Tag Archives: Chełmża

Next Page

Kazimierz Trybulski – Wzgórze nad jeziorem

 

Kazimierz Trybulski

Wzgórze nad jeziorem

Wydawnictwo Region

Gdynia 2016

Sygnatura SIRr XXXIIb/84

Kazimierz Trybulski jest autorem książek historycznych dla młodzieży.

Autor mieszka w Grudziądzu i regionowi Pomorza i Ziemi Chełmińskiej poświecił swoja twórczość.

Akcja jego powieści rozgrywa się w czasach średniowiecza w Państwie Zakonu Krzyżackiego.

W Książnicy Kopernikańskiej dostępne są już jego dwa dzieła:
– powieści młodzieżowa „Ballada o rycerzu Krzyża” z 2011 roku oraz
– książka popularnonaukowa „Krzyżacy. Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie” z 2014 roku.

Oprócz tego jest napisał również inne powieści historyczne dla młodzieży takie jak „Za rzeką czasu” oraz „Wyspa Marii”.

Również akcja „Wzgórza nad jeziorem” rozgrywa się w XIII-wiecznym Państwie Krzyżackim.

Miejscem akcji jest średniowieczna Chełmża.

Powieść poświęcona jest dwóm postacią.

Pierwsza to błogosławiona Juta, która niosła pomoc chorym i ubogim.

Drugim bohaterem jest biskup Heidenryk – pierwszy biskup Diecezji Chełmińskiej, który nadał Chełmży prawa miejskie i uczynił ją siedzibą biskupstwa.

Książka jest oczywiście powieścią, a nie podręcznikiem historii.

Ale śledząc perypetie bohaterów poznajemy średniowieczną Ziemię Chełmińską, realia codziennego życia i mentalność mieszkańców.

Chełmża – Fakty, mity, legendy – Dariusz Łubkowski, Marcin Seroczyński – Wydanie 2 rozszerzone

Przedstawiamy kolejną nowość w księgozbiorze regionalnym Informatorium.

Dariusz Łubkowski
Marcin Seroczyński

Chełmża
Fakty, mity, legendy

Wydanie II: poprawione i rozszerzone

Wydawca: Towarzystwo Przyjaciół Chełmży

Chełmża 2016

Sygnatura SIRr XXXIIb/87

Dariusz Łubkowski i Marcin Seroczyński opracowali w 2012 roku I wydanie książki „Chełmża. Fakty, mity, legendy”, która została bardzo ciepło przyjęta przez miłośników Chełmży.

W 2016 roku ukazało się wznowienie książki.

Wydanie II jest poprawioną i znacznie rozszerzoną edycją publikacji.

Jej poziom gwarantują nazwiska autorów.

Dariusz Łubkowski jest od 2007 roku związany z czasopismem „Głos Chełmżyński”, gdzie publikuje artykuły na temat historii, kultury i życia sportowego w Chełmzy.

Poza tematyką regionalną jest również autorem książek dla dzieci oraz artykułów fachowych na temat polimerów.

Marcin Seroczyński współpracuje z „Gazeta Pomorską”, „Nowościami”, „Głosem Chełmżyńskim”, tygodnikiem „Chełmża”.

Od 2007 roku jest prezesem Towarzystwa Przyjaciół Chełmży.

Jest autorem wielu książek poświęconych Chełmży, dziejom Cukrowni Chełmża, historii sportu w Chełmży, chełmżyńskim pomnikom, tablicom i miejscom pamięci, historii fotografii chełmżyńskiej, biogramów do „Słownika biograficznego Powiatu Toruńskiego”.

Autorzy książki „Chełmża. Fakty, mity, legendy” zebrali 33 opowieści z bardzo bogatej przeszłości Chełmży.

Opisane przez nich wydarzenia można podzielić na te, które są potwierdzone w źródłach historycznych i dobrze udokumentowane oraz na te, o których wiadomości przetrwały w miejscowej tradycji przekazywanej z pokolenia na pokolenie przez mieszkańców Chełmży.

Wśród legend znajdziemy opowiadania:
– o błogosławionej Jucie i jej grobie,
– o glinianym garnuszku zrzuconym ze szczytu kościelnej wieży,
– o skarbie ukrytym w podziemiach katedry,
– o relikwii świętego Huberta,
– o kosie, który nauczył się mówić od zakonnika,
– o kapie wykonanej z czapraka tureckiego wezyra pokonanego pod Wiedniem,
– o kobietach, które uratowały Chełmżę przed najazdem księcia gdańskiego Świętopełka,
– o zniszczeniu płyty nagrobnej wielkiego mistrza zakony krzyżackiego Siegfrieda von Feuchtwagena

Rysunki do legend wykonała Mirosława Grabowska.

Wśród mitów opisano:
– historię starych kaplic katedralnych,
– historię katastrofy lotniczej z 1937 roku,
– historię śmierci porucznika Józefa Gierszewskiego w 1943 roku,
– historię ostrzału artyleryjskiego katedry w 1945 roku,
– historię poniemieckiego skarbu znalezionego w 1948 roku,
– historię przywiezienia do Chełmży w 2010 roku doczesnych szczątków Mikołaja Kopernika.

Trzecia część książki poświęcona jest faktom.

