Tag Archives: czasopisma regionalne

Next Page

Ziemia Kujawska

 

Ziemia Kujawska

Wydawca:
Polskie Towarzystwo Historyczne
Odziały w Inowrocławiu i Włocławku

Miejsce wydania:
Inowrocław – Włocławek

Wydawane od 1963 roku

Sygnatura SIRr II/23

„Ziemia Kujawska” ukazuje się od ponad 50 lat.

Wydawana jest przez Polskie Towarzystwo Historyczne – Odział w Inowrocławiu i Odział we Włocławku.

Redakcja czasopisma mieści się w Inowrocławiu.

Wydawanie periodyku naukowego przez tak długi czas to wielki sukces lokalnego środowiska historyków, zważywszy na fakt, że Inowrocław nie był wcześniej ośrodkiem akademickim ani miastem wojewódzkim.

Czasopismo jest wydawane dzięki stałemu wsparciu finansowemu ze strony Miasta Inowrocławia.

Redaktorem periodyku był w latach 1963 – 2008 profesor Marian Biskup.

Od 2009 roku redaktorem „Ziemi Kujawskiej” jest dr hab. Tomasz Łaszkiewicz.

Publikacje ukazujące się w czasopiśmie pogrupowane sa na działy:

  • Artykuły
  • Miscellanea
  • Recenzje
  • Życie naukowe i kulturalne Kujaw
  • Bibliografia

Bibliografia historii Kujaw opracowywana jest przez Tomasza Krzemińskiego i Tomasza Łaszkiewicza.

Ukazuje się od tomu XVII (2004).

Obejmuje okres od roku 2000.

Na łamach „Ziemi Kujawskiej” ukazują się również biografie i nekrologi.

Drukowane są materiały źródłowe.

Jest to również miejsce dostępne dla dyskusji i polemik.

W dziale „Artykuły” ukazały się do tej pory następujące studia:

 

1 – 1963 Jan Grześkowiak Wczesnośredniowieczny Włocławek w świetle badań archeologicznych z lat 1957-1961
Janusz Bieniak Rola Kujaw w Polsce Piastowskiej
Marian Biskup Analiza bitwy pod Płowcami i jej dziejowego znaczenia
Zenon Guldon Wyrok sadu asesorskiego w konflikcie miasta Kowala ze starostą Michałem Sokołowskim z 1790 r.
Jan Chamot Pułkownik Stanisław Bechi i jego związki z Włocławkiem w okresie powstania styczniowego
Józef Aleksandrowicz Materiały do dziejów prasy polskiej w Inowrocławiu
Donald Steyer Manifestacja robotnicza w Inowrocławiu w 1926 r.
Tadeusz Kaliski Z badań nad początkami okupacji hitlerowskiej w Inowrocławiu
Janina Jarosińska Rozwój gospodarczo-społeczny miasta Inowrocławia w latach 1945-1960
Ignacy Domański Jan Kasprowicz jako poeta Kujaw
2 – 1968 Andrzej Tomczak Źródła Noteci w dobie historycznej
Zenon Guldon Lokacje miast kujawskich i dobrzyńskich w XIII-XVI w.
Stanisław Dąbrowski Z dziejów teatru we Włocławku w latach 1830-1914
Ignacy Domański Korespondenci Józefa Ignacego Kraszewskiego z Kujaw
Ignacy Domański Leon Czaplicki – nauczyciel Kasprowicza w gimnazjum inowrocławskim
Józef Aleksandrowicz Z dziejów Towarzystwa Samopomocy Naukowej (Męskiej) w Inowrocławiu w latach 1904-1922
Józef Arentowicz Z przeszłości Uzdrowiska „Wieniec”
Stefan Zarębski Stanisław Noakowski w oczach ucznia
Zygmunt Kruszelnicki Stanisław Noakowski w oczach dzisiejszych badaczy
Tadeusz Kaliski Z badań nad okupacją hitlerowską w powiecie inowrocławskim
Jan Boguty Kształtowanie się władzy ludowej we Włocławku w latach 1945-1946
Mieczysław Włodarski Powstanie i rozwój organizacyjny Polskiej Partii Robotniczej w Inowrocławiu w latach 1945-1948
Janina Jarosińska Rozwój przemysłu kluczowego w Inowrocławiu w latach 1945-1965
Zofia Ronge Społeczna działalność kulturalno oświatowa w Inowrocławiu w latach 1945-1966
Lucjan Słowik Likwidacja analfabetyzmu w mieście i powiecie Inowrocław
3 – 1971 Roman Domagała Sprawozdanie z badań nad rekonstrukcją rozplanowania średniowiecznego Inowrocławia
Jerzy Kozłowski Wiosna Ludów w powiecie inowrocławskim
Bolesław Grześ Ludność niemiecka w mieście Inowrocławiu i powiecie na przełomie XIX i XX w.
Stanisław Helsztyński Moje kontakty z Inowrocławiem i Kujawami w latach 1919-1969
Frantisek Mainus Sprawozdania sytuacyjne prezesa regencji inowrocławskiej z lat 1940-1942 (Przegląd problematyki)
Józef Aleksandrowicz Rozwój spółdzielczości mieszkaniowej w Inowrocławiu w latach 1920-1970
Jerzy Szczechowicz Średnie szkolnictwo zawodowe w Inowrocławiu w latach 1945-1965
4 – 1974 Aleksandra Cofta-Broniewska Wczesnośredniowieczna warzelnia soli w Inowrocławiu
Ryszard Kabaciński Terytorium księstwa gniewkowskiego w XIV wieku
Zenon Guldon Dzieje hutnictwa żelaznego na Kujawach i w ziemi dobrzyńskiej do XVI wieku
Tadeusz Rejmanowski Z dziejów szpitala we Włocławku
Bernard Grabarek Z dziejów kopalnictwa soli w Inowrocławiu od XIX do drugiej połowy XX wieku
Mieczysław Włodarski Udział PPR i PPS w uruchomieniu przemysłu oraz realizacji reform społeczno-gospodarczych PKWN w mieście i powiecie Inowrocław (1945-1948)
Stanisław Leszek Bagdziński Rozwój przemysłu we Włocławku w latach 1945-1972
Ryszard Łuczak Z zagadnień etnograficznych Sławska Wielkiego (powiat inowrocławski)
5-1978 Zenon Guldon Handel zbożowy miast kujawskich i wielkopolskich z Toruniem w połowie XVII wieku
Wacław Szczygielski Konfederacja barska na Kujawach (1768-1772), cz. I
Tadeusz Rejmanowski Z dziejów szpitala we Włocławku (cz. II)
Olga Ikonowicz Niektóre problemy życia politycznego we Włocławku w latach 1918-1926
Henryk Rychnowski Zachodniokujawski Okręg Przemysłowy
Jerzy Namysłowski Inowrocław jako ośrodek codziennych dojazdów
Stanisław Leszek Bardziński Przeobrażenia sieci osadniczej w rejonie Włocławka w latach 1950-1975
Daniela Szymańska Przemiany przestrzenne, gospodarcze i demograficzne Janikowa
Wanda Skulmowska Życiorys literacki Franciszka benińskiego, ludowego poety Kujaw (1897-1975)
6-1981 Jan Powierski Kazimierz Kujawski a początki rywalizacji o ziemie zachodniobałtyckie (do 1247 r.)
Mieczysław Markowski Jan z Inowrocławia jako profesor Uniwersytetu Krakowskiego
Wacław Szczygielski Konfederacja barska na Kujawach (1768-1772), cz. 2
Romana Guldon

