Tag Archives: cmentarze

Next Page

Michał P. Wiśniewski – Ewangelicka Atlantyda. Zapomniane cmentarze województwa kujawsko-pomorskiego

 

Michał P. Wiśniewski

Ewangelicka Atlantyda
Zapomniane cmentarze województwa kujawsko-pomorskiego

Prelekcja

9 listopada 2017

Książnica Kopernikańska w Toruniu

W czwartek 9 listopada 2017 roku o godz. 18.00 w Książnicy Kopernikańskiej przy ul. Słowackiego 8 w Toruniu odbyła się prelekcja Michała P. Wiśniewskiego zatytułowana „Ewangelicka Atlantyda. Zapomniane cmentarze województwa kujawsko-pomorskiego”.

Imprezę zorganizowała pani Katarzyna Kluczwajd w ramach cyklu spotkań „Toruń miasto zabytków”.

Michał P. Wiśniewski jest znanym w regionie społecznikiem zaangażowanym w ratowanie starych cmentarzy.

Jest prezesem zarejestrowanego w kwietniu 2017 roku „Stowarzyszenia Lapidaria. Zapomniane cmentarze Pomorza i Kujaw”.

Jego członkowie działają jednak aktywnie już od 2009 roku.

Stowarzyszenie opiekuje się zapomnianymi cmentarzami – z reguły są to nekropolie innowiercze, świadczące o bogatym, urozmaiconym i wielokulturowym dziedzictwie regionu Pomorza i Kujaw.

Członkowie stowarzyszenia dokumentują i inwentaryzują zapomniane cmentarze, wyszukują archiwalnych informacji o ich istnieniu.

Kolejnym polem działalności Stowarzyszenia Lapidaria jest porządkowanie cmentarzy i działania renowacyjne.

W końcu stowarzyszenie prowadzi również akcje edukacyjną i upowszechnia wiedzę o innowierczych cmentarzach.

Więcej informacji na temat Stowarzyszenia Lapidaria znaleźć można na stronie stowarzyszenia i Facebooku:

http://lapidaria.wikidot.com/stowarzyszenie

https://www.facebook.com/lapidariakujpom/

Michał P. Wiśniewski na początku swego wystąpienia wyjaśnił, skąd wziął się tytuł wykładu „Ewangelicka Atlantyda”.

Obecnie wiele cmentarzy zostało bez swoich opiekunów – dawnych gmin wyznaniowych.

Współcześni włodarze i mieszkańcy nie widzą związku opuszczonych nekropoli z własna przeszłością i dziedzictwem historyczno-kulturowym regionu.

Goście usłyszeli rownież kilka słów o samym Stowarzyszeniu Lapidaria i jego działalności.

Członkowie stowarzyszenia wykonali olbrzymią prace inwentaryzacyjną, przygotowując spisy zapomnianych cmentarzy w poszczególnych gminach oraz spis cmentarzy żydowskich.

Sporządzono również spis zmarłych na podstawie inskrypcji nagrobnych.

Obecnie w województwie kujawsko-pomorskim jest 1820 zapomnianych cmentarzy.

78% z nich to cmentarze ewangelickie.

Zebrani dowiedzieli się jakie rodzaje zapomnianych cmentarzy występują w naszym regionie, obejrzeli mapy z rozmieszczeniem cmentarzy, zapoznali się z ich ilością w poszczególnych powiatach i gminach.

Szczególnie w pamięci zapadło mi stwierdzenie, że cmentarz bez nagrobków to także cmentarz.

Często nie zdajemy sobie sprawy, że o istnieniu cmentarza decyduje istnienie grobów znajdujących się pod ziemią.

Jeśli pod jakimś terenem są groby to nie ma znaczenia czy na powierzchni stoją nagrobki czy ich nie ma, czy jest polana, czy rosną krzaki lub drzewa, czy w końcu mamy wyasfaltowany parking czy boisko – dalej miejsce to jest cmentarzem.

Michał P. Wiśniewski opowiadał również o dziejach cmentarzy, o ich organizacji, o tworzeniu ich według kryteriów wyznaniowych a nie religijnych, o datowaniu ich wieku.

