Tag Archives: historia

Next Page

Wystawa towarzysząca konferencji „Niepodległa w Kulturze : kultura Kujaw i Pomorza w okresie międzywojennym”

 

Konferencja „Niepodległa w Kulturze: kultura Kujaw i Pomorza w okresie międzywojennym” została zaplanowana i odbyła się w roku jubileuszowym 100-lecia Odzyskania Niepodległości przez Polskę.

Jej celem było przedstawienie osiągnięć kulturalnych Kujaw i Pomorza w okresie międzywojennym.

Uzupełnieniem omówionych zagadnień w trakcie konferencji jest wystawa, dotycząca ludzi i wydarzeń kulturalnych Kujaw i Pomorza z czasów II RP.

 

 

Zaprezentowano na niej pamiątki rodziny Buszczyńskich – toruńskich drukarzy (ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej), rodziny Slaskich z podchełmińskiego Trzebcza, w tym materiały o Zofii ze Slaskich Łubieńskiej, zapomnianej pomorskiej pisarce (ze zbiorów jej córek Cecylii Iwaniszewskiej i Magdaleny Łubieńskiej), ciekawe zdjęcia i dokumenty związane z toruńskim Chórem „Lutnia”, i jego długoletnim prezesem Ludwikiem Makowskim (chór działa nadal, i wykonał w trakcie konferencji parę pieśni patriotycznych związanych z Niepodległą). Można podziwiać książki, czasopisma, prasę toruńską i pomorską oraz kaszubską (ze zbiorów Książnicy).

Całości dopełniają unikatowe eksponaty ze zbiorów rodziny Krełowskich z Włocławka-Torunia, własność Danuty Krełowskiej, która pracowała w Książnicy i była jej wiecedyretorem oraz jej młodszego syna Zbigniewa. Zaprezentowane zostały pamiątki rodzinne po włocławskich fotografach Władysławie Dowmoncie i jego córce Marii Irenie Filipiak (Władysław przejął zakład fotograficzny po Karolu Szałwińskim, a miał okazję wykonać zdjęcie m.in. ks. Stefanowi Wyszyńskiemu, tę fotografię z okresu włocławskiego, z oryginalnym autografem księdza – zaprezentowano na wystawie). Dodatkowo zobaczymy zdjęcia i dokumenty dotyczące działalności społecznej i literackiej Feliksy z Szumańskich Dowmontowej, babci Danuty i prababci Zbigniewa, jedynej radnej we Włocławku, w tym fotografię jej podopiecznych – dzieci z dzielnicy ubóstwa – jakim było przedwojenne Grzywno. Całości dopełniają numery pism włocławskich i tych z Inowrocławia, w jakich pisywała ciocia Danuty, także Danuta Dowmont – są to m.in. dodatki „Dziennika Kujawskiego”: „Piast” (dodatek niedzielny oświatowo-społeczny DK) i „Praktyczna Kujawianka” (miesięczny dodatek kobiecy DK).

dr Katarzyna Tomkowiak

ks. Stanisław Kujot (1845-1914) – pleban w Grzybnie – najwybitniejszy z działaczy Towarzystwa Naukowego w Toruniu

Stanisław Kujot urodził się 13 listopada 1845 roku w Kiełpinie pod Tucholą.

Jego ojciec był nauczycielem.

Ukończył gimnazjum w Chełmnie.

Studiował na uniwersytetach w Münster i Berlinie oraz w seminarium duchownym w Pelplinie teologię, filologię, historię i filozofię.

Święcenia kapłańskie otrzymał w 1870 roku.

 

 

Ks. dr Stanisław Kujot ; Fotograwura Drukarni i Księgarni św. Wojciecha w Poznaniu ; Nadbitka: ks. P. Czaplewski, Ks. Stanisław Kujot, Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu 1914/1915, T III, Nr 4 i 5 ; Sygnatura 206905

 

W latach 1872-1893 był nauczycielem historii w gimnazjum biskupim w Pelplinie, zwanym Collegium Marianum.

Wykształcił 700 uczniów.

W okresie pelplińskim parał się między innymi twórczością literacką.