Zenon Guldon

Osadnictwo województwa inowrocławskiego w latach 1775-1789
Stanisław Leszek Bagdziński Funkcja Włocławka w kształtowaniu kujawsko-dobrzyńskiego regionu ekonomicznego
7-1985 Błażej Śliwiński Początki rządów Konrada I Kazimierzowica na Kujawach
Jan Powierski Książę kujawski i łęczycki Kazimierz a zakon krzyżacki w latach 1248-1249
Leszek Kajzer Z badań nad chronologią i rozplanowaniem zamku w Raciążku
Tadeusz J. Horbacz Z badań nad zamkiem bobrownickim w ziemi dobrzyńskiej
Zenon Guldon Handel Inowrocławia w połowie XVIII wieku
Jacek Sobczak Organizacja i działalność sejmiku ziemi dobrzyńskiej po reformie w 1791 r.
Mieczysław Włodarski Udział PPR i PPS w walce o zwycięstwo w referendum i w wyborach do Sejmu Ustawodawczego na terenie miasta i powiatu inowrocławskiego (1945-1947)
Stanisław Leszek Bagdziński Przemiany demograficzno-osadnicze pod wpływem uprzemysłowienia ośrodka regionalnego (na przykładzie regionu włocławskiego)
8-1986 Barbara Stolpiak W 100-lecie polskich badań archeologicznych na Kujawach (cz. 1 – do 1914 r.)
Aleksandra Cofta-Broniewska Miejsca praktyk obrzędowych ludności z końca starej i początków nowej ery w Inowrocławiu (stan. 95)
Czesław Sikorski Początki zespołu klasztornego oo. Franciszkanów w Inowrocławiu w świetle archeologiczno-architektonicznych badań ratowniczych
Edmund Mikołajczak Średniowieczna własność ziemska okolic Inowrocławia
Zdzisław Mrozek Z badań nad polskim życiem teatralnym Inowrocławia w okresie zaboru pruskiego
Witold Rakowski Migracje ludności Inowrocławia i jego okolic w latach 1976-1980
Henryk Rychnowski Przemysł Inowrocławia i jego okolic w latach 1946-1980
Lidia Wakulak Zasób Archiwum Państwowego w Inowrocławiu jako materiał źródłowy do badań regionalnych
9-1993 Barbara Stolpiak W 100-lecie polskich badań archeologicznych na Kujawach, część 2 – 1914 do 1939 r.
Krzysztof Karczewski

