Tag Archives: Chełmno

Next Page

Szkółka Narodowa – Szkoła Narodowa – najstarsze czasopismo polskie na Pomorzu

 

Szkółka Narodowa

Chełmno 1848-1849

 

Szkoła Narodowa

Chełmno 1849-1850

Wiosna Ludów 1848 roku przyniosła mieszkańcom Królestwa Prus krótki okres liberalnej swobody.

Zniesiono wówczas cenzurę prewencyjną i system koncesyjny.

Wybuchło ożywienie patriotyczne wśród Polaków na Pomorzu.

Z inicjatywy ks. Antoniego Knasta i ks. Jana Bartoszkiewicza rozpoczęto wydawanie tygodnika „Szkółka Narodowa”.

Pierwszy numer ukazał się z datą 2 lipca 1848 r.

Był to dzień odpustu Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny.

 

Czasopismo było najpierw drukowane w drukarni Wilhelma Teodora Lohde, a od wiosny 1849 w drukarni Józefa Gółkowskiego.

5 kwietna 1849 roku „Szkółka Narodowa” zmieniła tytuł na „Szkoła Narodowa”.

Ostatni jej numer ukazał się z datą 27 czerwca 1850 roku.

Pismo wychodziło początkowo w każdy piątek, później w każdy czwartek.

 

 

 

Redaktorem „Szkółki Narodowej” był jej założyciel ksiądz licencjat Antoni Knast – Wielkopolanin z pochodzenia.

Był on również nauczycielem religii w miejscowym chełmińskim gimnazjum.

Jego zasługą było uzyskanie zezwolenia władz pruskich na naukę języka polskiego oraz na posługiwanie się językiem polskim na lekcjach religii.

Kierował czasopismem, nawet gdy formalnie musiał zrezygnować z działalności dziennikarskiej wskutek zakazu ze strony władz kościelnych.

 

 

Od 23 sierpnia 1849 roku formalnie funkcję redaktora tygodnika zaczął sprawować Józef Gółkowski.

Józef Gółkowski był też wydawcą i drukarzem „Szkoły Narodowej”.

Współpracował z pismem ks. Jan  Bartoszkiewicz (proboszcz chełmiński), Julian Prejs oraz Ignacy Łyskowski.

Większość artykułów nie była podpisana.

Pismo było przeznaczone dla ludności polskiej z terenów Pomorza Gdańskiego (prowincja Prusy Zachodnie).

 

Redakcji zależało na pozyskaniu czytelnika ludowego – mieszczan i chłopów.

Rozbudzano świadomość narodową i odrębność językową wśród szerokich rzesz Polaków.

Redakcja współpracowała ściśle z „Ligą Polską” – organizacją skupiająca Polaków z terenu zaboru pruskiego w okresie Wiosny Ludów.

Opowiadano się za legalizmem działań – uznano, że petycje i uchwały będą najlepszymi środkami walki narodowej.

 

 

Każdy numer liczył co najmniej cztery strony, ale bardzo często dołączano dodatki.

Numeracja stron była ciągła przez cały rok.

Tygodnik był profesjonalnie redagowany.

Zamieszczał dużo korespondencji z różnych miejscowości Pomorza.

Drukowano artykuły polityczne, sprawozdania parlamentarne, informacje o działalności stowarzyszeń, petycje, listy otwarte, polemiki.

Bardzo ważne miejsce zajmowały artykuły o treści religijnej.

 

Co więcej „Szkółka Narodowa” publikowała również powieści w odcinkach.

Represje ze strony władz pruskich doprowadziły w końcu do upadku pisma.

Władze zakazały poczcie rozsyłania „Szkoły Narodowej”.

Odmowa rozsyłania była równoznaczna z zakazem ukazywania się.

Abonament pocztowy stanowił wówczas podstawę kolportażu każdej gazety.

Książnica Kopernikańska w Toruniu posiada w swych zbiorach czasopismo Szkółka Narodowa / Szkoła Narodowa.

Czasopismo z oryginału (sygnatura WF 3880) zostało zmikrofilmowane (sygnatura mikrofilmu M 1013).

Na mikrofilmie znajduje się:

Szkółka Narodowa – rok 1848 – Nr 1 – Nr 27 – strony 1-140

Pierwszy numer z datą 2 lipca 1848

Szkółka Narodowa – rok 1849 – Nr 1 – Nr 13 – strony 1-86

5 kwietnia nastąpiła zmiana tytułu na „Szkoła Narodowa”.

Szkoła Narodowa – rok 1849 – Nr 1 – Nr 39 – strony 87-296

Szkoła Narodowa – rok 1850 – Nr 14 – Nr 26 – strony 53-108

Ostatni numer z datą 27 czerwca 1850

Niestety nie posiadamy w naszych zbiorach numerów 1-13 Szkoły Narodowej z 1850 roku.

