Tag Archives: gwara

Next Page

Słownik gwary mieszkańców Węgierska i Macikowa – pod red. Urszuli Arentowicz i Piotra Wołyńskiego

Słownik gwary mieszkańców Węgierska i Macikowa

pod red. Urszuli Arentowicz
i Piotra Wołyńskiego

Wydanie 2

Wydawca:
Towarzystwo Na Rzecz Rozwoju Wsi Węgiersk i Macikowo

Węgiersk 2016

Sygnatura SIRr XXVIII/46

Mieszkańcy Węgierska i Macikowa posługują się gwarą chełmińsko-dobrzyńską, która została scharakteryzowana we wstępnie do słownika.

Książka ma postać słownika ilustrowanego.

Wyrazy pogrupowane są tematycznie.

Tematy odpowiadają trybowi życia na wsi i wiejskim zajęciom.

Znajdziemy więc tu określenia dotyczące pogody, budowy domów wiejskich, hodowli zwierząt inwentarskich, prac polowych, narzędzi rolniczych, kowalstwa, szkoły, wyglądu ludzi, ubiorów, kuchni, sadu, łąki, grzybów, kościoła, zabaw, rodziny, powożenia końmi.

Każda sfera życia opisana jest krótkim tekstem gwarą.

Zdjęcia ilustrują poszczególne słówka.

Słownik ilustrowany uzupełniony jest również leksykonem pozostałych wyrazów gwarowych.

Także one są podzielone tematycznie.

Książkę uzupełniają legenda o Węgiersku i legenda o Macikowie.

Dołączono również „Opowieść o dawnych latach”, czyli zapis rozmów przeprowadzonych z najstarszymi mieszkańcami wsi – Klarą Pietruszyńską, Teresą Martewicz i Henrykiem Wróblewskim.

Całość zamyka wiersz Sabiny Skrzeszewskiej „Moja mała ojczyzna”.

Słownik jest bardzo kolorowy i atrakcyjnie napisany.

Mieczysław Wilczewski – Mój Toruń – Wspomnienia chłopaka z Mokrego

 

Mieczysław Wilczewski

Mój Toruń
Wspomnienia chłopaka z Mokrego

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2016

Sygnatura SIRr XXXIIc/11

 

Mieczysław Wilczewski urodził się w 1950 roku na Przedmieściu Mokre w Toruniu.

W Toruniu ukończył liceum i zdał maturę w 1968 roku.

Jest emerytowanym pułkownikiem Wojska Polskiego i doktorem nauk wojskowych.

Mimo, że od wielu lat nie mieszka w Toruniu, wciąż jest mu to miasto bardzo bliskie.

Dowodem na to jest książka „Mój Toruń. Wspomnienia chłopaka z Mokrego”.

Powraca on do czasów , gdy na toruńskich przedmieściach panowały domy z pruskiego muru, stare ogrody, podwórka.

Przedmieścia bardziej przypominały wieś niż miasto.

Nie było jeszcze wielkich blokowisk, „Elanę” dopiero budowano, ulicą Szeroką jeździł tramwaj.

Dziś obraz Torunia z lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku może przetrwać tylko dzięki wspomnieniom autora.

Świat młodości chłopaka z Mokrego ograniczał się do rodzinnego domu, podwórka, szkoły, ulicy Podgórnej i jej okolic.

Dzięki jego wspomnieniom ożywa Toruń, którego już nie ma – życie bez telewizji i bez ruchu samochodów.

W książce jest również rozdział poświęcony gwarze toruńskiej ze słowniczkiem liczącym kilkaset wyrazów.

Dariusz Meller – Słownik gwary używanej w Chełmży i okolicach

 

Dariusz Meller

Słownik gwary używanej w Chełmży
i okolicach

(tzw. gwara chełmińska)

Wydanie 2

Wydawca: Pracownia Sztuk Plastycznych

Chełmża 2015

Sygnatura SIRr XXVIII/43

Dariusz Meller jest historykiem z wykształcenia, nauczycielem i samorządowcem.

