Tag Archives: II Pokój Toruński

Marian Biskup – Trzynastoletnia wojna z Zakonem Krzyżackim 1454-1466

 

Marian Biskup

Trzynastoletnia wojna z Zakonem Krzyżackim 1454-1466

Wydawnictwo Napoleon V

Oświęcim 2014

Sygnatura SIRr VIb/4-53

Prof. Marian Biskup (1922-2012) był wybitnym polskim mediewistą i znawcą stosunków polsko-krzyżackich.

Napisał kilkanaście monografii naukowych i setki artykułów naukowych.

Wydawnictwo Napoleon V z Oświęcimia przypomniało czytelnikom jego najważniejszą rozprawę „Trzynastoletnia wojna z Zakonem Krzyżackim 1454-1466”.

Najnowsze wydanie jest reedycją wydania z 1967 roku.

W książce omówiono przyczyny wojny trzynastoletniej.

Przedstawiono przebieg wojny.

Podzielono ja na dwie fazy:

  • 1454 – 1461 – okres przewagi pospolitego ruszenia polskiego
  • 1462 – 1466 – okres przewagi sił zaciężnych Polski

Wojnę zakończyło zawarcie II pokoju toruńskiego 19 października 1466 roku.

Traktat został zaprzysiężony w Dworze Artusa w Toruniu przez króla Kazimierza Jagiellończyka i wielkiego mistrza Ludwika von Erlichshausen.

Toruń miastem pokoju – II pokój toruński – konferencja naukowa

belkaniebieska2

28102016

Toruń miastem pokoju.

II pokój toruński

 

Konferencja naukowa

z okazji 550 rocznicy

zawarcia II pokoju toruńskiego

Toruń 26 X 2016

belkaniebieska2

Tydzień po międzynarodowej konferencji naukowej zatytułowanej: „Prusy Królewskie i Krzyżackie po II Pokoju Toruńskim 1466-1525”  w Instytucie Historii i Archiwistyki UMK miała miejsce kolejna impreza upamiętniająca zawarcie II pokoju toruńskiego. Tę drugą sesję zatytułowano: „Toruń miastem pokoju. II pokój toruński”. Jej organizatorem byli: Towarzystwo Miłośników Torunia i Instytut Historii i Archiwistyki UMK.

Tytułowa impreza odbyła się w Sali Rady Wydziału Nauk Historycznych im. Profesora Karola Górskiego (Collegium Humanisticum, C.039). Sesję poprowadził profesor Piotr Oliński z UMK. Na początku prowadzący przedstawił ideę zebrania. Następnie streścił wszystkie wystąpienia, które ukazały się już drukiem w książce: Toruń miastem pokoju. II pokój toruński, red. P. Oliński i W. Rozynkowski, Toruń 2016. Podczas obrad wspomnianą pozycję można było nabyć od przedstawicieli To-Mi-to w promocyjnej cenie.

Sama konferencja była stosunkowo krótka, gdyż złożyło się na nią 6 15-minutowych wystąpień. W jednym przypadku prowadzący sesję, profesor Oliński, w zastępstwie nieobecnego referenta przedstawił jego wystąpienie (Adam Kucharski – Trudna koegzystencja konfesyjna – Toruń miastem pokoju religijnego w epoce wczesnonowożytnej? Fakty i opinie XVI-XVIII w.).

