Tag Archives: duchowieństwo

Next Page

Katarzyna Gołąbek – Działalność publiczna biskupa włocławskiego Andrzeja Zebrzydowskiego w latach 1546-1551 w świetle jego korespondencji

 

Katarzyna Gołąbek

Działalność publiczna biskupa włocławskiego Andrzeja Zebrzydowskiego w latach 1546-1551 w świetle jego korespondencji

Wydawnictwo DiG
Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego

Warszawa 2012

Sygnatura SIRr IIIB/Zebrzydowski

Rozprawa Katarzyny Gołąbek poświęcona jest postaci biskupa Andrzeja Zebrzydowskiego (1496-1560).

Autorka odtworzyła przebieg jego działalności publicznej w latach 1546-1551 na podstawie jego listów.

Biskup włocławski wykazywał w tym okresie wysoką aktywność polityczną na szczeblu państwowym i lokalnym.

Kujawski etap kariery, późniejszego biskupa krakowskiego, jest okresem kluczowym dla tego dostojnika kościelnego, ale również dla historii I Rzeczypospolitej.

Śmierć Zygmunta I Starego i objecie tronu przez Zygmunta II Augusta oznaczały gwałtowne zmiany na polskiej scenie politycznej.

Katarzyna Gołąbek prześledziła proces przechodzenia biskupa włocławskiego od fakcji skupionej przy królowej Bonie do stronnictwa Zygmunta Augusta.

Autorka zbadała również działalność biskupa na szczeblu lokalnym i jego udział w życiu politycznym szlachty województw inowrocławskiego i brzesko-kujawskiego.

Lektura książki pozwoli odpowiedzieć na pytanie jakie czynniki sprawiły, ze potomek średnioszlacheckiej rodziny zrobił tak świetną karierę i doszedł do najwyższych godności w państwie.

Jest to przykład kształtowania się elit politycznych w okresie panowania ostatnich Jagiellonów.

W monografii omówiono pochodzenie Andrzeja Zebrzydowskiego, jego studia i początki kariery duchownej.

Prześledzono aktywność biskupa włocławskiego w stronnictwie Królowej Bony  i jego rządy biskupie na Pomorzu i Kujawach.

Szczegółowo poznajemy okoliczności i przebieg przejścia biskupa do stronnictwa królewskiego.

Czytamy o jego drodze do biskupstwa krakowskiego.

Osobny rozdział traktuje o Andrzeju Zebrzydowskim jako senatorze, doradcy królewskim i jego relacjach z reprezentacja szlachecką.

Podstawę źródłową pracy stanowi bogata korespondencja Andrzeja Zebrzydowskiego z lat 1546-1553 zebrana w rękopiśmiennym kodeksie pochodzącym z końca XVI wieku.

Kodeks przechowywany jest w Bibliotece Jagiellońskiej.

Kodeks zawiera 815 zapisanych w języku łacińskim listów, których wyłącznym nadawcą jest Zebrzydowski.

Kodeks powstał na podstawie brulionów pism, które redagował sekretarz biskupa Andrzej Patrycy Nidecki.

Adam Węsierski – Ksiądz proboszcz Jan Mazella, budowniczy kościoła w Jeleńczu

 

Adam Węsierski 

Ksiądz proboszcz Jan Mazella, budowniczy kościoła w Jeleńczu

Wydawnictwo: Machina Druku

Toruń 2016

Sygnatura SIRr VIII/In-132

Adam Węsierski od wielu lat bada przeszłość ziemi śliwickiej.

W zbiorach Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu znajduje się kilkadziesiąt jego książek, wśród nich:

  • 750 lat parafii pod wezwaniem św. Katarzyny Aleksandryjskiej i miejscowości Śliwice
  • Dawna i współczesna rodzina śliwicka w fotografii (t. 1-3)
  • Dzieje chóru „Orfeusz” w Śliwicach
  • Dzieje parafii św. Katarzyny w Śliwicach w okresie międzywojennym (1920-1939)
  • Dzieje parafii św. Katarzyny w Śliwicach w czasach zaboru pruskiego (1870-1920)
  • Dzieje Śliwic i okolic do roku 1772
  • Ksiądz proboszcz Jan Mazella, budowniczy kościoła w Jeleńczu 
  • Leksykon historyczny śliwickich wsi
  • Obchody świąt i rocznic narodowych w powiecie tucholskim w latach 1920-1939
  • Przeszłość śliwickich wsi w faktach i fotografii (t. 1-4)
  • Śliwicki etos pracy organicznej na przykładzie działalności księdza Teofila Krzeszewskiego
  • Śliwicki słownik biograficzny (t.1-2)
  • Świadectwo żarliwej wiary ojców naszych
  • Szkice z dziejów Tucholi i powiatu (t. 1-4)
  • Za mundurem panny sznurem

Ksiądz Jan Mazella (1883-1939) został proboszczem w Jeleńczu (dekanat tucholski) w 1926 roku.

Zastał w parafii stary, drewniany budynek świątyni, który miał uszkodzony dach, przegniłe belki i spróchniałe ściany i groził zawaleniem.

W 1929 roku rozpoczął budowę ceglanego kościoła.

Nowa świątynia została konsekrowana w 1932 roku.

W książce dokładnie opisano przebieg budowy.

Autor poświęcił również wiele miejsca życiu religijnemu parafii.

Przedstawiono oczywiście działalność społeczną  i patriotyczną ks. Jana Mazelli.

Zasłużył się mieszkańcom Pomorza swoją aktywną postawą jeszcze w czasach zaboru pruskiego.