Wiesław Sieradzan

Postawy polityczne książąt kujawskich Ziemomysłowiców
Błażej Śliwiński Rozwój własności rycerskiej w południowej części Kujaw Inowrocławskich w XII i XIII wieku
Tomasz Jurek Uwagi o bitwie pod Płowcami
Zenon Guldon Żydzi w miastach kujawskich w XVI-XVIII wieku
Zdzisław Mrozek Ze studiów nad środowiskiem literackim Kujaw i ziemi dobrzyńskiej w latach 1920-1939
Krzysztof Śledziński Tajne nauczanie na poziomie szkoły średniej w Inowrocławiu w okresie okupacji niemieckiej (1939-1945)
Ludwina Michalska Nauczanie podstawowe i ruch muzyczny w okupowanym Inowrocławiu w latach 1939-1945
10-1994 Sławomir Jóźwiak Powstanie i rozwój sieci parafialnej na terenach komturstwa nieszawskiego i domen krzyżackich na Kujawach inowrocławskich do początku XV w.
Dariusz Karczewski Konwent franciszkanów inowrocławskich w średniowieczu
Andrzej Abramowicz Płowce – pamięć o pobojowisku
Rafał Łaszkiewicz Inowrocław w latach pierwszej wojny światowej (1914-1918). Część I
11-1995 Dariusz Karczewski Pierwsi benefaktorzy klasztoru Norbertanek w Strzelnie
Czesław Sikorski Reliefy z murów romańskiego kościoła Imienia Najświętszej Marii Panny w Inowrocławiu
Edmund Mikołajczak Mieszczaństwo Inowrocławia w średniowieczu (wybrane zagadnienia)
Rafał Łaszkiewicz Inowrocław w latach pierwszej wojny światowej (1914-1918). Część II
12-1997 Leszek Kajzer Czy poznamy zamek prywatny w Chodczu na Kujawach?
Andrzej Wyrwa Rozwój sieci klasztornej zakonów mniszych, kanonicznych i żebrzących na Kujawach i w ziemi dobrzyńskiej w średniowieczu
Edmund Mikołajczak Mieszczaństwo Inowrocławia w średniowieczu (wybrane zagadnienia). Część II: Zajęcia mieszkańców
Joanna Karczewska Urzędnicy książąt kujawskich: Leszka, Przemysła i Kazimierza Ziemomysłowiców. Część I
Waldemar Chorążyczewski

Stanisław Roszak

Komierowscy na Kujawach. Z dziejów awansu rodziny szlacheckiej w XVIII wieku
13-1998 Joanna Karczewska Urzędnicy książąt kujawskich: Leszka, Przemysła i Kazimierza Ziemomysłowiców. Część II
Zenon Guldon Sołectwa w województwie inowrocławskim w końcu XV i w XVI wieku
Zbigniew Zyglewski Mikołaj Działyński jako wojewoda inowrocławski w latach 1484-1491
Wojciech Sławiński Udział różnowierców kujawskich w toruńskim synodzie generalnym 1595 roku
Stanisław Roszak Rola sanktuarium markowickiego w rozwoju kultu maryjnego na Kujawach w XVII i XVIII wieku
Anna Kokoszyńska Mieszkańcy Inowrocławia w świetle ksiąg metrykalnych parafii sw. Mikołaja z lat 1760-1773
Tomasz Łaszkiewicz Masoneria i stowarzyszenia pokrewne w Inowrocławiu (1820-1938)
14

2000-2001

Jacek Woźny Enklawa osadnictwa pradziejowego i wczesnonowożytnego w centrum Puszczy Bydgoskiej na tle dziejów zespołów leśnych północnych Kujaw
Joanna Karczewska Elita Kujaw inowrocławskich za rządów synów Ziemomysła
Sobiesław Szybkowski Ziemscy urzędnicy bydgoscy za Andegawenów i pierwszych Jagiellonów (1370-1492)
Dariusz Karczewski W 550. rocznicę odnowienia przywileju lokacyjnego miasta Inowrocławia
Czesław Pest Proboszczowie parafii Św. Trójcy w Strzelnie w latach 1837-1918
Marek Chamot Stereotypy etniczne w prasie kujawsko-pomorskiej na przełomie XIX i XX wieku
Danuta Talaczyńska Prasa lokalna w Inowrocławiu 1989-1997
15-2002 Wojciech Jóźwiak Mieszczaństwo Gniewkowa i Solca Kujawskiego do połowy XV wieku
Sobiesław Szybkowski Przedstawiciele kujawskich rodzin urzędniczych w najstarszej księdze rezygnacji starosty generalnego Wielkopolski. Ze studiów nad elitami kujawskimi i wielkopolskimi w późnym średniowieczu
Tomasz Łaszkiewicz Ziemiaństwo niemieckie na Kujawach Zachodnich w okresie międzywojennym
Jarosław Wąsowicz Herby biskupów-ordynariuszy diecezji włocławskiej i ich symbolika (od roku 1925 do czasów współczesnych). Z heraldyki kościelnej
Janusz Stefaniak Postawy duchowieństwa w powiecie włocławskim w latach 1945-1953
16-2003 Wojciech Dzieduszycki

