Tag Archives: Gdańsk

Next Page

Rocznik Gdański – 1927-1939

W księgozbiorze regionalnym Informatorium dostępne są wszystkie przedwojenne tomy „Rocznika Gdańskiego”.

12 tomów obejmuje lata 1927-1938.

Oznaczone są sygnaturą SIRr II/40

Powojenne numery „Rocznika Gdańskiego” należy zamawiać z magazynu.

W Książnicy znajdują się egzemplarze z lat 1954-2005.

Przedwojenny Gdańsk nie był częścią Polski.

W Wolnym Mieście Gdańsku nie było też początkowo polskich (polonijnych) instytucji naukowych.

Sytuację zmieniło powstanie w 1922 roku Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki w Gdańsku – z inicjatywy ks. dr Kamila Kantaka.

Kadrowym i materialnym zapleczem towarzystwa było Gimnazjum Polskie Macierzy Szkolnej w Gdańsku, które również otwarto w 1922 roku.

Właśnie profesorowie tej szkoły, jednocześnie członkowie towarzystwa, powołali do życia w 1927 roku „Rocznik Gdański”.

Prezesem Towarzystwa Przyjaciół Nauk i Sztuki był wówczas dr Marcin Dragan.

„Rocznik Gdański” był czasopismem naukowym, które miało poświadczać związki Gdańska i Kaszub z Polską.

W skład komitetu redakcyjnego wchodzili najdłużej Marcin Dragan, Władysław Pniewski oraz Adam Czartkowski.

Przed wojną ukazało się 12 tomów „Rocznika Gdańskiego”.

Po wojnie jego wydawanie wznowiono w 1954 roku (od 1956 pod auspicjami Gdańskiego Towarzystwa Naukowego).

Przed wojną do „Rocznika Gdańskiego” pisało aż 57 autorów.

Opublikowano 187 rożnych tekstów – wśród nich 72 rozprawy i szkice, 24 materiały źródłowe, 83 recenzje i polemiki.

Stałe miejsce na łamach rocznika zajmowała „Kronika Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki w Gdańsku”.

„Rocznik Gdański” drukowano w Drukarni Gdańskiej.

Siedziba redakcji znajdowała się w gmachu Gimnazjum Polskiego w Gdańsku.

Przeważała tematyka historyczna, poza tym reprezentowane były literatura, sztuka, językoznawstwo, etnografia, socjologia i geografia.

Szczególne miejsce na łamach „Rocznika Gdańskiego” znalazła tematyka kaszubska.

Dwaj redaktorzy „Rocznika Gdańskiego” Władysław Pniewski i Franciszek Kręcki zostali zamordowani przez hitlerowców w Stutthofie 22 marca 1940 roku.

Wykaz rozpraw zamieszczonych w „Roczniku Gdańskim” w  latach 1927-1938

 

 

Tom I

 

1927

Stanisław Pawłowski O położeniu geograficznem Pomorza i terytorium W.M. Gdańska
Władysław Pniewski Błędy i właściwości językowe w zadaniach młodzieży polskiej w Gdańsku, w świetle dialektów pomorskich i języka niemieckiego
Roman Lutman Położenie prawno-polityczne Gdańska w dawnej Polsce
Władysław Pniewski Bibliografia kaszubsko-pomorska w zakresie języka i językoznawstwa
Marcin Dragan Garść uwag o przeciwpolskiej propagandzie w najnowszych publikacjach niemieckich
 

Tom II i III

 

1928-1929

Marja Dziamianka Aleksy Husarzewski, komisarz generalny Stanislawa Augusta w Gdańsku
Alfred Siebeneichen Udział Gdańska w handlu zagranicznym Polski
Tadeusz Kijeński Ile jest Polaków na terenie Wolnego Miasta Gdańska?
Władysław Pniewski Przegląd literatury kaszubskiej
Władysław Pniewski Uzupełnienie bibljografi kaszubsko-pomorskiej w zakresie języka i językoznawstwa
Władysław Pniewski Pomorze i Bałtyk w polskiej literaturze pięknej. Przegląd bibliograficzny
Kazimiera Jeżowa Agitacja antypolska w geografii niemieckiej
Poczta Polska w Gdańsku
 