Organizatorzy przewidzieli po dwie dyskusje, w połowie konferencji i na jej zakończenie. Ostatecznie skończyło się na jednej uwadze Słuchaczki. Było to nawiązanie do ostatniego referatu, poświęconego obrazowi „II Traktat Toruński”, który szczęśliwie przetrwał II wojnę światową, czego niestety nie można powiedzieć o wielu innych, utraconych działach sztuki.

belkaniebieska2

Program konferencji ze strony To-Mi-To
http://www.tomito.cba.pl/aktualnosci.html (dostęp 27 X 2016):

Powitanie i prezentacja książki

Krzysztof Kwiatkowski – Toruń miastem pokoju w późnym średniowieczu

Adam Szweda – II pokój toruński

Marcin Hlebionek – Uwagi o pieczęciach przy dokumentach II pokoju toruńskiego

Sławomir Jóźwiak – Sposoby zaprzysięgania polsko-krzyżackich traktatów pokojowych w XV w. na tle zachodnioeuropejskich procedur ratyfikacyjnych

Adam Kucharski – Trudna koegzystencja konfesyjna – Toruń miastem pokoju religijnego w epoce wczesnonowożytnej? Fakty i opinie XVI-XVIII w.

Piotr Birecki – Czy Marian Jaroczyński, twórca II Traktatu Toruńskiego to drugi Jan Matejko?

Dyskusja

belkaniebieska2

Prusy Królewskie i Krzyżackie po II Pokoju Toruńskim 1466-1525

belkaniebieska2

27102016

Prusy Królewskie i Krzyżackie

po II Pokoju Toruńskim

1466-1525

 

Międzynarodowa konferencja naukowa

z okazji 550 rocznicy zawarcia II pokoju toruńskiego

Toruń, 19-21 X 2016

belkaniebieska2

Dnia 19 października 1466 roku zawarto w Toruniu traktat kończący wojnę trzynastoletnią pomiędzy Polską a zakonem krzyżackim. W jego wyniku do Polski przyłączono Pomorze Gdańskie, Żuławy, Powiśle, ziemie chełmińską i michałowską oraz Warmię. Tereny te zaczęto później określać terminem „Prusy Królewskie” jako przeciwieństwo obszarów pozostawionych we władaniu Zakonu.

W okrągłą rocznicę tego wydarzenia w Toruniu zorganizowano międzynarodową konferencję naukową. Jej organizatorami byli: Towarzystwo Naukowe w Toruniu, Instytut Historii i Archiwistyki UMK i Muzeum Okręgowe w Toruniu. Osobą odpowiedzialną za przedsięwzięcie był profesor Roman Czaja z UMK, mający do pomocy sekretarzy: doktora Cezarego Kardasza z TNT oraz magistra Annę Marynowską z UMK. Patronat honorowy nad konferencją objął Michał Zaleski, Prezydent Miasta Torunia. Na koniec dodać należy jeszcze, iż gościem i uczestnikiem był doktor Bruno Plater, Wielki Mistrz Zakonu Najświętszej Marii Pani Domu Niemieckiego.

Imprezę zainaugurowano w środę 19 października od otwarcia wystawy zatytułowanej: „II Pokój Toruński” w Ratuszu Staromiejskim (Muzeum Okręgowe w Toruniu).

Następnego dnia rozpoczęto wygłaszanie referatów i dyskutowanie nad nimi, co miało miejsce w Sali Rady Wydziału Nauk Historycznych im. Profesora Karola Górskiego (Collegium Humanisticum, C.039). W obradach uczestniczyli goście i naukowcy z Niemiec i Austrii, dlatego organizatorzy zdecydowali się na tłumaczenie symultaniczne każdego wystąpienia.

Piszący te słowa wysłuchał trzech referatów z pierwszej części, którą prowadził profesor Janusz Małłek z UMK, i poniżej w skrócie je opisze.

Pierwszym z prelegentów był profesor Stefan Kwiatkowski z Uniwersytetu Szczecińskiego, który miał wystąpienie zatytułowane: „Idea pokoju i cele wojny stron konfliktu w przededniu i na początku wojny trzynastoletniej 1454-1466”. Referent przedstawił w nim przeciwników w konflikcie: Polskę, stany pruskie i Zakon. Scharakteryzował ich możliwości oraz wynikające z tego cele w wojnie i idee pokoju. To wszystko podlegało zmianom w czasie długiego konfliktu. Na przykład, znaczenie szlachty pruskiej po klęsce w bitwie pod Chojnicami i oblężeniu Świecia miało się stać marginalne. Zwycięski król i stany nie osiągnęły pierwotnych celów i musiały zadowolić się częściowym sukcesem.