Bożena Dzieduszycka

Nekropolie kruszwickie w wiekach średnich i nowożytności
Jerzy Fogel Ziemiański mecenat archeologiczny na Kujawach: Trzcińscy z Ostrowa nad Gopłem
Sobiesław Szybkowski Nowe źródła do dziejów polsko-krzyżackich rokowań w Brześciu Kujawskim w grudniu 1435 r.
Magdalena Wilczek Prawne i ekonomiczne relacje miedzy szlachtą a duchowieństwem katolickim w świetle kujawskich akt sejmikowych z lat 1572-1717
Tomasz Łaszkiewicz Osiem wrześniowych dni. Próba bilansu
Bogdan Ziółkowskich Geneza i początki konspiracji we Włocławku i na terenie Kujaw Wschodnich w latach 1939-1940 – stan badań i zarys problematyki
Jan Pakulski Symbole samorządowe powiatu radziejowskiego
17-2004 Wojciech Jóźwiak Kontakty handlowe mieszczaństwa Inowrocławia z państwem krzyżackim na przełomie XIV i XV stulecia
Liliana Cieszyńska Poselstwa sejmikowe Kujaw i ziemi dobrzyńskiej za panowania Augusta II Mocnego
Tomasz Dziki Żydzi w Nieszawie w pierwszej połowie XIX wieku
Rafał Budny „Nadgoplanin” – polskie czasopismo na Kujawach 1887-1891
Tomasz Krzemiński Społeczność niemiecka w powiecie nieszawskim w okresie międzywojennym
Tomasz Łaszkiewicz Mniejszość niemiecka w Inowrocławiu w latach 1919-1939, cz. I
18-2005 Gerard Kucharski Rywalizacja kujawsko-wielkopolska o kasztelanię lądzka w połowie XIII wieku
Rafał Balkiewicz Prałaci kapituły kolegiackiej w Kruszwicy w drugiej połowie XIV wieku
Sławomir Kościelak

Zdzisław Kościelak

Kościeleccy na Kujawach na tle przemian społecznych, gospodarczych i politycznych przełomu XVIII i XIX wieku
Tomasz Łaszkiewicz Mniejszość niemiecka w Inowrocławiu w latach 1919-1939, cz. II
Beata Mrzygłód Akcja Katolicka na Kujawach Zachodnich w latach 1930-1939
19-2006 Agnieszka Rosa Testamenty mieszczan fordońskich z lat 1666-1747
Tomasz Dziki Dzieje browaru Bajończyków we Włocławku (około 1842-1937)
Rafał Budny Prasa codzienna w Strzelnie w okresie międzywojennym (1925-1938)
Bogdan Ziółkowski Tajne nauczanie w Kowalu i obwodzie kowalskim w latach 1939-1945
Ryszard Kozłowski Wieś regionu kujawsko-pomorskiego w pierwszym etapie kolektywizacji (1948-1951)
20-2007 Sobiesław Szybkowski Starostwo i starostowie inowrocławscy w latach 1364-1501. Zarys problematyki
Stefan Dyroff „Kujawischer Bote” – inowrocławska gazeta niemieckich Kujawiaków. Próba prezentacji pisma i spółki w latach 1874-1945
Piotr Saja Walki 14 Pułku Piechoty Ziemi Kujawskiej we wrześniu 1939 roku. Bój pod Mełnem. Część I
Bogdan Ziółkowski Powojenna działalność niepodległościowej konspiracji na Kujawach i ziemi dobrzyńskiej oraz represje w stosunku do członków konspiracji z lat 1939-1945 i powojennej
21-2008 Adam Kucharski Kujawy w relacjach z podróży w XVII i XVIII wieku
Piotr Saja Walki 14 Pułku Piechoty Ziemi Kujawskiej we wrześniu 1939 roku. Bój pod Mełnem. Część II
Bogdan Ziółkowski Gmina Lubanie w latach okupacji niemieckiej 1939-1945. Część I
22-2009 Marcin Danielewski Wczesnośredniowieczne osadnictwo z terenu Kościelca Kujawskiego
Piotr Bokota Pieczęcie i herb Nieszawy w czasach staropolskich
Marcin Hlebionek Sfragistyka miast Obwodu Nadnoteckiego (Netze Distrikt) w latach 1772-1806
Bogdan Ziółkowski Gmina Lubanie w latach okupacji niemieckiej 1939-1945. Część II
23-2010 Paweł A. Jeziorski Kaci w miastach kujawskich (od schyłku średniowiecza do końca XVIII wieku)
Jerzy Dygdała Kujawy w bezkrólewiu 1733 roku
Monika Wyszomirska Początki działalności Andrzeja Zamoyskiego jako wojewody inowrocławskiego (1757-1764)
Aleksander Smoliński Wojskowe aspekty Powstania wielkopolskiego na Zachodnich Kujawach w świetle źródeł
Dominika Czarnecka Od pomnika wdzięczności armii radzieckiej do pomnika „Żołnierza Polskiego” – historia monumentu na Placu Wolności we Włocławku 1946-1994

