Tag Archives: fortyfikacje

Next Page

Andrzej Drzewiecki, Łukasz Różycki – Militaria pomorskie (XIX-XX wiek)

 

Andrzej Drzewiecki
Łukasz Różycki

Militaria pomorskie
(XIX – XX wiek)
Historia – edukacja – turystyka

Wydawnictwo Napoleon V

Gdynia-Oświęcim 2014

Sygnatura XXV/47

Opracowanie poświęcone jest architekturze obronnej z terenu Pomorza.

Uwzględniono zwłaszcza te zabytkowe obiekty wojskowe które mają jednocześnie wysoką wartość historyczną, edukacyjną i turystyczną.

Wśród znajdujących się na Pomorzu obiektów wojskowych znajdują się ziemne umocnienia na polach bitew, cmentarze wojskowe, koszary, poligony, twierdze, umocnienia, bastiony, bunkry i schrony.

Autorzy poświęcili się identyfikacji obiektów obronnych oraz określeniu ich potencjału historycznego, edukacyjnego i turystycznego.

Na szczególna uwagę zasługują zwłaszcza fortyfikacje pruskie oraz fortyfikacje nadmorskie.

Pomorska architektura obronna z XIX i XX wieku jest świadectwem przeszłości wojskowej Polski, Niemiec, Francji i Rosji i należy do dziedzictwa narodowego wszystkich tych krajów.

Monografia uwzględnia zabytki całego Pomorza, między innymi z okolic Świnoujścia, Torunia, Kołobrzegu, Helu, Gdańska, Gdyni, Wału Pomorskiego, Chełmna czy Grudziądza.

Dwie pierwsze części książki stanowią rozdziały poświęcone historii wojskowej XIX i XX wieku.

Trzecia część książki zawiera rekonstrukcje graficzne wybranych obiektów militarnych.

Wśród 60 komputerowych rekonstrukcji znajduje się na przykład brama kolejowa z Torunia, toruński most kolejowy, Fort IV i plan toruńskich fortyfikacji.

Największa czwarta część książki to album, liczący 1200 aktualnych współczesnych zdjęć pomorskich obiektów militarnych.

Zdjęcia ilustrują obecny stan zachowania zabytków.

Adam Freytag – inżynier wojskowy i lekarz

Adam Freytag jest jednym z wielu znanych na całym świecie torunian.

Urodził się w 1608 roku.

Jego ojciec był profesorem greki w Gimnazjum Akademickim.

Po śmierci ojca trzynastoletni Adam Freytag otrzymał od Rady Miasta Torunia specjalne stypendium, dzięki któremu podjął studia w Frankfurcie nad Odrą.

 

 

Po zakończeniu nauki, w celu zdobycia funduszy na kolejne studia, zaciągnął się na służbę wojskową w armii Republiki Zjednoczonych Niderlandów, w czasie której poznał arkana sztuki oblężniczej.

W latach 1929 – 1932 studiował medycynę na Uniwersytecie w Lejdzie.

Architectura militaris nova et aucta oder Neue vermehrte Fortification, Von Regular Vestungen, von Irregular Vestungen, und Aussen werken. Von Praxi offensiva und defensiva: auff die neweste Niederlaendische Praxin gerichtet und beschreiben. Durch Adamum Freitag, der Mathematum Liebhabern. W zbiorach Ksiąznicy Kopernikańskiej – sygnatura MAG 5937

Jednocześnie pisał swoje słynne dzieło poświęcone fortyfikacjom „Architektura militaris nova et aucta”

Dzieło to ukazało się w Lejdzie w 1631 roku w drukarni Bonawentury i Abrahama Elzevierów – słynnego holenderskiego rodu drukarzy.

Dzieło to dedykował królewiczowi Władysławowi, Radzie Miasta Torunia i Radzie Miasta Gdańska.

To najwybitniejsze polskie dzieło fortyfikacyjne, uważane również na świecie za najlepszą pracę na temat fortyfikacji bastionowych typu staroholenderskiego.

Był to wówczas zupełnie nowy typ fortyfikacji.