Tom IV i V

 

1930-1931

Władysław Pniewski Gdańsk w polskiej literaturze pięknej
Stanisław Bodniak Komisja Morska Zygmunta Augusta
Stanisław Bodniak Morze w głosach opinji w dawnej Rzeczypospolitej
Józef Zawirowski Stosunki gdańsko-polskie w latach 1568-1570 i ich oświetlenie w poezjach łacińskich Hiszpana Piotra Royziusa
Bolesław Makowski Daniela Chodowieckiego stosunek do polskości i Polski
Władysław Pniewski Dalsze uzupełnienia bibljografji kaszubsko-pomorskiej w zakresie językoznawstwa i polskiej literatury pięknej
Alfred Siebeneichen Echa średniowiecza w współczesnej polityce handlowej Gdańska
Tadeusz Bierowski Rola Gdańska w niemieckiej propagandzie rewizjonistycznej
Stefan Hański Utworzenie Muzeum Polskiego w Gdańsku jako wykładnik wspólności kulturalnej z Polską
 

Tom VI

 

1932

Marcin Dragan Polityczny testament ostatniego z książąt Pomorza Gdańskiego
Leon Koczy W sprawie sporu o najdawniejszy podbój Pomorza
Karol Górski Pierwotny Gdańsk i dzieje jego zagłady
Kazimierz Lepszy Stefan Batory a Gdańsk
Roman Lutman Gdańsk a Polska w stosunku dziejowym (1454-1793)
Janusz Staszewski Wojsko polskie na Pomorzu i pod Gdańskiem w 1807 roku
Ludwik Simon Z dziejów teatru polskiego w Gdańsku
Ludwik Simon Nieznane polonica z biblioteki Miejskiej w Gdańsku. I. Jana Danieckiego „Vanda” (1599)
Władysław Pniewski Bibljografja kaszubsko-pomorska w zakresie językoznawstwa i literatury od połowy 1931 r. do końca 1932 r., oraz uzupełnienia lat dawniejszych
Wincenty Juliusz Piasecki Tranzyt wschodnio-pruski w piśmiennictwie niemieckiem
Kazimierz Ludwik Bończa Propaganda antypolska a rzeczywistość
 

Tom VII i VIII

 

1933-1934

Zygmunt Wojciechowski Pomorze a pojecie Polski Piastowskiej
Józef Widajewicz Borysław
Tadeusz Lehr-Spławiński O nazwie pomorskiego grodu Wolin – Julin u ujścia Odry
Marjan Małuszyński Zabór Pomorza przez Krzyżaków (1308-1309)
Otakar Odložilik Husyci na brzegu Bałtyku w 1433 roku
Karol Górski Z dziejów ustroju Pomorza
Kazimierz Lepszy Strażnicy Morza Stefana Batorego
Kazimierz Piwarski Jan III Sobieski wobec spraw bałtyckich w latach 1693-1694
Janusz Staszewski Artyleria polska pod Gdańskiem 1807 r.
Janusz Staszewski Z dziejów garnizonu polskiego w Gdańsku w latach 1808-1812
 

Tom IX i X

 

1935-1936

Stanisław Nowogrodzki Pomorze Zachodnie a Polska w latach 1323-1370
Karol Górski Fragmenty dziejów Prus w XV w.
Krystyna Pieradzka Trzy wieki stosunków handlowych pomiędzy Gdańskiem a Węgrami
Stanisław Bodniak Żołnierze morscy Zygmunta Starego (1517-1522)
Stanisław Bodniak Przyczynki do dziejów marynarki w Polsce w Xvi wieku
Łukasz Kurdybacha Polemika o prawa Polski do morza (1638-1640)
Władysław Czapliński Polacy z Czarnieckim w Danji (1658-1659)
Alfons Michał Wodziński Oblężenie Gdańska w roku 1733-34
Roman Battaglia Morze, mocarstwowość Polski
 