Tomasz Łaszkiewicz

Pół wieku Polskiego Towarzystwa Historycznego w Inowrocławiu
1956-2006

Inowrocław 2005

Sygnatura SIRr XXX/13

 

 

Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie

 

 

Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie

1978 –

Włocławek

Sygnatura SIRr II/21

Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie ukazują się we Włocławku od 1978 roku.

Impulsem do powstania rocznika było utworzenie w 1975 roku województwa włocławskiego.

Inicjatorami pomysłu byli Andrzej Mietz i Jan Pakulski, którzy razem z Marianem Kallasem przekonali w 1976 roku władze województwa włocławskiego do wydawania regionalnego czasopisma naukowego.

„Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie” zostały przychylnie przyjęte przez krytykę naukową.

Pierwsze dwa tomy rocznika wydało Dobrzyńsko-Kujawskie Towarzystwo Kulturalne we Włocławku (utworzone w 1976 roku).

Kolejne wydaje Włocławskie Towarzystwo Naukowe powołane do życia 16 czerwca 1979 roku.

Twórcą i pierwszym redaktorem „Zapisek Kujawsko-Dobrzyńskich” był Marian Kallas z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Stworzył on kształt pisma, który niewiele zmienił się do chwili obecnej.

Redaktorzy:

  • Marian Kallas 1978-1985
  • Marek Zapędowski 1988-1990
  • Mieczysław Wojciechowski 1993-

Teksty publikowane w „Zapiskach Kujawsko-Dobrzyńskich” od wielu lat podzielone są na działy:

  1. Artykuły
  2. Źródła i materiały
  3. Recenzje i omówienia
  4. Z życia Włocławskiego Towarzystwa Naukowego
  5. Bibliografia
  6. Kalendarium

W ramach działu „Bibliografia” publikowane były:

  • Bibliografia Kujaw i ziemi dobrzyńskiej
  • Bibliografia województwa włocławskiego
  • Bibliografia Kujaw wschodnich i ziemi dobrzyńskiej
  • Bibliografia wydawnictw Włocławskiego Towarzystwa Naukowego

Kalendarium również zmieniało nazwę:

  • Kalendarium województwa włocławskiego
  • Kalendarium Kujaw wschodnich i ziemi dobrzyńskiej

Na łamach czasopisma często opisywane są również sylwetki zasłużonych włocławian i publikowane wspomnienia pośmiertne.

Autorzy tekstów uwagę swoją poświęcają obszarowi Kujaw wschodnich i ziemi dobrzyńskiej.

Tematyka rocznika obejmuje historię, archeologię, etnografię, stosunki polityczne i społeczne, oświatę i kulturę, gospodarkę, ochronę środowiska.

Sukces wydawnictwa świadczy o okrzepnięciu i wszechstronnej działalności Włocławskiego Towarzystwa Naukowego.

Z drugiej strony właśnie powołanie i wydawanie „Zapisek Kujawsko-Dobrzyńskich” przyczyniło się do rozwoju środowiska naukowego we Włocławku.

Pierwszych pięć tomów „Zapisek Kujawsko-Dobrzyńskich” ukazało się w formie cyklu tematycznego.

Każdy rocznik poświęcony był odrębnej dziedzinie:

  •  Seria A – Historia
  •  Seria B – Stosunki polityczne i społeczne XX wieku
  •  Seria C – Oświata i kultura
  •  Seria D – Gospodarka
  •  Seria E – Kształtowanie środowiska

Tradycję przewodniego tematu poszczególnych roczników utrzymano również później.

