Tag Archives: ewangelicy

Previous Page

Piotr Birecki – Ewangelickie budownictwo kościelne w Prusach Zachodnich

belkaniebieska2

30112016

 

Piotr Birecki

Ewangelickie budownictwo kościelne w Prusach Zachodnich
Relacje między państwem a Kościołem ewangelicko-unijnym

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Toruń 2014

Sygnatura SIRr XXXIIIb/160

belkaniebieska2

Dr Piotr Birecki jest wykładowcą w Zakładzie Sztuki Średniowiecznej i Nowożytnej na Wydziale Sztuk Pięknych UMK.

Specjalizuje się w sztuce Prus Królewskich i Wschodnich oraz w sztuce protestanckiej XIX wieku.

Jest autorem 90 publikacji naukowych.

Dziedzictwo Kościoła ewangelickiego na Pomorzu Gdańskim sięga XVI wieku.

Pomorscy ewangelicy w ciągu dziejów wybudowali tu setki świątyń ceglanych, kamiennych i drewnianych.

Zawieruch dziejowe sprawiły, że 80% z nich uległo zniszczeniu, straty objęły zabytki ruchome oraz pamięć o dziedzictwie luterańskim Pomorza Nadwiślańskiego.

Od niedawna lokalne społeczności zaczynają odrestaurowywać stare protestanckie cmentarze.

Piotr Birecki przygotowując dysertację poświęconą budownictwu ewangelickiemu przeprowadził olbrzymią kwerendę źródłową w archiwach polskich i niemieckich.

Szczególnie cenne okazały się dokumenty zachowane w aktach rejencji kwidzyńskiej i gdańskiej, aktach konsystorza gdańskiego oraz w aktach ministerstw odpowiadających za budownictwo ewangelickie.

Autor stworzył pierwsze monograficzne opracowanie na temat architektury ewangelickiej w XIX i na początku XX wieku w Prusach Zachodnich.

Najważniejsze zagadnienia poruszane w rozprawie obejmują:

  • budownictwo prowincjonalne – związane z inwestycjami rejencji gdańskiej i kwidzyńskiej
  • budownictwo bezpośrednio związane z królestwem pruskim i cesarstwem niemieckim
  • związki pomiędzy religią i władzą

Książka „Ewangelickie budownictwo kościelne w Prusach Zachodnich” dzieli się na sześć rozdziałów:

  1. Dzieje Kościoła ewangelicko-unijnego w Prusach Zachodnich 1772-1920
  2. Podstawy teoretyczne ewangelickiego budownictwa kościelnego w Prusach Zachodnich
  3. Budownictwo kościelne w diecezji gdańskiej i kwidzyńskiej w XIX i na początku XX wieku
  4. Wyposażenie wnętrz kościołów ewangelickich w Prusach Zachodnich
  5. Budownictwo ewangelickie przełomu XIX i XX wieku pod patronatem pary cesarskiej
  6. Architektura ewangelicka Prus Zachodnich przykładem związku tronu z ołtarzem

belkaniebieska2

Henryk Waniek – Sprawa Hermesa

Polecamy naszym czytelnikom interesującą lekturę na weekend.

 

Henryk Waniek

Sprawa Hermesa

Wydawnictwo Literackie

Kraków 2007

Sygnatura MAG 279407

 

 

Autor powieści Henryk Waniek (rocznik 1942) jest malarzem surrealistą.

Pisarstwo jest jego drugą pasją.

Na jego dorobek literacki składają się liczne eseje i powieści.

Kolejne zainteresowania autora koncentrują się na historii, filozofii, metafizyce.

W końcu jego wielką pasją jest Śląsk, jego przeszłość, kultura i mieszkańcy.

„Sprawa Hermesa” ma bardzo ciekawą strukturę – opowieść zaczyna się od zakończenia.

Przedmiotem książki jest przebieg procesu odbywającego się przed Trybunałem Niebieskim po śmierci podsądnego.

Bohaterem powieści jest Hermann Daniel Hermes (1734-1807).

Był on znanym wrocławskim pastorem w kościele Marii Magdaleny.