W drugim wystąpieniu pod tytułem „Rokowania dyplomatyczne wokół pokoju toruńskiego 1466” profesor Adam Szweda z UMK opisał pertraktacje, jakie toczyły się od samego początku wojny trzynastoletniej. Zebrani w sali mogli poznać szczegóły instrukcji dla przedstawicieli skonfliktowanych stron. Na przykład, w jednej z nich określono przeciwników mało dyplomatycznym mianem „wrogów”. Inną ciekawostką jest częste wypominanie Zakonowi przez polską stronę uprowadzenia w 1393 roku księcia mazowieckiego Janusza. Taki postępek nie świadczył najlepiej o zakonnikach i dawał do ręki ich przeciwników argument osłabiający ich własne.

Autorem trzeciego i zarazem ostatniego referatu zatytułowanego: „II pokój toruński w dziejopisarstwie polskim, krzyżackim i pruskim XV-XVI wieku” był profesor Zonenberg z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Na początku autor omówił i porównał ze sobą dwa źródła z XV wieku, jakimi są dzieła Jana Długosza i sekretarza gdańskiej rady miejskiej Jana Lindau. Następnie przeszedł do opisu późniejszych materiałów, zaczynając od pracy Macieja z Miechowa. Zebrani w Sali poznali przedstawienie II pokoju toruńskiego w kronikach Marcina Kromera, Aleksandra Gwagnina i przepisującego od niego całe zdania Stanisława Sarnickiego. Na koniec referent opisał zapiski toruńskiego plebana Hieronima Waldau i Die Danziger Chronik vom Bunde.

Po trzecim wystąpieniu prowadzący obrady profesor Janusz Małłek rozpoczął dyskusję, w której oprócz prelegentów wzięli udział: Profesor Udo Arnold z Uniwersytetu w Bonn (Universität Bonn), profesor Roman Czaja, profesor Stanisław Roszak z UMK, profesor Wiesław Długokęcki z Uniwersytetu Gdańskiego, profesor Jurgen Sarnowsky z Uniwersytetu w Hamburgu (Universität Hamburg), doktor Dieter Heckmann z Tajnego Archiwum Państwowego Fundacji Pruskiego Dziedzictwa Kulturowego w Berlin-Dahlem (Geheimes Staatsarchiv Preußischer Kulturbesit Berlin-Dahlem) oraz profesor Janusz Małłek.

belkaniebieska2

Program ze strony Towarzystwa Naukowego w Toruniu
http://tnt.torun.pl/pl/news/21 (dostęp 26 X 2016)

Środa / Mittwoch

17.30 Otwarcie wystawy „II Pokój Toruński“ w Muzeum Okręgowym / Eröffnung der Ausstellung „Der zweite Thorner Frieden“ im Bezirksmuzeum,

Czwartek / Donnerstag

9.00 Otwarcie / Eröffnung

Prowadzenie / Moderation: Janusz Małłek (Uniwersytet Mikołaja Kopernika)

Stefan Kwiatkowski (Uniwersytet Szczeciński), Idea pokoju i cele wojny stron konfliktu w przededniu i na początku wojny trzynastoletniej 1454-1466 (Die Friedensidee und die Kriegsziele der Konfliktseiten am Vorabend und am Anfang des Dreizehnjährigen Krieges 1454-1466)

Adam Szweda (Uniwersytet Mikołaja Kopernika), Rokowania dyplomatyczne wokół pokoju toruńskiego 1466 (Diplomatische Verhandlungen um den Thorner Frieden 1466)

Sławomir Zonenberg (Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy), II pokój toruński w dziejopisarstwie polskim, krzyżackim i pruskim XV-XVI wieku (Der zweite Thorner Frieden in der polnischen, preussischen und Deutschordens-Historiographie)