  • Tom 6 – Historia
  • Tom 7 – Stosunki polityczne i społeczne w XX wieku
  • Tom 8 – Oświata kultura i sztuka
  • Tom 9 – Gospodarka i społeczeństwo
  • Tom 10 – Województwo włocławskie w XX-leciu 1975-1995
  • Tom 11 – Archeologia i etnologia
  • Tom 12 – Miasta Kujaw i ziemi dobrzyńskiej w XX wieku
  • Tom 13 – Mniejszości narodowe na Kujawach wschodnich i w ziemi dobrzyńskiej
  • Tom 14 – Wyznania na Kujawach wschodnich i w ziemi dobrzyńskiej
  • Tom 15 – Kujawy wschodnie i ziemia dobrzyńska w średniowieczu
  • Tom 16 – Ekologia i ochrona środowiska
  • Tom 17 – Gospodarka (XX – początek XXI wieku)
  • Tom 18 – Społeczeństwo Kujaw wschodnich i ziemi dobrzyńskiej
  • Tom 19 – Kultura
  • Tom 20 – Oświata i nauka
  • Tom 21 – Społeczeństwo Kujaw wschodnich i ziemi dobrzyńskiej w dobie transformacji (1989-2005)
  • Tom 22 – Kujawy wschodnie i ziemia dobrzyńska w czasach nowożytnych
  • Tom 23 – Kujawy wschodnie i ziemia dobrzyńska w latach drugiej wojny światowej 1939-1945
  • Tom 24 – Kujawy wschodnie i ziemia dobrzyńska w okresie dwudziestolecia międzywojennego 1918-1939
  • Tom 25 – Jubileuszowy – Czasopisma na Kujawach wschodnich i ziemi dobrzyńskiej w XX wieku i na początku XXI wieku
  • Tom 26 – Kujawy wschodnie i ziemia dobrzyńska po drugiej wojnie światowej do reformy administracyjnej w 1975 roku
  • Tom 27 – Zabytki Kujaw wschodnich i ziemi dobrzyńskiej
  • Tom 28 – Organizacje młodzieżowe i paramilitarne na Kujawach wschodnich i ziemi dobrzyńskiej w latach 1900-1939
  • Tom 29 – Administracja państwowa, samorządowa i kościelna na Kujawach wschodnich i w ziemi dobrzyńskiej od średniowiecza do 1975 roku
  • Tom 30 – Osadnictwo i demografia na Kujawach wschodnich i w ziemi dobrzyńskiej

Obecnie „Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie” wydawane są w szacie graficznej opracowanej przez Reginę Magier.

Na charakterystycznej ciemno-bordowej okładce znajdują się herby Kujaw i ziemi dobrzyńskiej.

Marian Kallas

Od redakcji

Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie
Seria E : 1985

 

 

Mieczysław Wojciechowski

Od redakcji

Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie
Tom 25 : 2010

 

 

Stanisław Kunikowski

Rola i znaczenie „Zapisek Kujawsko-Dobrzyńskich” w rozwoju nauki na Kujawach i w ziemi dobrzyńskiej w latach 1978-2009

Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie
Tom 25 : 2010

 

 

Mieczysław Wojciechowski

Od redakcji

Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie
Tom 30 : 2015

 

Wiktor Kulerski (1865-1935) – wydawca „Gazety Grudziądzkiej”

belkaniebieska2

historia_drukarstwa

Wiktor Kulerski urodził się w 1865 roku w Grucie pod Grudziądzem.

Jego ojciec był nauczycielem w Radzyniu Chełmińskim, który z racji wykonywanego zawodu na państwowej posadzie ulegał germanizacji.

W 1883 roku Wiktor Kulerski został wydalony z Seminarium Nauczycielskiego w Grudziądzu za udział w uroczystości poświęconej zwycięstwu Jana III Sobieskiego pod Wiedniem.

 

 

Pracował jako guwerner w domach ziemiaństwa pomorskiego.

Studia zakończył eksternistycznie.

Nie chcąc pracować jako nauczyciel w niemieckiej szkole – otworzył w Sopocie pensjonat.

 

wiktorkulerski2

Wiktor Kulerski – fotografia W: Karol Rzepecki, Pobudka wyborcza, Poznań 1907, s. 146, Sygnatura SIRr VIb/6-27t.1

Poświęcił się też działalności społecznej i narodowej, zakładał polskie towarzystwa ludowe i oświatowe, wygłaszał wykłady z literatury i historii zakładał polskie szkółki, pisał do gazet.

1 października 1894 roku kazał się pierwszy numer „Gazety Grudziądzkiej”.

Już w pierwszym roku jej działalności został skazany na 3 miesiące wiezienia za obrazę pruskiej administracji.

W sumie władze pruskie wytoczyły „Gazecie Grudziądzkiej” aż 87 procesów.

 

 

 

 

Najczęściej pozywany był redaktor Bolesław Sobiechowski – 18 razy w I instancji tylko w latach 1900 – 1901.

Skazany został łącznie na karę 1240 marek grzywny oraz 1 rok, 5 miesięcy i dwa tygodnie więzienia.

 

Wiktor Kulerski zyskał dużą popularność w społeczeństwie, co przyniosło mu przydomek „Hetmana Ludu” i wybór na posła w niemieckim parlamencie od 1903 do 1911 roku.

Jednak jego ludowa kandydatura spotkała się z gwałtowną krytyką ze strony innych działaczy narodowych, wywodzących się tradycyjnie z kręgów ziemiaństwa.

 

wikkul4

Sygnatura M 526, M 1025-1028

Stały wzrost sprzedaży „Gazety Grudziądzkiej” pozwolił Wiktorowi Kulerskiemu kupić w 1910 roku 34 morgowe gospodarstwo w Tuszewie pod Grudziądzem.