 

 

 

 

 

 

 

Był autorem kilku powieści:

  • Głowa św. Barbary. Powieść z przeszłości Pomorza
  • Pierwsze nawrócenie Prusaków. Powieść z XIII wieku
  • Ojciec Grzegórz czyli obrona Pucka 1655/56
  • Kręte drogi czyli historya młodzieńca zbłąkanego
  • Kto winien? Obrazek z naszych czasów
  • Ze zdrowego pnia. Powieść z naszej biedy

 

W 1893 roku ks. Stanisław Kujot został proboszczem parafii w Grzybnie (pow. chełmiński, gm. Unisław).

Był już wówczas bardzo schorowany.

40 lat walczył z gruźlicą płuc.

W Grzybnie spędził resztę swojego życia.

Ze względu na stan zdrowia praktycznie nie opuszczał budynku plebani w Grzybnie.

Nie mógł nawet mówić –  porozumiewał się z odwiedzającymi go gośćmi pisząc.

Pisywał za to kilka listów dziennie.

Przez całe życie napisał kilkanaście tysięcy listów.

 

 

Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Tom 20

 

Był to za to najowocniejszy naukowo okres jego życia.

W 1897 roku został też prezesem Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Reaktywował on działalność Towarzystwa, która zamarła zupełnie po 1884 roku.

Nieformalną siedzibą Towarzystwa stało się wówczas Grzybno.

Dzięki niemu wznowiono wydawanie „Roczników TNT” oraz zaczęto wydawać „Fontes TNT” i „Zapiski TNT”.

 

 

 

Znacznie wzrosła liczba członków Towarzystwa Naukowego w Toruniu, którego trzon stanowili duchowni z terenu całego Pomorza.

Było ich 300 księży na ogólna liczbę 500 członków TNT.

Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Tom 9

 

Ks. Stanisław Kujot jednocześnie prowadził badania naukowe nad dziejami Prus Królewskich, stając się najwybitniejszym na ziemiach polskich specjalistą w tym zakresie.

Jego dorobek naukowy obejmuje kilka tysięcy stron monografii, rozpraw, artykułów, recenzji i wydawnictw źródłowych.

 

 

 

 

 

 

 

Jego najwybitniejsze dzieła to:

— Dzieje Prus Królewskich
— Kto założył parafie w dzisiejszej diecezji chełmińskiej? Studium historyczne
— Rok 1410. Wojna
— Margrabiowie brandenburscy w dziejach Pomorza za ks. Mestwina II
— O majątkach biskupich na Pomorzu
— Sprawa toruńska z r. 1724

 

Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Tom 17

 

W 1900 roku Uniwersytet Jagielloński nadał mu doktorat honoris causa.

Ks. Stanisław Kujot zmarł 5 grudnia 1914 r. w Grzybnie i na tamtejszym cmentarzu został pochowany.

Prywatny księgozbiór ks. Stanisława Kujota liczący około 900 woluminów znajduje się dziś w Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu (sygnatury XK 1 – XK 812).

Kazimierz Jasiński

Stanisław Kujot 1845-1914

W: Działacze Towarzystwa Naukowego w Toruniu 1875-1975
Tom I – s. 85-179

Sygnatura SIRr XXXb/3t.1

 

Bożena Osmólska-Piskorska

Hasło: Kujot Stanisław Leopold

Polski Słownik Biograficzny
Tom XVI – zeszyt 68 – s. 114-115

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.16

 

ks. Paweł Czaplewski

Ś.p. ks Stanisław Kujot

Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu
Tom III – nr 4 i 5 – s. 49-72

Sygnatura SIRr II/3-1914-1922

 

Kazimierz Jasiński

Stanisław Kujot (1845-1914)

W: Wybitni ludzie dawnego Torunia
s. 237-242

Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

Kazimierz Jasiński

Testamenty księdza Stanisława Kujota z lat 1902-1914

Zapiski Historyczne
Tom 61 – rok 1996 – zeszyt 1 – s. 95-107

Sygnatura SIRr II/3-1996a

 

Kazimierz Jasiński

Rola ks. Stanisława Kujota w upowszechnianiu wiedzy o polskości Pomorza Gdańskiego i ziemi chełmińskiej

W: Prace wybrane z nauk pomocniczych historii
s. 380-416

Sygnatura MAG 250211

Katarzyna Podczaska – Leksykon sołectw gminy Pakość

 

Katarzyna Podczaska

Leksykon sołectw gminy Pakość

Wydawca: FORZA CUIAVIA

Inowrocław Pakość 2014

Sygnatura SIRr VIII/In-122

Dr Katarzyna Podczaska jest wybitnym badaczem zabytków przeszłości z terenu Kujaw.