Dyskusja/ Diskussion

11.30 Prowadzenie/ Moderation: Udo Arnold (Universität Bonn)

Andrzej Radzimiński (Uniwersytet Mikołaja Kopernika), Kościół w Prusach Królewskich i Krzyżackich po II pokoju toruńskim – czas kontynuacji i przemian (Kirche in Königlich und Deutschordens-Preußen nach dem zweiten Thorner Frieden – die Zeit der Kontinuität und der Veränderungen)

Julia Możdżeń (Uniwersytet Mikołaja Kopernika), Początki reformacji w Gdańsku i Królewcu  w świetle współczesnej historiografii (Die Anfänge der Reformation in Danzig und Königsberg Preußen im Lichte der zeitgenössischen Historiographie)

Dyskusja / Diskussion

14.30 Prowadzenie / Moderation: Roman Czaja (Uniwersytet Mikołaja Kopernika)

Wiesław Długokęcki (Uniwersytet Gdański), Grupy kierownicze w Malborku i Królewcu w drugiej połowie XV w. (Die Führungsgruppen in Marienburg und Königsberg in der zweiten Hälfte des 15. Jhs.)

Michał Targowski (Uniwersytet Mikołaja Kopernika), Stara i nowa szlachta w Prusach Królewskich w latach 1466-1525 (Der alte und neue Adel in Königlich Preussen in den Jahren 1466-1525)

Dyskusja/ Diskussion

17.00 Dyskusja panelowa / Podiumdiskussion

„Postrzeganie II pokoju toruńskiego w polskiej i niemieckiej pamięci historycznej oraz w tradycji zakonu krzyżackiego”

“Die Wahrnehmung des zweiten Throner Friedens in der polnischen und deutschen historischen Gedächtnis und in der Tradition des Deutschen Ordens”

Udo Arnold, Roman Czaja, Bruno Platter OT, Andrzej Radzimiński, Adam Szweda, Janusz Trupinda.

Piątek/ Freitag

9.00 Prowadzenie / Moderation: Marie-Luise Heckmann (Universität Potsdam)

Jürgen Sarnowsky (Universität Hamburg), Die Finanzpolitik des Deutschen Ordens unter Friedrich von Sachsen (Polityka finansowa zakonu krzyżackiego w czasach Fryderyka Saskiego)

Cezary Kardasz (Towarzystwo Naukowe w Toruniu), Stosunki gospodarcze między Gdańskiem a Królewcem w latach 1466-1525 (Die Wirtschaftsbeziehungen zwischen Danzig und Königsberg in den Jahren 1466-1525)

Rafał Kubicki (Uniwersytet Gdański), Klasztory w Prusach Zakonnych i Królewskich od 1466 do Reformacji (Die Klöster im Ordensland Preussen und Königlich-Preußen nach 1466 bis zur Reformation)

Dyskusja/ Diskussion

11.45 Prowadzenie/ Moderation: Andrzej Radzimiński (Uniwersytet Mikołaja Kopernika)

Udo Arnold (Universität Bonn), Die Visitation als Mittel traditioneller Ordensstruktur nach 1466 (wizytacje jako środek tradycyjnej struktury zakonu krzyżackiego po 1466 r.).

Dieter Heckmann (Geheimes Staatsarchiv PK Berlin-Dahlem), Aspekte der Neuordnung des Kanzleiwesens im preußischen Ordensland nach dem 2. Thorner Friedensschluss (Aspekty nowego porządku kancelaryjnego w Prusach Krzyżackich po zawarciu II. pokoju toruńskiego)

Arno Mentzel-Reuters (Monumenta Germaniae Historica München), Identitätsmodelle in der preußischen Landeshistoriographie 1466-1525 (Modele tożsamości w pruskiej historiografii krajowej 1466-1525)

Dyskusja / Diskussion

belkaniebieska2