Tu wybudował „Zakłady Graficzne i Wydawnicze Wiktora Kulerskiego „, które otworzył uroczyście w 1913 roku.

Składały się one kilku budynków.

Pierwszy mieścił administracje i redakcję, w  drugim znajdowały się dwie hale maszyn. trzeci budynek stanowił elektrownię zakładową, dalej znajdowały się magazyny.

Drukarnia miała również własną bocznicę kolejową.

 

 

Zakłady Kulerskiego zatrudniały ponad 100 osób.

Wprowadził 8-godzinny dzień pracy, urlopy wypoczynkowe, obiady, łazienki, bibliotekę, wycieczki dla pracowników.

 

 

wikkul3

Sygnatura MAG 8751

Najważniejszą pozycją wydawniczą Zakładów Kulerskiego była oczywiście „Gazeta Grudziądzka”, której nakład osiągnął w 1914 roku ponad 128 000 egzemplarzy.

To trzeci wynik spośród wszystkich gazet (również niemieckich) wydawanych w Cesarstwie Niemieckim.

Wśród gazet polskich „Gazeta Grudziądzka” miała największy nakład w skali całego świata.

W tym czasie nakłady „Gazety Toruńskiej” i „Dziennika Poznańskiego” sięgały zaledwie 3000 egzemplarzy.

 

 

To ewenement zważywszy na fakt, że tylko 11 % mieszkańców Grudziądza było wówczas Polakami, a samo miasto miało około 24 tys. mieszkańców.

 

wikkul5

Sygnatura SIRr XXXV/d-13

Okazuje się, ze 50 % nakładu gazety sprzedawano w Nadrenii i Westfalii.

„Gazeta Grudziądzka” wychodziła trzy razy w tygodniu (we wtorki, czwartki, soboty).

Wiktor Kulerski kierował swoja gazetę do ludu, nie do ziemiaństwa, kupców czy fabrykantów.

„Gazeta Grudziądzka” wypłacała zapomogi wdowom i sierotom po zmarłych czytelnikach (abonentach).

 

 

 

Bardzo często ukazywały się również bezpłatne dodatki do gazety:
– „Gość Świąteczny”
– „Przyjaciel Dziatwy”
– „Dodatek rolniczo-przemysłowy”
– „Gospodarz”
– „Robotnik”
– „Śmiech”
– „Dobra Gospodyni”

Każdy z abonentów dostawał tez co roku bezpłatny „Kalendarz Mariański”  – kolorowany i ilustrowany.

Wydawnictwo „Gazety Grudziądzkiej” drukowało również książki.

Także one były bezpłatnie rozsyłane do abonentów.

Okazuje się, że drukarnia Wiktora Kulerskiego wydawała w latach 1894-1939 blisko 300 tytułów książek, broszur i innych publikacji.

Były wśród nich kalendarze, śpiewniki, powieści, modlitewniki, przewodniki, elementarze, listowniki, dramaty, podręczniki, książki historyczne, legendy, czytanki dla dzieci, bajki, poradniki medyczne, domowe i prawne, kolorowe obrazki.

Trafiały one do czytelników w gigantycznych nakładach sięgających kilkudziesięciu tysięcy egzemplarzy.

Rozesłano bezpłatnie 500 tys. egzemplarzy kalendarzy, 700 tys. egzemplarzy książek, 900 tys. kolorowych obrazków.

„Gazeta Grudziądzka” największy rozkwit przezywała tuż przed wybuchem I wojny światowej.

W okresie międzywojennym szykany władz sanacyjnych i wielki kryzys gospodarczy stopniowo doprowadziły do jej upadku.

Wiktor Kulerski tradycyjnie sprzyjał bowiem Polskiemu Stronnictw Ludowemu „Piast” – z jego ramienia w latach 1928-1935 zasiadał w Senacie.

wikkul6

Sygnatura SIRr VIb/7-44

W latach1920-1921 Wiktor Kulerski z ramienia Międzynarodowej Komisji Granicznej, zaangażował się w wytyczenie granicy między Pomorzem a Niemcami.

Dzięki niemu przekazano Polsce most na Wiśle w Opaleniu koło Kwidzyna.

Most został w 1928 roku przeniesiony do Torunia i do dziś służy jego mieszkańcom.

Wiktor Kulerski zmarł w 1935 roku, a kierownictwo Zakładów Graficznych objął po nim jego syn Witold Kulerski.

 

 

 

 

W 1939 roku „Gazeta Grudziądzka” przestała ukazywać się w Grudziądzu.

Została przeniesiona do Poznania, gdzie wychodziła pod tytułem „Gazeta Ludowa dawniej Gazeta Grudziądzka”.