Tadeusz Cieślak

Z dziejów prasy pomorskiej na Pomorzu Gdańskim w okresie zaboru pruskiego

Gdańsk 1964

Sygnatura SIRr XXXVd/1

 

Jacek Banach

Prasa polska Prus Zachodnich w latach 1848-1914

Gdańsk 1999

Sygnatura SIRr XXXVd/22

 

ks. Alfons Mańkowski

Dzieje drukarstwa i piśmiennictwa polskiego w Prusiech Zachodnich – Część II. Chełmno

Roczniki Towarzystwa naukowego w Toruniu, tom XIV, s. 49-101

Sygnatura SIRr II/1-R.13-15

 

Szczepan Wierzchoslawski

Od upadku polski do odzyskania niepodległości 1795-1920

W: Dzieje Chełmna. Zarys monograficzny
wydanie II zmienione
s. 197-280

Sygnatura SIRr VIII/C-1b

Marek G. Zieliński – Cmentarze, krypty, płyty nagrobne i epitafia w Chełmnie XVI-XVIII w.

 

Marek G. Zieliński

Cmentarze, krypty, płyty nagrobne i epitafia w Chełmnie XVI-XVIII w.

Wydawca: Muzeum Ziemi Chełmińskiej

Chełmno 2016

Sygnatura SIRr XXXIIIc/41

Prof. dr hab. Marek Grzegorz Zielinski jest dyrektorem Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.

Specjalizuje się w historii nowożytnej, historii kultury i dziejach Chełmna.

Polecamy znajdujące się w księgozbiorze regionalnym Informatorium jego książki:

  • Kościół św. Jakuba Starszego i św. Mikołaja w Chełmnie / Marek G. Zieliński. – Pelplin : „Bernardinum” 2002. – Sygnatura SIRr XXXIIIb/89
  • Kościół Świętych Piotra i Pawła w Chełmnie / Marek G. Zieliński, Anna Soborska-Zielińska. – Pelplin : Wydawnictwo Diecezji Pelplińskiej Bernardinum 2005. – Sygnatura SIRr XXXIV/155
  • Chełmno : civitas totius Prussiae metropolis XVI-XVIII w. / Marek Grzegorz Zieliński. – Bydgoszcz : Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego 2007. – Sygnatura SIRr VIII/C-19
  • Szpital Powiatowy w Chełmnie 1914-2014 / Marek G. Zieliński. – Chełmno : Szpital Powiatowy ; Wrocław : Wydawnictwo ZET 2014. – Sygnatura SIRr XXVI/21
  • Cmentarze, krypty, płyty nagrobne i epitafia w Chełmnie XVI-XVIII w. / Marek G. Zieliński ; tł. tekstów epitafiów Mieczysław Józefczyk. – Chełmno : Muzeum Ziemi Chełmińskiej 2016. – Sygnatura SIRr XXXIIIc/41

Monografia  „Cmentarze, krypty, płyty nagrobne i epitafia w Chełmnie XVI-XVIII w.” poświęcona jest miejscom pochówku w nowożytnym Chełmnie.

Z książki dowiemy się o dawnych zwyczajach pogrzebowych.

Zmarli byli grzebani na cmentarzach (których było dziewięć) oraz w kryptach wewnątrz kościołów.

Cmentarze znajdowały się przy kościołach oraz na zewnątrz murów miejskich.

Istniały tez cmentarze dla niekatolików.

Autor opisał również krypty i płyty nagrobne.

Płyty nagrobne (w liczbie 32) i epitafia (w liczbie 15) zachowały się tylko w trzech kościołach Chełmna.

Poznamy losy epitafiów, inskrypcje epitafijne oraz portrety trumienne.

Opisano także prace konserwatorskie.

Marek G. Zieliński – Szpital Powiatowy w Chełmnie 1914-2014

 

Marek G. Zieliński

Szpital Powiatowy w Chełmnie
1914-2014

Wydawca:
Szpital Powiatowy w Chełmnie
Wydawnictwo ZET Wrocław

Chełmno 2014

Sygnatura SIRr XXVI/21

Zespół Opieki Zdrowotnej w Chełmnie uczcił jubileusz 100-lecia Szpitala Powiatowego okolicznościowym pamiątkowym wydawnictwem.

Szpital wybudowano według projektu Wilhelma Winklera.

Pierwszym dyrektorem szpitala został dr Georg Meillefert.

W książce „Szpital Powiatowy w Chełmnie” omówiono sylwetki kolejnych dyrektorów szpitala.

Dowiemy się z niej, jakie zabiegi wykonywano w szpitalu, jak zwiększała się liczba pacjentów i lekarzy, jak rozbudowywano budynki szpitalne.

Szpital przeżył dramatyczne chwile w czasie II wojny światowej, kiedy to został spalony i znacznie zniszczony.

Katastrofalną sytuację pogłębiła epidemia duru brzusznego i plamistego, jaka wybuchła latem 1945 roku.

W szpitalu pracował wówczas tylko jeden lekarz – jego dyrektor dr Bronisław Osiecki.

Wielką rolę w funkcjonowaniu szpitala odgrywały siostry miłosierdzia, które jednak z przyczyn politycznych usunięto ze szpitala w 1965 roku.

W książce opisano również organizacje, personel i dzieje poszczególnych oddziałów szpitala, aż do dnia obecnego.

Publikacja zawiera bardzo dużo cennych i unikalnych informacji.

Są to wiadomości bardzo dobrze udokumentowane w zasobach archiwum szpitala, Archiwum Państwowego w Bydgoszczy i w Toruniu, w zbiorach Muzeum Ziemi Chełmińskiej, w publikacjach prasowych z początków XX wieku.

Księga jubileuszowa bogata jest też w fotografie, ilustrujące przeszłość i teraźniejszość Szpitala Powiatowego w Chełmnie.