Tom XI

 

1937

Kazimierz Kaczmarczyk Dokument hołdowniczy Gdańska z roku 1454
Karol Górski Pierwsze czterdziestolecie Prus Królewskich (1466-1506)
Tadeusz Nowak Kampania wielkopolska Czarnieckiego i Lubomirskiego w roku 1656
Władysław Czapliński Władysław Konstanty Wituski żołnierz kolonialny w XVII w.
Alfons Michał Wodziński Król Stanisław Leszczyński w gościnie pruskiej
Janusz Staszewski Dywizja gdańska w walkach nad Dźwiną i w obronie Gdańska (1812-1813)
Roman Pollak Borzykowski jako marynista
Stanisław Helsztyński Stanisław Przybyszewski w Gdańsku (5 X 1920 – 31 X 1924)
 

Tom XII

 

1938

Karol Górski Oksywie
Marian Pelczar Handel zbożem z dóbr królewskich Kazimierza Jagiellończyka
Tadeusz Glemma Odzyskanie klasztoru dominikańskiego w Gdańsku w latach 1565-1568
Stanisław Bodniak Sprawy morskie w „księgach Hetmańskich” Sarnickiego (1575-1577)
Władysław Czapliński Udział Polaków w zdobyciu Fonii w 1659 r.
Władysław Pniewski O słownictwie i słownikach kaszubsko-pomorskich
Władysław Pniewski Życie i dzieła dra Fryderyka Lorentza

Andrzej Bukowski

Podwójny jubileusz „Rocznika Gdańskiego”

Rocznik Gdański
1966, s. 5-8

Sygnatura MAG 126500

 

Andrzej Bukowski

Pięćdziesiąt tomów „Rocznika Gdańskiego”

Rocznik Gdański
1990, zeszyt 1, s. 5-27

Sygnatura MAG 236387

 

Józef Borzyszkowski

O problematyce kaszubskiej na łamach „Rocznika Gdańskiego” 1927-2006

Acta Cassubiana
2009, Tom XI, s. 234-245

MAG TN 03339-11

 

Marcin Dragan

Przedmowa

Rocznik Gdański
1927, Tom I, s. 1-4

Sygnatura SIRr II/40t.1

Jan Rybiński – poeta z Barcina – 1565-1621

 

Jan Rybiński był synem imigranta z Moraw, który z innymi braćmi czeskimi musiał opuścić swój kraj.

Urodził się w 1565 roku w Barcinie.

Ukończył Gimnazjum Akademickie w Gdańsku.

Studiował w Wittenberdze i Heidelbergu.

 

 

Jan Rybiński. Wiersze żałobliwe, Toruń 1583, Sygnatura 107815

Pierwszy raz Jan Rybiński zamieszkał w Toruniu w 1585 roku, jako profesor Gimnazjum Akademickiego.

Między 1589-1592 roku był profesorem w Gimnazjum Akademickim w Gdańsku.

Był pierwszym na Pomorzu nauczycielem języka polskiego.

Promował twórczość Jana Kochanowskiego i Mikołaja Reja.

 

 

 

 

Johan Rybinij Pol. Hodoeporicorvm Liber I, Toruń 1592. Biblioteka Jagiellońska, BJ St. Dr. Cim. 5960. Źródło: Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa.

Ponownie przybył do Torunia w 1592 roku.

Objął wówczas lukratywne stanowisko sekretarza Rady Miejskiej.

Praca ta sprawiła, że utrzymywał ożywione kontakty z dworem królewskim i dworami magnackimi.

Większość czasu spędzał w Warszawie, uzyskując nawet tytuł sekretarza królewskiego.

W Toruniu napisał swe najważniejsze utwory poetyckie.