Adam Freytag wyjaśnił zasady budowy bastionów, metody obrony i sztukę ich zdobywania.

Dzieło napisane było w języku niemieckim.

 

Praca Freytaga była wielokrotnie wznawiana i rozpowszechniona w Europie.

Po zakończeniu studiów Adam Freytag powrócił do Torunia.

Wykładał matematykę i geografię w Gimnazjum Akademickim.

Tu ożenił się i mieszkał w swym domu rodzinnym przy ul. Mostowej 34.

Wkrótce jednak wyjechał do Kiejdan na Litwie – siedziby rodu Radziwiłłów.

Adam Fraytag jeszcze w Lejdzie poznał swojego późniejszego patrona księcia Janusz Radziwiłła.

Został jego przybocznym medykiem.

Na jego zlecenie dokonywał również inspekcji fortyfikacji.

Wykładał też matematykę w gimnazjum w Kiejdanach, założonym przez Radziwiłów.

Tam też zmarł w wieku 42 lat.

Stanisław Herbst

Freytag Adam (1608-50)

Polski Słownik Biograficzny
Tom VII, zeszyt 2, s. 135-136

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.7

 

Jerzy Serczyk

Adam Freytag (1608-1650) – matematyk i inżynier wojskowy

W: Wybitni ludzie dawnego Torunia, s. 75-80

Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

Jerzy Serczyk

Freitag (Freytag) Adam (1608-1650)

Toruński Słownik Biograficzny
Tom 1, s. 100-101

Sygnatura SIRr IIIA/12t.1

 

Tadeusz Nowak
Przegląd polskiego piśmiennictwa z dziedziny fortyfikacji i inżynierii wojskowej w XVII-XVIII wieku

Studia i Materiały do Historii Wojskowości
1965 r., T. 11, cz. 2, s. 122-141

Dostępne w Książnicy przez Cyfrową Wypożyczalnię ACADEMICA

Janusz Pokrzywnicki – Bramy Twierdzy Toruń

belkaniebieska2

16082016

Janusz Pokrzywnicki

Bramy Twierdzy Toruń

Atlas Twierdzy Torun
Zeszyt 6

Towarzystwo Naukowe w Toruniu
Towarzystwo Przyjaciół Fortyfikacji im. Adama Freytaga w Toruniu

Toruń 2013

Sygnatura SIRr XXV/32z.6

belkaniebieska2

Jest to już szósta publikacja w serii „Atlas Twierdzy Toruń”

  • zeszyt 1 – Historia i źródła fortyfikacji Twierdzy Toruń
  • zeszyt 2 – Fort Kolejowy
  • zeszyt 3 – Fort Jakuba
  • zeszyt 4 – Fort I – Jan III Sobieski
  • zeszyt 5 – Fort II – Stefan Czarniecki
  • zeszyt 6 – Bramy Twierdzy Toruń

Toruń w XIX wieku w dalszym ciągu opasany był murami i wałami, których początki sięgają średniowiecza i czasów nowożytnych.

W XIX wieku wraz z budową pruskiej twierdzy powstały również nowoczesne bramy forteczne, opasujące dzisiejszą starówkę.

Janusz Pokrzywnicki omawia budowę i eksploatacje bram fortyfikacji miejskich w latach 1815-1870 oraz przebudowę i budowę nowych bram po 1870.

Autor szczegółowo opisał następujące obiekty:

  • Brama Jakubska
  • Brama Chełmińska
  • Brama Bydgoska
  • Brama Ciemna
  • bramy wypadowe
  • Brama Kaszownika
  • Poterna Lunety III
  • Brama Lubicka
  • Brama Kolejowa
  • Brama wojenna – Jakubska
  • furty nowego muru nadwislanego
  • grodze

Prawie wszystkie XIX-wieczne bramy Torunia zostały rozebrane – Brama Chełmińska w 1904 roku, pozostałe w 1922.

Do naszych czasów zachowała się tylko Brama Kolejowa.

Tym większe uznanie należy się twórcy opracowania, który dotarł do wielu cennych i unikatowych map, planów i dawnych fotografii bram twierdzy.

belkaniebieska2