Był również członkiem loży różokrzyżowców.

Szczytem jego kariery teologicznej była funkcja radcy Wielkiego Konsystorza  w Berlinie – instytucji nadzorującej prawomyślność pastorów ewangelickich.

Akcja powieści dzieje się w Prusach w XVIII wieku w okresie oświecenia.

Bohater jednak może uchodzić za przykład obskurantyzmu.

Książka zawiera ciekawe opisy wielu historycznych postaci.

Lektura dostarcza nam portretu epoki – jest to portret intelektualny i obyczajowy.

 

Ewangelicy w Toruniu XVI-XX w.

Przedstawiamy kolejną nowość w księgozbiorze regionalnym
Działu Informacyjno – Bibliograficznego.

Ewangelicy w Toruniu
(XVI-XX w.)

Zbiór studiów pod redakcją
Jarosława Kłaczkowa

Wydawnictwo Adam Marszałek
http://www.marszalek.com.pl/
Seria: Biblioteka ToMiTo

Towarzystwo Miłośników Torunia
http://tomito.cba.pl/index.html
Okładka: Krzysztof Galus
Toruń 2011
Sygnatura SIRr XXXIV/128

 

Ewangelicy dominowali w życiu społecznym, politycznym, kulturalnym i gospodarczym Torunia od XVI do początku
XX wieku.

Idee Marcina Lutra bardzo szybko dotarły do Torunia
i rozpowszechniły się wśród elit miasta i wśród jego niższych warstw, zwłaszcza osób niemieckojęzycznych.

Formalnie Zygmunt August zalegalizował protestantyzm
w Toruniu edyktem z 28 grudnia 1558 roku.

Od tej pory luteranie odgrywali pierwszorzędną rolę w Toruniu, czego wyrazem jest fakt, że wszyscy burmistrzowie toruńscy w okresie nowożytnym byli ewangelikami, choć protestanci stanowili połowę mieszkańców miasta.

Bogate i złożone relacje protestantów i katolików, ewangelików niemieckojęzycznych
i polskojęzycznych, luteran i kalwinistów na przestrzeni blisko pięciu stuleci są tematem prezentowanego zbioru studiów.

Opublikowane teksty wyszły spod pióra wybitnych toruńskich badaczy i specjalistów
w dziedzinie protestantyzmu i historii Torunia.

1. Michał Targowski
Ruch protestancki w Toruniu do końca 1558 roku

2. Janusz Małłek
Szkice z dziejów Kościoła Luterańskiego w Toruniu w okresie nowożytnym

3. Wojciech Sławiński
Synod generalny toruński w 1595 roku

4. Stanisław Salmonowicz
Ewangelicy toruńscy w XVIII w. (1697-1793)

5. Katarzyna Pękacka-Falkowska
Ewangelicy toruńscy wobec epidemii 1708 r. na przykładzie kazania „Pacjent chrześcijański”

6. Piotr Birecki
Od chrzcin do pogrzebu. Życie luteranina w nowożytnym Toruniu

7. Piotr Birecki
Architektura i sztuka luterańska w Toruniu w okresie nowożytnym

8. Elżbieta Alabrudzińska
Kościół ewangelicki w Toruniu w latach 1793-1920

9. Agnieszka Zielińska
Przemiany demograficzne wśród ewangelików w Toruniu w latach 1793-1860

10. Wiesława Kwiatkowska
Parafie ewangelicko-unijne w Toruniu w XIX wieku i ich dokumentacja

11. Piotr Birecki
Architektura i sztuka ewangelicka w Toruniu w XIX i XX wieku

12. Jarosław Kłaczkow
Kościoły ewangelickie i ich wyznawcy w Toruniu (1920-1939)

13. Urszula Molin
Dzieje polskiej parafii ewangelicko-augsburskiej w Toruniu (1921-1939)

14. Sylwia Grochowina
Kościoły ewangelickie w Toruniu w latach 1939-1945

15. Jarosław Kłaczkow
Toruńska parafia ewangelicko-augsburska i jej wierni w latach 1945-1975