Jego pasją są badania regionalne nad chełmżyńskim dziedzictwem kulturowym.

Jest autorem wielu publikacji prasowych, artykułów historycznych i książek.

1. Chełmża : kultura w dziejach miasta / Piotr Birecki, Dariusz Meller. – Chełmża : Towarzystwo Przyjaciół Chełmży ; Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Juliana Prejsa, 2010.
2. Chełmża wczoraj i dziś : album / [zespół red. Piotr Birecki, Dariusz Meller, Marcin Seroczyński]. – Chełmża ; Wąbrzeźno : Wydawnictwo Wąbrzeskie Zakłady Graficzne, 2009.
3. Chełmża ze starej fotografii = Chełmża in the old pictures = Chełmża auf altem Foto / [opisy zdjęć Dariusz Meller, Leszek Pachoń]. – Chełmża : Black Ball ; na zlec. Zarządu Miasta, cop. 1998.
4. Jubileusz 25-lecia NSZZ „Solidarność” w Cukrowni Chełmża : Chełmża, 10-19 IX 2005 / [oprac. tekstu i red. Dariusz Meller ; zdjęcia Kazimierz Pająk]. – Chełmża : NSZZ „Solidarność” Cukrowni Chełmża, 2005.
5. Krótko historia Chełmży : (łod pirszych poczunktów do dzisioj) / Dariusz Meller. – Chełmża : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne, 2004.
6. NSZZ „Solidarność” Cukrowni Chełmża w latach 1980-2002 / Dariusz Meller. – Chełmża : NSZZ „Solidarność” Cukrowni Chełmża, 2003.
7. Słownik biograficzny Chełmży i okolic. Z. 1 / pod red. Dariusza Mellera ; Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. J. Prejsa w Chełmży. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek, cop. 2001.
8. Słownik gwary używanej w Chełmży i okolicach : (tzw. gwara chełmińska) / Dariusz Meller. – Chełmża : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne, 2002.
9. Słownik gwary używanej w Chełmży i okolicach : (tzw. gwara chełmińska) / Dariusz Meller. – Wyd. 2. popr. i uzup. – Chełmża ; Toruń : Pracownia Sztuk Plastycznych, 2015.
10. Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Chełmży w latach 1895-1939 / Dariusz Meller. – Chełmża : Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Juliana Prejsa, 2005.

Drugie wydanie „Słownika gwary używanej w Chełmży i okolicach” dowodzi dużego zapotrzebowania i popularności wśród czytelników książek o tematyce lokalnej.

Wydanie jest oczywiście poprawione i rozszerzone.

Znajduję się w nim wyjaśnienia takich słów jak glatataja, błagi, cwancyk, materklosy, hobok, dyduch, szpur, czy sztechel.

Właściwy słownik poprzedza rozdział poświęcony charakterystyce gwary chełmińskiej.

Przeczytać w nim można między innymi o charakterystycznym dla mieszkańców ziemi chełmińskiej wyrazie „jo”.

Należy docenić olbrzymią rolę autora w popularyzacji miejscowej gwary i w podkreślaniu jej cennych walorów dla ochrony ogólnonarodowego polskiego dziedzictwa kulturowego.

Opisane w słowniku słowa były jeszcze niedawno – w pokoleniu naszych dziadków – w powszechnym i codziennym użyciu.

Dzięki słownikowi możemy zachować pamięć o mowie naszych rodziców i przywołać wspomnienia o przeszłości naszych rodzin.

Zasługą autora jest ożywienie zainteresowania gwarą chełmińską i znalezienie dla niej miejsca nawet na łamach chełmżyńskiej prasy lokalnej.

Słownik ma układ alfabetyczny.

Zawiera blisko 2000 haseł.

Uzupełnia go obszerna bibliografia.