Zginął w listopadzie 1939 roku – zakatowany na śmierć przez Niemców z Selbstschutzu w obozie w Radzimiu.

W książce znalazło się bardzo wiele unikatowych fotografii.

ks. Stanisław Kujot (1845-1914) – pleban w Grzybnie – najwybitniejszy z działaczy Towarzystwa Naukowego w Toruniu

Stanisław Kujot urodził się 13 listopada 1845 roku w Kiełpinie pod Tucholą.

Jego ojciec był nauczycielem.

Ukończył gimnazjum w Chełmnie.

Studiował na uniwersytetach w Münster i Berlinie oraz w seminarium duchownym w Pelplinie teologię, filologię, historię i filozofię.

Święcenia kapłańskie otrzymał w 1870 roku.

 

 

Ks. dr Stanisław Kujot ; Fotograwura Drukarni i Księgarni św. Wojciecha w Poznaniu ; Nadbitka: ks. P. Czaplewski, Ks. Stanisław Kujot, Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu 1914/1915, T III, Nr 4 i 5 ; Sygnatura 206905

 

W latach 1872-1893 był nauczycielem historii w gimnazjum biskupim w Pelplinie, zwanym Collegium Marianum.

Wykształcił 700 uczniów.

W okresie pelplińskim parał się między innymi twórczością literacką.

 

 

 

 

 

 

 

Był autorem kilku powieści:

  • Głowa św. Barbary. Powieść z przeszłości Pomorza
  • Pierwsze nawrócenie Prusaków. Powieść z XIII wieku
  • Ojciec Grzegórz czyli obrona Pucka 1655/56
  • Kręte drogi czyli historya młodzieńca zbłąkanego
  • Kto winien? Obrazek z naszych czasów
  • Ze zdrowego pnia. Powieść z naszej biedy

 

W 1893 roku ks. Stanisław Kujot został proboszczem parafii w Grzybnie (pow. chełmiński, gm. Unisław).

Był już wówczas bardzo schorowany.

40 lat walczył z gruźlicą płuc.

W Grzybnie spędził resztę swojego życia.

Ze względu na stan zdrowia praktycznie nie opuszczał budynku plebani w Grzybnie.

Nie mógł nawet mówić –  porozumiewał się z odwiedzającymi go gośćmi pisząc.

Pisywał za to kilka listów dziennie.

Przez całe życie napisał kilkanaście tysięcy listów.

 

 

Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Tom 20

 

Był to za to najowocniejszy naukowo okres jego życia.

W 1897 roku został też prezesem Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Reaktywował on działalność Towarzystwa, która zamarła zupełnie po 1884 roku.

Nieformalną siedzibą Towarzystwa stało się wówczas Grzybno.

Dzięki niemu wznowiono wydawanie „Roczników TNT” oraz zaczęto wydawać „Fontes TNT” i „Zapiski TNT”.

 

 

 

Znacznie wzrosła liczba członków Towarzystwa Naukowego w Toruniu, którego trzon stanowili duchowni z terenu całego Pomorza.

Było ich 300 księży na ogólna liczbę 500 członków TNT.

Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Tom 9

 

Ks. Stanisław Kujot jednocześnie prowadził badania naukowe nad dziejami Prus Królewskich, stając się najwybitniejszym na ziemiach polskich specjalistą w tym zakresie.

Jego dorobek naukowy obejmuje kilka tysięcy stron monografii, rozpraw, artykułów, recenzji i wydawnictw źródłowych.

 

 

 

 

 

 

 

Jego najwybitniejsze dzieła to:

— Dzieje Prus Królewskich
— Kto założył parafie w dzisiejszej diecezji chełmińskiej? Studium historyczne
— Rok 1410. Wojna
— Margrabiowie brandenburscy w dziejach Pomorza za ks. Mestwina II
— O majątkach biskupich na Pomorzu
— Sprawa toruńska z r. 1724

 

Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Tom 17

 

W 1900 roku Uniwersytet Jagielloński nadał mu doktorat honoris causa.

Ks. Stanisław Kujot zmarł 5 grudnia 1914 r. w Grzybnie i na tamtejszym cmentarzu został pochowany.

Prywatny księgozbiór ks. Stanisława Kujota liczący około 900 woluminów znajduje się dziś w Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu (sygnatury XK 1 – XK 812).

Kazimierz Jasiński

Stanisław Kujot 1845-1914

W: Działacze Towarzystwa Naukowego w Toruniu 1875-1975
Tom I – s. 85-179

Sygnatura SIRr XXXb/3t.1

 

Bożena Osmólska-Piskorska

Hasło: Kujot Stanisław Leopold

Polski Słownik Biograficzny
Tom XVI – zeszyt 68 – s. 114-115

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.16

 

ks. Paweł Czaplewski

Ś.p. ks Stanisław Kujot

Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu
Tom III – nr 4 i 5 – s. 49-72

Sygnatura SIRr II/3-1914-1922

 

Kazimierz Jasiński

Stanisław Kujot (1845-1914)

W: Wybitni ludzie dawnego Torunia
s. 237-242

Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

Kazimierz Jasiński

Testamenty księdza Stanisława Kujota z lat 1902-1914

Zapiski Historyczne
Tom 61 – rok 1996 – zeszyt 1 – s. 95-107

Sygnatura SIRr II/3-1996a

 

Kazimierz Jasiński

Rola ks. Stanisława Kujota w upowszechnianiu wiedzy o polskości Pomorza Gdańskiego i ziemi chełmińskiej

W: Prace wybrane z nauk pomocniczych historii
s. 380-416

Sygnatura MAG 250211