Kolejną częścią prelekcji było przedstawienie losów cmentarzy po 1945 roku.

Zebrani usłyszeli i zobaczyli wiele przykładów od całkowitej likwidacji do renowacji.

Dowiedzieliśmy się o działalności Stowarzyszenia Lapidaria w sferze porządkowania cmentarzy i renowacji nagrobków

Odnowiono już 32 cmentarze.

Obejrzeliśmy zdjęcia z prac porządkowych.

Prelegent podkreślił dużą rolę zainteresowania lokalnych władz i okolicznych sąsiadów losami cmentarza.

Na slajdach pokazano wiele zdjęć uratowanych tablic, krzyży, płyt, inskrypcji.

Ostatnią częścią prelekcji było omówienie przykładów sztuki sepulkralnej spotykanej na zapomnianych cmentarzach.

Obejrzeliśmy stare pomniki nagrobne, postumenty, stele, nagrobki, krzyże, rzeźby i płaskorzeźby.

Michał P. Wiśniewski opisał najczęściej występujące motywy i stylizacje.

Stowarzyszenie Lapidaria co 2 tygodnie organizuje akcje porządkowania cmentarzy.

Zaprasza wszystkich chętnych wolontariuszy do włączenia się do tych prac.

Aktualne informacje o działalności stowarzyszenia znajdują się na jego profilu na Facebooku:

https://www.facebook.com/lapidariakujpom/

Nekropolie i miejsca pamięci w regionie kujawsko-pomorskim

Nekropolie i miejsca pamięci
w regionie kujawsko-pomorskim

Pod redakcją Waldemara Rozynkowskiego, Małgorzaty Strzeleckiej, Michała Targowskiego

Seria: Region kujawsko-pomorski w przeszłości

Wydawnictwo Naukowe
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Toruń 2014

Sygnatura SIRr VIb/9-48

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu publikuje serię wydawniczą pod tytułem „Region Kujawsko-pomorski w przeszłości”.

W ramach serii ukazały się do tej pory następujące publikacje:

1. Zamki, pałace, dwory i ich mieszkańcy w regionie kujawsko-pomorskim / pod red. Waldemara Rozynkowskiego, Małgorzaty Strzeleckiej, Michała Targowskiego. – Toruń : Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2013.
Nekropolie i miejsca pamięci w regionie kujawsko-pomorskim / pod red. Waldemara Rozynkowskiego, Małgorzaty Strzeleckiej, Michała Targowskiego. – Toruń : Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2014.
3. Znani i nieznani ludzie regionu kujawsko-pomorskiego / pod red. Waldemara Rozynkowskiego, Małgorzaty Strzeleckiej, Michała Targowskiego. – Toruń : Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2015.

Zbiór studiów „Nekropolie i miejsca pamięci w regionie kujawsko-pomorskim” jest pokłosiem wspólnej konferencji naukowców naukowo-dydaktycznej jaka odbyła się 21 listopada 3013 roku w Instytucie Historii i Archiwistyki UMK.

Autorami referatów byli uczeni akademiccy oraz nauczyciele praktycy.

Publikacja składa się z kilkunastu artykułów:

  1. Krzysztof Kwiatkowski – Pamięć kulturowa (i miejsca pamięci?) związana z przeszłością średniowieczną i wczesnonowożytną we współczesnym (administracyjnym) regionie kujawsko-pomorskim
  2. Sylwia Grochowina – Eksterminacja mieszkańców Pomorza Gdańskiego podczas II wojny światowej i związane z nią miejsca pamięci (na przykładzie Torunia i powiatu toruńskiego)
  3. Magdalena Niedzielska – Cmentarze jako miejsca niepamięci
  4. Witold Konopka – Przeniesienie kaplicy Matki Bożej Częstochowskiej jako przykład walki o „miejsca pamięci” w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
  5. Dariusz Chrobak – Nekropolie i miejsca pamięci na ziemi dobrzyńskiej i ich wykorzystanie w pracy wychowawcy i nauczyciela historii Szkoły Podstawowej im. K. K. Baczyńskiego w Czernikowie
  6. Magdalena Bilska-Ciećwierz, Rafał Kurzępa – Pamięć o nauczycielach i uczniach włocławskiej szkoły im. ks. J. Długosza u potomnych. Miejsca pamięci a kształtowanie postaw obywatelskich młodzieży
  7. Łukasz Myszka – Fordońska Dolina Śmierci w edukacji historycznej
  8. Arkadiusz Kierys – Na ratunek pamięci – prace renowacyjne i konserwatorskie na toruńskich cmentarzach
  9. Mateusz Głowacki – Kujawskie miasteczko wobec „lokalnych świętych”. Miejsca pamięci w Osięcinach poświęcone Błogosławionym Męczennikom
  10. Szymon Wiśniewski – Ocalić od zapomnienia. Cmentarze i miejsca pamięci regionu golubsko-dobrzyńskiego – współpraca szkół, instytucji i organizacji społecznych
  11. Anna Zglińska – O społecznym ratowaniu cmentarzy – projekt „Tak trzeba”
  12. Michał Wiśniewski – O społecznym ratowaniu cmentarzy – projekt „Lapidaria – zapomniane cmentarze Pomorza i Kujaw”
  13. Radosław Nalaskowski – Cmentarz ewangelicki w Lulkowie i jego dawni opiekunowie
  14. Aleksandra Jachimek – Miejsca upamiętnienia żołnierzy podziemia niepodległościowego w województwie kujawsko-pomorskim
  15. Waldemar Rozynkowski – Ślady pamięci o papieżu Janie Pawle II w województwie kujawsko-pomorskim

Cmentarz św. Jakuba i inne chrześcijańskie cmentarze nowomiejskie

Przedstawiamy kolejną nowość w księgozbiorze regionalnym
Działu Informacyjno – Bibliograficznego.

Magdalena Niedzielska,
Krystyna Sułkowska-Tuszyńska, Agnieszka Górzyńska
Cmentarz św. Jakuba
i inne chrześcijańskie cmentarze nowomiejskie

Projekt okładki: Krzysztof Galus
Towarzystwo Miłośników Torunia
http://www.tomito.cba.pl/
Wydawnictwo Adam Marszałek
http://www.marszalek.com.pl/
Toruń 2010
Sygnatura SIRr VIII/T-128c


Jest to kolejna pozycja w serii ToMiTo poświęconej toruńskim cmentarzom.

W Informatorium pod sygnaturą SIRr VIII/T-128 dostępne są:

 

1. Cmentarz Św. Jerzego – Magdalena Niedzielska, Sylwia Grochowina

2. Cmentarz Garnizonowy – Magdalena Niedzielska, Sylwia Grochowina

3. Cmentarz Żydowski – Magdalena Niedzielska

4. Cmentarz Św. Jakuba – Magdalena Niedzielska, Krystyna Sułkowska-Tuszyńska, Agnieszka Górzyńska

 

Na prezentowane opracowanie składają się dwa teksty:

Magdalena Niedzielska
Cmentarze na Jakubskim Przedmieściu – ewangelicki i katolicki

Autorka opisuje historię nieistniejących już cmentarzy nowomiejskich, wśród nich cmentarza przy kościele św. Katarzyny oraz cmentarza benedyktynek na Winnicy.
Następnie przedstawiła dzieje funkcjonującego ciągle cmentarza przy ul. Antoniego Antczaka, który od 1817 roku służył ewangelickiej gminie Św. Trójcy, a od 1839 roku również katolickiej parafii św. Jakuba.

Krystyna Sulkowska-Tuszyńska, Agnieszka Górzyńska
Dawne cmentarze nowomiejskie w świetle badań archeologicznych

Autorki opisały wyniki badań prowadzonych od 2008 roku przez Instytut Archeologi UMK.
Prace archeologiczne obejmowały:
– cmentarz przy kościele św. Jakuba
– cmentarz w krużganku dawnego klasztoru dominikanów
– cmentarz przy kościele pw. Św. Trójcy.

Publikację uzupełnia 69 kolorowych ilustracji.