Tag Archives: Grudziądz

Previous Page · Next Page

Fort Wielka Księża Góra = Grosser Pfaffenberg : Twierdza Grudziądz

 

Fort Wielka Księża Góra = Grosser Pfaffenberg
Twierdza Grudziądz

Opracowanie: Włodzimierz Grabowski, Piotr Nowiński 

Wydawca: Miejski Ośrodek Rekreacji i Wypoczynku. Informacja Turystyczna  

Grudziądz 2017

Sygnatura SIRr XXV/66

Fort na Wielkiej Księżej Górze stanowił najpotężniejszy obiekt fortyfikacyjny na wschodzie Cesarstwa Niemieckiego.

Budowę fortu rozpoczęto w 1889 roku i stale go rozbudowywano.

Znajdują się w nim:

  • schrony piechoty
  • betonowe stanowiska przewoźnych wieżyczek armat
  • wartownie
  • bateria pancerna haubic
  • schron amunicyjny
  • brama
  • stanowiska obserwacyjne
  • otwarta brama artylerii
  • schron sanitarny
  • dom wałmistrza

W książce opisano szlak zwiedzania fortu przez turystów.

Jest w niej wiele zdjęć, rysunków i planów.

Marcin Nowicki – Od klasztoru do więzienia : historia Zakładu Karnego nr 1 w Grudziądzu

 

Marcin Nowicki

Od klasztoru do więzienia
Historia Zakładu Karnego nr 1 w Grudziądzu 

Wydanie II uzupełnione i poprawione

Wydawnictwo Unitex

Bydgoszcz 2018

Sygnatura SIRr XXIV/20

Książa „Od klasztoru do więzienia : historia Zakładu Karnego nr 1 w Grudziądzu” jest owocem wieloletnich badań archiwalnych autora.

Materiały do książki zdobył w czasie żmudnych kwerend w:

  • Archiwum Prowincji Franciszkanów Reformatów w Krakowie
  • Archiwum Państwowym W Gdańsku, Bydgoszczy i Toruniu
  • Archiwum Akt Nowych w Warszawie
  • Archiwum Akt Dawnych Diecezji Toruńskiej
  • Archiwum Parafii św. Mikołaja w Grudziądzu
  • Fundacji Generał Elżbiety Zawadzkiej w Toruniu
  • Geheimes Staatsarchiv Berlin-Dahlem (Niemcy)
  • Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu

Monografię rozpoczyna  rozdział poświęcony Zakonowi Braci Mniejszych Ściślejszej Obserwancji Reformatów.

Następnie dowiadujemy się o powstaniu po 1749 roku i funkcjonowaniu konwentu Reformatów w Grudziądzu.

Osobno omówiono architekturę kościoła i klasztoru, wystrój i sprawy pochówków.

Zapoznamy się z okolicznościami kasaty klasztoru w 1801 roku przez władze pruskie.

Prusacy utworzyli w budynkach poklasztornych więzienie państwowe oraz  Dom Poprawy.

Kary odbywali tu mężczyźni i kobiety.

Autor przybliżył prawo karne obowiązujące w Prusach oraz różnice między istniejącymi formami kary pozbawienia wolności.

W czasie I wojny światowej Niemcy przekształcili więzienie na szpital wojskowy.

Kolejny rozdział poświęcony jest polskiemu zakładowi karnemu w Grudziądzu utworzonemu w 1920 roku.

W czasie II wojny światowej funkcjonowało tu więzienie Wehrmachtu.

Po wojnie NKWD urządziło w Grudziądzu własne więzienie.

Autor opisał też wojenne i powojenne losy grudziądzkich funkcjonariuszy straży więziennej.

W 1946 roku wznowiło swoją działalność polskie więzienie.

Epilogiem dziejów budynku poklasztornego stała się jego modernizacja i prace nad renowacją kościoła zakończone w latach 2012 i 2013.

Monografia ilustrowana jest wielką ilością starych planów, dokumentów i fotografii.

Poznajemy kolejne etapy rozbudowy więzienia oraz życie codzienne więźniów i funkcjonariuszy,

Maria Daniel – Wspomnienia z czasu wojny 1939-1945 : Bydgoszcz – Horodło – Grudziądz

Maria Daniel

Wspomnienia z czasu wojny 1939-1945
Bydgoszcz – Horodło – Grudziądz

Wstęp i opracowanie Aleksandra Burdziej

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
Towarzystwo Naukowe W Toruniu

Toruń 2017

Sygnatura SIRr  VIb/8-68

II wojna światowa odcisnęła swoje piętno na milionach polskich rodzin.

Prawda o niej opiera się na osobistych świadectwach świadków i ofiar.

Ich wspomnienia są dziś ważniejsze nawet od prac historyków, bazujących na archiwalnych dokumentach.

Wspomnienia Marii Daniel (rocznik 1928) są szczególnie interesujące.

Była ona córką kapitana Wojska Polskiego Feliksa Kocińskiego.

Dzieciństwo spędziła na kresach, a krótko przed wybuchem wojny przeprowadziła się do Bydgoszczy.

Przedstawiła ona dramatyczny obraz ucieczki rodzin oficerskich na Wschód we wrześniu 1939 roku.

Tam rodziny uciekające przed Niemcami stały się obiektem napaści ze strony Związku Radzieckiego.

Maria Daniel opisała powrót do rodzinnego Grudziądza i spędzone w tym mieście koszmarne lata niemieckiej okupacji.

Poznajemy życie codzienne polskiej ludności na okupowanym przez Niemców Pomorzu w latach 1939-1945.

Maria Daniel była świadkiem zaciekłych sześciodniowych walk o Twierdzę Grudziądz i jej kapitulacji w 1945 roku.

Swoje wspomnienia wojenne uzupełnia o „Epilog”, w którym opisuje trudny los rodzin przedwojennych oficerów w Polsce Ludowej.

Wspomnienia kończy na 1952 roku.

Maria Daniel spisała swe wspomnienia z dystansu kilkudziesięciu lat – dopiero w latach 1998-2016.

Są jednak napisane niezwykle żywo, barwnie, z dużym ładunkiem emocji, dbałością o oddanie szczegółów i detali.

Wspomnienia Marii Daniel opracowała i przygotowała do druku jej wnuczka Aleksandra Burdziej.