Jednak już w 1594 roku opuścił nasze miasto.

 

 

 

Jana Rybinskiego Gęśli Roznorymych Księga I, Torun 1593. Zakład Narodowy im. Ossolińskich XVI.Qu.2740. Źródło: Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa

Przejściowo zarządzał majątkami Bonin i Szabdy starosty radzyńskiego Jana Dąbrowskiego, położonymi w powiecie lubawskim i brodnickim.

Przebywał kolejno na dworach największych magnatów Rzeczypospolitej: Ostrorogów, Zamoyskich, Leszczyńskich, Sapiehów, Radziwiłłów.

Uzyskał tytuł królewskiego poety oraz nobilitację szlachecką.

Tworzył wiersze w języku polskim i łacińskim.

Stopniowo porzuca łacinę.

Był pierwszym poetą pomorskim tworzącym w języku polskim.

 

 

Wiele z jego utworów wydrukowano w Toruniu:

  • 1583 – Wiersze żałobliwe – drukarz Melchior Nering
  • 1592 – Hodoeporicum liber I – drukarz Andrzej Koteniusz (zbiór 14 elegii łacińskich)
  • 1593 – Gęśli różnorymych ksiega I – drukarz Andrzej Koteniusz
  • 1599 – Wiosna – drukarz Andrzej Koteniusz (sielanka)
  • 1600 – Witanie – drukarz Andrzej Koteniusz (utwór sceniczny)

Zmarł około 1621 roku.

Jan Rybiński cieszył się uznaniem współczesnych, niestety został zapomniany przez potomnych.

W Ksiąznicy Kopernikańskiej dostępne są następujące utwory Jana Rybińskiego:

 

1. STARODRUK

Concentvs Hortensis Mvsarvm Congratvlantivm solennitati Nuptiarum […] Domini M. Hvlderici Schoberi, Scholae ciuilis Turoniensis Conrectoris, Sponsi, Et […] Virginis Evae […] Dn. Doctoris Melchioris Pyrnesij […] Medici & Physici Turoniensis, relictae filiae, Sponsae / Conscriptus a Ioanne Cupio, Ph. & Med. Doctore, ex Insula Mariana. – Torvnii Borvssorvm : excudebat Andreas Cotenius, 1592.

2. MIKROFILM

De linguarum in genere tum Polonicae seorsim praestantia et utilitate Oratio … / Jan Rybiński – Dantisci : J. Rhode, 1589.

3. MIKROFILM

Gęśli różnorymnych księga 1 / Jan Rybiński – Toruń : A. Cotenius, 1593.

4. Jana Rybińskiego „Gęśli roznorymych Księga I” / [posłowie Alojzy Tujakowski]. – Toruń : Zakłady Graficzne, 1969.
5. Jana Rybińskiego „Gęśli różnorymych księga I” / Zbigniew Nowak i Anna Świderska. – Gdańsk : Gdańskie Towarzystwo Naukowe, 1958.
6. Księga elegii podróżnych / Jan Rybiński ; przekł. Elwira Buszewicz ; wstęp i oprac. Elwira Buszewicz, Wojciech Ryczek ; Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. – Warszawa : Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa, 2015.
7. STARODRUK

Ku czci Jaśnie Wielmożnemu Panu, Panu Lwowi Sapieże, Canclerzowi wielkiemu W. Księ: Litewskiego, Mohilewskiemu, Parnawskiemu… Staroście, Nauk wysokich Mecaenasowi znamienitemu. – w Wilnie : drukował Jakub Markowicz, 1607.

8. STARODRUK

Mowa… Rybinskiego biskupa Kujawskiego y pomorskiego, na sessyi d. 16 lutego r. 1789 miana. – Warszawa : Druk. Nadworney, 1769.

