Towarzystwa gościli z pokazem i opowieścią o zbiorach swego długoletniego członka, a znanego torunianom głównie jako redaktora toruńskiego dziennika „Nowości”, Stanisława Frankowskiego.

W sali na ostatnim piętrze Biblioteki Uniwersyteckiej – 17 października 2017 r. – opowiedział i pokazał komilitonom z Torunia o swych „pięknodruczkach”, i tym jak rozpoczęła się Jego pasja.

To spotkanie zatytułował Ta miłość zaczęła się od „Awanturek”.

Dla mniej wtajemniczonych wypada rozszyfrować ten tytuł, który nawiązuje do pierwszego druku jaki znalazł się w posiadaniu S. Frankowskiego.

Otóż Awanturki u wiewiórki: historyjka w obrazkach to niewielka książeczka, z ilustracjami Brunona Adama Gęstwickiego. (Także przecież związanego z Toruniem, absolwenta gimnazjum im. M. Kopernika w Toruniu – rozpoznawalnego raczej jako współzałożyciela Konfraterni Artystów w Toruniu, czy współautora obrazu Powitanie wojsk polskich w dniu 18 I 1920 w Toruniu).

Warto zauważyć, iż kolorowe ilustracje dla dzieci, zostały powielone techniką offsetową.

W druczku zawarto wiersz Haliny Rygier, a został on wydany w Toruniu w 1946 r. przez Pomorski Instytut Wydawniczy, a nakład był pokaźny.

A jednak zachowało się niewiele z niego – to dziś rzadki egzemplarz, ten z aktualnej kolekcji to nie ten pierwszy, który ją rozpoczął.

Dla red. Frankowskiego, prawdziwą pasją, taką na całe życie, stał się inny kolekcjoner, jego życie i dzieło – Walenty Fiałek z Chełmna.

O tym bohaterze mógłby opowiadać godzinami – zebrani słuchacze nie protestowali, wręcz prosili o dalsze szczegóły.

Jego pokaźną kolekcję posiada Książnica Kopernikańska w Toruniu.

A toruński bibliofil spotkał się z rodziną Fiałka w Chełmnie, podobnie jak Danuta Krełowska w Toruniu – która pamięta wizytę krewnego z Niemiec w Książnicy.

A może uda się zacnego komilitona skłonić, by w jej murach o swym idolu opowiedział?

Frankowski – bibliofil z dumą prezentował swoje rarytasy m.in. druki ulotne jak reklamy, czy plany miast, zebrane pocztówki związane z Toruniem czy Ciechocinkiem.

Na szczególną uwagę zasługiwał Album Janiny i Eugeniusza Przybyłów, a nim wpisy wielu znakomitości których gościli.

Znalazły się tam wpisy m.in. Marii Dąbrowskiej, Jarosława Iwaszkiewicz czy Zofii Kossak-Szczuckiej.

W trakcie spotkania miała miejsce uroczystość wręczenia dyplomu Członka Honorowego Towarzystwa najwyższego wyróżnienia toruńskich bibliofilów.

Wizerunek okładki „Awanturek u wiewiórki” zamieściła dr hab. Wanda A. Ciszewska w swoim artykule „Estetyka druków toruńskich w latach 1945-1950” („Sztuka Edycji” 2013 nr 2 (5), s. 81−92.)

Tekst dostępny jest w internecie na stronie:
https://repozytorium.umk.pl/bitstream/handle/item/2062/SE.2013.022%2CCiszewska.pdf

Janusz Tondel – Eugeniusz Przybył – Między książką a sztuką

 

Janusz Tondel

Między książką a sztuką
Eugeniusza Przybyła
toruńskiego bibliofila i malarza
pasje i rozczarowania

Wydawnictwo Naukowe
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Toruń 2014

Sygnatura SIRr IIIB/Przybył Eugeniusz

Eugeniusz Przybył (1884-1965) był jednym z najwybitniejszych torunian XX wieku.

Urodził się w Łodzi.

Studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

W 1920 roku na stałe zamieszkał w Toruniu.

Torunianom dał się poznać jako artysta, bibliofil i działacz społeczny.

Zgromadził jeden z największych prywatnych księgozbiorów w Toruniu.

Prof. Janusz Tondel opublikował pełną i naukową biografię Eugeniusza Przybyła.

Dotarł on do wielu unikalnych dokumentów i rysunków, często znajdujących się w rękach rodziny i osób prywatnych.

Między innymi korzystał z:
„Dziennika” Eugeniusza Przybyła, który był prowadzony w latach 1939-1946,
„Pamiętnika” Janiny Przybyłowej obejmującego lata 1928-1965,
„Szkicownika z podróży do Włoch” Eugeniusz Przybyła z 1911 roku
– czterotomowego „Inwentarza” księgozbioru Eugeniusza Przybyła, który był prowadzony od 1930 roku i obejmował blisko 11 tysięcy tomów.

Monografia jest bardzo dobrze udokumentowana, podaje mnóstwo informacji faktograficznych.

Szczególną uwagę poświęcono zbiorom zgromadzonym przez Eugeniusza Przybyła, które obejmowały książki, ekslibrysy, grafikę, ceramikę, tkaniany, filatelistykę, numizmatkę a nawet kolekcję lasek.

Książka jest bardzo staranie wydania.

Wzbogaca ją mnóstwo ilustracji.

Dzięki prof. Januszowi Tondelowi Eugeniusz Przybył doczekał się niezwykle obszernej, dokładnej i wartościowej biografii, odpowiadającej jego roli w życiu artystycznym i kulturalnym naszego miasta.