Zawiera ona informacje:
– na temat pieczęci miasta i jego herbu,
– na temat zawartości skarbca katedry,
– na temat naturalistycznej rzeźby ukrzyżowanego Chrystusa,
– na temat wizyty generała Hallera,
– na temat przedwojennego dyrektora cukrowni Antoniego Makowieckiego,
– na temat chełmżyńskiego cechu rzeźników,
– na temat kapliczki na Białej Górze,
– na temat bombardowań miasta,
– na temat ks. Józefa Szydzika – zasłużonego przedwojennego proboszcza,
– na temat pomnika wdzięczności Armii Czerwonej i Wojska Polskiego,
– na temat restauracji „Jubilat”,
– na temat zabytkowej neogotyckiej wieży ciśnień,
– na temat chełmżyńskiego browaru „Wolff & Welde” i Pomorskiej Fabryki Win „Pomowin”, która produkowała wina owocowe, soki i marmolady
– na temat dawnego Domu Katolickiego przy ul. Tumskiej, który w 1925 roku został zwrócony Kościołowi katolickiemu, po tm jak miasto przestało w nim prowadzić szkołę katolicką
– na temat męskiego chóru „Echo”, który dawał koncerty w okresie międzywojennym
– na temat stylowych mebli produkowanych przez Chełmżyński Oddział Wojewódzkiego Zakładu Doskonalenia Zawodowego
– na temat pociągu pancernego „Wilk”, który wjechał do Chełmży 23 stycznia 1920 roku
– na temat młodzieżowego zespołu instrumentalnego „Wichry”, który działał w Robotniczym Domu Kultury w Chełmzy w latach 1965-1970

Książkę gorąco polecamy mieszkańcom Chełmży, a także licznym gościom i turystom odwiedzającym miasto w okresie wakacji.

Warto znać bogatą i niezwykłą historię miejsc, które mijamy.

Dariusz Meller – Słownik gwary używanej w Chełmży i okolicach

 

Dariusz Meller

Słownik gwary używanej w Chełmży
i okolicach

(tzw. gwara chełmińska)

Wydanie 2

Wydawca: Pracownia Sztuk Plastycznych

Chełmża 2015

Sygnatura SIRr XXVIII/43

Dariusz Meller jest historykiem z wykształcenia, nauczycielem i samorządowcem.

Jego pasją są badania regionalne nad chełmżyńskim dziedzictwem kulturowym.

Jest autorem wielu publikacji prasowych, artykułów historycznych i książek.

1. Chełmża : kultura w dziejach miasta / Piotr Birecki, Dariusz Meller. – Chełmża : Towarzystwo Przyjaciół Chełmży ; Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Juliana Prejsa, 2010.
2. Chełmża wczoraj i dziś : album / [zespół red. Piotr Birecki, Dariusz Meller, Marcin Seroczyński]. – Chełmża ; Wąbrzeźno : Wydawnictwo Wąbrzeskie Zakłady Graficzne, 2009.
3. Chełmża ze starej fotografii = Chełmża in the old pictures = Chełmża auf altem Foto / [opisy zdjęć Dariusz Meller, Leszek Pachoń]. – Chełmża : Black Ball ; na zlec. Zarządu Miasta, cop. 1998.
4. Jubileusz 25-lecia NSZZ „Solidarność” w Cukrowni Chełmża : Chełmża, 10-19 IX 2005 / [oprac. tekstu i red. Dariusz Meller ; zdjęcia Kazimierz Pająk]. – Chełmża : NSZZ „Solidarność” Cukrowni Chełmża, 2005.
5. Krótko historia Chełmży : (łod pirszych poczunktów do dzisioj) / Dariusz Meller. – Chełmża : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne, 2004.
6. NSZZ „Solidarność” Cukrowni Chełmża w latach 1980-2002 / Dariusz Meller. – Chełmża : NSZZ „Solidarność” Cukrowni Chełmża, 2003.
7. Słownik biograficzny Chełmży i okolic. Z. 1 / pod red. Dariusza Mellera ; Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. J. Prejsa w Chełmży. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek, cop. 2001.
8. Słownik gwary używanej w Chełmży i okolicach : (tzw. gwara chełmińska) / Dariusz Meller. – Chełmża : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne, 2002.
9. Słownik gwary używanej w Chełmży i okolicach : (tzw. gwara chełmińska) / Dariusz Meller. – Wyd. 2. popr. i uzup. – Chełmża ; Toruń : Pracownia Sztuk Plastycznych, 2015.
10. Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Chełmży w latach 1895-1939 / Dariusz Meller. – Chełmża : Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Juliana Prejsa, 2005.

Drugie wydanie „Słownika gwary używanej w Chełmży i okolicach” dowodzi dużego zapotrzebowania i popularności wśród czytelników książek o tematyce lokalnej.

Wydanie jest oczywiście poprawione i rozszerzone.

Znajduję się w nim wyjaśnienia takich słów jak glatataja, błagi, cwancyk, materklosy, hobok, dyduch, szpur, czy sztechel.

Właściwy słownik poprzedza rozdział poświęcony charakterystyce gwary chełmińskiej.

Przeczytać w nim można między innymi o charakterystycznym dla mieszkańców ziemi chełmińskiej wyrazie „jo”.

Należy docenić olbrzymią rolę autora w popularyzacji miejscowej gwary i w podkreślaniu jej cennych walorów dla ochrony ogólnonarodowego polskiego dziedzictwa kulturowego.

Opisane w słowniku słowa były jeszcze niedawno – w pokoleniu naszych dziadków – w powszechnym i codziennym użyciu.

Dzięki słownikowi możemy zachować pamięć o mowie naszych rodziców i przywołać wspomnienia o przeszłości naszych rodzin.

Zasługą autora jest ożywienie zainteresowania gwarą chełmińską i znalezienie dla niej miejsca nawet na łamach chełmżyńskiej prasy lokalnej.

Słownik ma układ alfabetyczny.

Zawiera blisko 2000 haseł.

Uzupełnia go obszerna bibliografia.