9. Wiersze polskie / Jan Rybiński ; oprac. Zbigniew Nowak i Anna Świderska. – Gdańsk ; Poznań : Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Oddział, 1968.
10. STARODRUK

Wiersze żałobliwe, A przytym statecznie acz krotko opisuiące żywot, y sprawy zacne, rychłozmarłego […] Pana Jana Hrabie z Ostroroga […] : Przy końcu przydane iest [..] Małżonki iego, tuż w kilka godzin po nim […] zmarłey, godne zalecenie / [Jan Rybinski]. – W Toruniu : Drukował Melchior Neringk, 1583.

11. Wiosna / Jan Rybiński ; transkr., koment. i słowniczek Maria Frankowska. – Toruń : Towarzystwo Bibliofilów im. J. Lelewela, 2006.

 

Zbigniew Nowak

Rybiński (Ribinius, Ryba) Jan

Polski Słownik Biograficzny
Tom 33, zeszyt 3, s. 329-331

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.33

 

Hasło: Rybiński Jan

Bibliografia Literatury Polskiej
Nowy Korbut
Tom 3, N-Ż, s. 190-192

Sygnatura SIRi Vb/4-t.3

 

Izabela Teresińska

Rybiński Jan

Dawni pisarze polscy
Tom 3, s. 395- 396

Sygnatura SIRi XVIa/LP-24c

 

Anna Krzewińska

Jan Rybiński

Wybitni lidzie dawnego Torunia
s. 57-62

Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

Zbigniew Nowak

Jan Rybiński. Zapomniany poeta pomorski doby Odrodzenia.

Pamiętnik Literacki
Rocznik 52, 1961, zeszyt 4, s. 321-371

Sygnatura MAG 03929-52/2

 

Alojzy Tujakowski

Jan Rybiński – poeta dawnego Torunia

W: Jana Rybińskiego Gęśli roznorymych Księga I
Toruń 1969

Sygnatura SIRr XXXIIb/7

 

Zbigniew Nowak, Anna Swiderska

Jana Rybińskiego „Gęśli różnorymnych księga I”

Gdańsk 1958

Sygnatura SIRr XXXIIa/5

 

Maria Frankowska

„Wiosna kwieciorodna” czyli o sielance Jana Rybińskiego

W: Jan Rybiński, Wiosna, Toruń 2006
s. 19-28

Sygnatura SIRr XXXc/16

 

Zbigniew Nowak, Anna Świderska

Wstęp

W: Jan Rybiński, Wiersze Polskie, Gdańsk 1968
s. VII-XCVIII

Sygnatura MAG 89847

Cezary Kardasz – Rynek kredytu pieniężnego w miastach południowego pobrzeża Bałtyku w późnym średniowieczu

Cezary Kardasz

Rynek kredytu pieniężnego w miastach południowego pobrzeża Bałtyku w późnym średniowieczu
(Greifswald, Gdańsk, Elbląg, Toruń, Rewel)

Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu
Rocznik 94, zeszyt 2

Toruń 2013

Sygnatura SIRr XV/47

Późne średniowiecze jest okresem, kiedy ważnym elementem gospodarki miast stał się rynek kredytowy.

Również w miastach nadbałtyckich proces inwestowania i lokowania kapitału wciągnął prawie wszystkie grupy społeczne – wielkich kupców dalekosiężnych, drobnych kupców, kramarzy, rzemieślników, kobiety i dzieci, duchownych i instytucje kościelne, władze miejskie.

Najpopularniejszą formą transakcji finansowych było kupno rent.

Podstawowym źródłem historycznych wiadomości o rynku pieniężnym są zachowane w archiwach księgi długów i księgi rentowe, które prowadziły kancelarie miejskie.

Cezary Kardasz omówił w swojej dysertacji formalno-prawny aspekt funkcjonowania rynku kredytowego, jego społeczny zasięg, wysokość obrotów, oprocentowanie i wielkości transakcji.

Sytuacja na rynku kredytowym była bardzo czułym barometrem koniunktury gospodarczej i położenia ekonomicznego poszczególnych miast.

Rozprawę uzupełnia przeszło setka tabel i wykresów.