W 1945 roku Niemcy podczas wycofywania się z Grudziądza wysadzili Zakłady Wiktora Kulerskiego w powietrze.

belkaniebieska2

W Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu dostępne są niemal wszystkie roczniki „Gazety Grudziądzkiej”.

Niestety nie mamy egzemplarzy z lat 1894-1896.

Egzemplarze z lat 1897-1916 udostępnia się tylko na mikrofilmie.

Został on sporządzony na podstawie oryginalnych egzemplarzy z Lwowskiej Biblioteki Naukowej im. Wasyla Stefanyka.

W Książnicy zachowały się papierowe egzemplarze z lat 1915-1919, 1921-1922, 1924-1939.

Szczegółowe informacje o zasobie „Gazety Grudziądzkiej” w zbiorach Ksiąznicy Kopernikańskiej czytelnik może odnaleźć w Zeskanowanym Katalogu Kartkowym Czasopism pod adresem:
http://www1.ksiaznica.torun.pl:8002/

Poniżej link do „Gazety Grudziądzkiej” w Kujawsko-Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej:
http://kpbc.umk.pl/dlibra/publication?id=47641

Również Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu posiada w swoich zasobach cyfrowych zeskanowane roczniki „Gazety Grudziądzkiej”:
http://www2.oss.wroc.pl/szukaj/kzc/index.php

belkaniebieska2

150otwartaksieganiebieskaTeresa Perkowska

Zakłady Graficzne Wiktora Kulerskiego w Grudziądzu i ich działalność wydawnicza : (1894-1939)

Roczniki Biblioteczne. Z. 3-4 : 1965

s. 273-363

SIRr   XXXVe/22

 

 

150otwartaksieganiebieskaJanusz Hinz, Stanisław Poręba

Bibliografia wydawnictw zwartych opublikowanych przez „Gazetę Grudziądzką” Wiktora Kulerskiego w Grudziądzu

Grudziądz 2006

Sygnatura SIRr I/46

 

 

150otwartaksieganiebieskaTeresa Astramowicz-Leyk

Wiktor Kulerski (1865-1935)
Polityk – wydawca – dziennikarz

Toruń 2006

Sygnatura SIRr IIIB/Kulerski

 

 

150otwartaksieganiebieskaTomasz Krzemiński

Polityk dwóch epok
Wiktor Kulerski

Toruń 2008

Sygnatura SIRr IIIB/Kulerski

 

 

150otwartaksieganiebieskaGrażyna Gzella

Procesy prasowe redaktorów „Gazety Grudziądzkiej” w latach 1894-1914

Toruń 2010

Sygnatura SIRr XXXVd/34

 

 

150otwartaksieganiebieskaTadeusz Cieślak

„Gazeta Grudziądzka” (1894-1918), fenomen wydawniczy

Studia i materiały do dziejów Wielkopolski i Pomorza. T. 3 z. 2.

s. 175-188

Sygnatura SIRr II/17t.3z.2

 

 

150otwartaksieganiebieskaAleksander Markwicz

Życie Pomorza.
Królewskie miasto Grudziądz.

Grudziądz 1920

Sygnatura SIRr  VIII/Gr-19

 

 

150otwartaksieganiebieska30 lat Gazety Grudziądzkiej

Grudziądz 1924

Sygnatura SIRr XXXVd/13

 

 

 

150otwartaksieganiebieskaKto zdobył dla Polski most ongi opaleński a dziś toruński ?

Grudziądz  1934

Sygnatura SIRr VIb/7-44

 

 

 

150otwartaksieganiebieskaWiktor Kulerski

Z moich wspomnień. Dlaczego założyłem „Gazetę Grudziądzką”, jakie jej były cele?
s. 19-24

W: Księga Pamiątkowa Dziesięciolecia Pomorza
Toruń 1930
Sygnatura SIRr VIb/7-3a

 

 

150otwartaksieganiebieskaKalendarz Jubileuszowy 30-lecia Gazety Grudziądzkiej na rok 1925

Grudziądz 1924

Sygnatura MAG 8751

 

 

 

150otwartaksieganiebieskaW 100-lecie „Gazety Grudziądzkiej” (1894-1994)

Grudziądz 1994

 

Zawartość:

 

  • Zbigniew Walczak, W 100-lecie założenia „Gazety Grudziądzkiej”
  • Regina Potęga-Magdziarz, Ważniejsze książki i broszury wydane przez Wiktora Kulerskiego
  • Stanisław Poręba, Redaktorzy i współpracownicy „Gazety Grudziądzkiej” (1894-1939)
  • Henryk Bierut, Jak uczczono Wiktora Kulerskiego w Grudziądzu
  • Eugeniusz Chmielewski, Drukarnie i Zakłady Graficzne Wiktora Kulerskiego
  • Tadeusz Rauchfleisz, Z dziejów Księgarni Wysyłkowej Wiktora Kulerskiego w Grudziądzu
  • Henryk Stopikowski, Działalność Wiktora Kulerskiego na polu krajoznawstwa

belkaniebieska2