W Ksiąznicy Kopernikańskiej dostępnych jest bardzo dużo jej książek.

1. Dworki i pałace gminy Inowrocław / Katarzyna Podczaska ; [zdj. Włodzimierz Podczaski]. – Inowrocław : Forza Cuiavia dr Katarzyna Podczaska Promocja Regionalna, 2014.
2. Kościół św. Małgorzaty w Kościelcu Kujawskim : 800 lat historii / Katarzyna Hewner. – Inowrocław ; Gniezno : Gaudentinum, 1998.
3. Leksykon sołectw gminy Pakość / Katarzyna Podczaska. – Inowrocław ; Pakość : Forza Cuiavia, Katarzyna Podczaska Promocja Regionalna, 2014.
4. Ludzisko : historia parafii / Katarzyna Hewner. – Ludzisko : [Parafia Rzymsko-Katolicka p.w. św. Mikołaja], 2005.
5. Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Ciechocinku / Katarzyna Hewner. – Wyd. 2 popr. i uzup. – Ciechocinek : [s. n.], 2002.
6. Piękna i maszkara : motywy ornamentalne w architekturze Inowrocławia 2 połowy XIX – 1 ćwierci XX wieku / Katarzyna Hewner. – Bydgoszcz : Wydawnictwo „Mirex” Mirosław Kaliński, cop. 2007.
7. Przewodnik po Kruszwicy dla dzieci / [tekst, na motywach legend Jana Długosza, Oskara Kolberga i Józefa Trzcińskiego Katarzyna Podczaska ; rys. Artur Hejna]. – Inowrocław : Forza Cuiavia Katarzyna Podczaska Promocja Regionalna, 2010.
8. Zabytki i pamiątki historyczne Kujaw i pogranicza Wielkopolski : Choceń, Inowrocław, Mogilno, Radziejów / [tekst Katarzyna Podczaska ; zdj. Włodzimierz Podczaski et al.]. – [Inowrocław] : „Forza Cuiavia” dr Katarzyna Podczaska Promocja Regionalna, 2014.

„Leksykon sołectw gminy Pakość” obejmuje następujące wsie:

  • Dziarnowo
  • Gorzany
  • Giebnia
  • Węgierce
  • Jankowo
  • Kościelec
  • Ludkowo
  • Mielno
  • Wojdal
  • Ludwiniec
  • Łącko
  • Radłowo
  • Rybitwy
  • Rycerzewko
  • Rycerzewo
  • Wielowieś

Opisy sołectw wyjaśniają etymologię ich nazw.

Zawierają dane o położeniu wsi, liczbie jej mieszkańców i liczbie posesji.

Autorka opisuje również strukturę użytkowania ziemi.

Najwięcej miejsca poświęconych jest jednak historii poszczególnych miejscowości.

Każdy opis sołectwa kończy omówienie znajdujący się na jego terenie zabytków.

Tekst jest wzbogacony o stare fotografie, plany, mapy, portrety.

Dr Katarzyna Paczuska w trakcie drobiazgowej kwerendy dotarła do archiwalnych dokumentów z:

  • Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie
  • Archiwum Diecezjalnego we Włocławku
  • Archiwum Państwowego w Bydgoszczy. Oddział w Inowrocławiu
  • Archiwum Parafii w Kościelcu
  • Archiwum oo. franciszkanów-reformatów w Pakości
  • Sadu Rejonowego w Inowrocławiu
  • Urzędu Miasta i Gminy w Pakości
  • Archiwum ZBoWiD. Koło Pakość

Leksykon-album jest również bardzo pięknie wydany i stoi na bardzo wysokim poziomie edytorskim.