Tag Archives: Diecezja Chełmińska

ks. Bogusław Głodowski – O ruchu trzeźwościowym w diecezji chełmińskiej w latach 1848-1939

 

ks. Bogusław Głodowski

O ruchu trzeźwościowym w diecezji chełmińskiej w latach 1848-1939

Instytut Kaszubski

Gdańsk 2016

Sygnatura SIRr XXI/57

 

Ks. prałat dr Bogusław Głodowski pełni funkcję diecezjalnego duszpasterza trzeźwości w Gdańsku.

Jest też duszpasterzem Kaszubów.

W 2013 roku obronił doktorat na Uniwersytecie Gdańskim poświęcony ruchowi trzeźwościowemu w diecezji chełmińskiej w latach 1848-1939.

Autor na wstępie opisał narodziny i rozwój ruchów trzeźwościowych w II połowie XIX wieku w USA i w Europie Zachodniej.

Przedstawił rozwój idei trzeźwościowej na terenie zaborów w Królestwie Kongresowym, w Poznańskim i na Pomorzu, na Śląsku Cieszyńskim i Galicji, na samym Śląsku.

Przypomniał również o starych tradycjach trzeźwościowych ożywionych w XIX i XX wieku.

Kolejna część rozprawy poświęcona jest powstaniu bractw trzeźwości w diecezji chełmińskiej.

Przedstawiono troskę Kościoła katolickiego o trzeźwość wiernych.

Opisano związki biskupów chełmińskich z misjami ludowymi i bractwami trzeźwości.

Zaprezentowano zaangażowanie duchowieństwa zakonnego i parafialnego w ruch trzeźwościowy.

Przedstawiono też liderów ruchu.

Dalej dysertacja zawiera analizę stosunku państwa i Kościoła do ruchu trzeźwościowego na Pomorzu w latach 1920-1939.

Autor opisał społeczny ruch trzeżwościowy na Pomorzu w czasach II Rzeczypospolitej, przedstawił ustawodawstwo państwowe na ten temat, zaprezentował zaangażowanie struktur administracji w walkę z alkoholizmem.

Monografię zamykają rozważania na temat renesansu bractw trzeźwości w diecezji chełmińskiej.

Autor opisuje inicjatywy Episkopatu, zaangażowanie biskupów chełmińskich i struktur diecezjalnych w troskę o trzeźwość.

Przedstawia też wybitnych działaczy ruchu trzeźwościowego diecezji chełmińskiej w 20-leciu międzywojennym.

Ks. Bogusław Dygdała – Struktury parafialne diecezji chełmińskiej w XVII-XVIII wieku

Przedstawiamy kolejną nowość w księgozbiorze regionalnym
Działu Informacyjno – Bibliograficznego.

Ks. Bogusław Dygdała

Struktury parafialne diecezji chełmińskiej w XVII-XVIII wieku

Roczniki TNT – Rocznik 93 – Zeszyt 3
Towarzystwo Naukowe w Toruniu
http://www.tnt.torun.pl/
Uniwersytet Mikołaja Kopernika http://www.wydawnictwoumk.pl
Projekt okładki: Monika Pest
Toruń 2009
Sygnatura SIRr XXXIV/129

 

Ks. dr Bogusław Dygdała poświęcił swoją dysertację badaniom
nad dziejami kościoła, a w szczególności nad funkcjonowaniem struktur parafialnych.

Podstawą źródłową pracy są akta wizytacji od najstarszych zachowanych kompletnie z 1647 roku do przeprowadzanych
w latach 80-tych XVIII stulecia.

Książka podzielona została na cztery rozdziały.

Rozdział I – Diecezja chełmińska i jej wizytacje w epoce potrydenckiej

Rozdział II – Zmiany sieci dekanalnej i parafialnej

Rozdział III – Duchowieństwo

Rozdział IV – Świątynie i ich wyposażenie

W XVII i XVIII wieku struktura parafialna bardzo ewoluowała.

Liczba parafii spadała w związku z postępami reformacji i przejmowaniem kościołów
przez protestantów oraz w związku ze zniszczeniami świątyń dokonywanymi
przez wojska szwedzkie.

Dopiero u schyłku XVII wieku rozpoczęło się powolne rekonstruowanie struktury parafialnej, odzyskiwanie świątyń od protestantów i odbudowywanie zniszczonych
przez obce wojska kościołów.

Lektura opracowania pozwala zapoznać się również z danymi na temat liczby ludności katolickiej i praktykami religijnymi wiernych.

Akta wizytacji udostępniają wiedzę o duchowieństwie parafialnym, jego wieku, wykształceniu i dochodach.

W końcu dowiadujemy się o wyposażeniu świątyń w ołtarze, organy, szaty
i księgi liturgiczne.

Co ciekawe większość kościołów w diecezji chełmińskiej była murowana, co było jednak dziedzictwem czasów krzyżackich.

Do rozprawy dołączono dwie mapy przedstawiające strukturę parafialną diecezji chełmińskiej:
1. według wizytacji Jana Ludwika Strzesza (1667-1672)
2. według tabel bpa Karola Hohenzollerna (1785)