Tag Archives: II Rzeczpospolita

Next Page

Konferencja naukowa – Powrót Pomorza do Polski 1920-2020

 

Powrót Pomorza do Polski 1920-2020

 

Konferencja naukowa

 

Książnica Kopernikańska w Toruniu

 

10 stycznia 2020 r.

W piątek 10 stycznia 2020 roku o godzinie 16.00 odbyła się w gmachu Książnicy Kopernikańskiej konferencja naukowa „Powrót Pomorza do Polski 1920-2020”.

Konferencję zorganizował Instytut Historii i Archiwistyki UMK, Katedra Historii XIX-XX wieku i Historii Najnowszej UMK.

Współorganizatorami konferencji byli:

  • Województwo Kujawsko-Pomorskie
  • Gmina Miasta Toruń
  • Muzeum Okręgowe w Toruniu
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Archiwum Państwowe w Toruniu
  • Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna – Książnica Kopernikańska w Toruniu.

Konferencja była częścią obchodów 100. rocznicy powrotu Pomorza i Kujaw do Wolnej Polski, które zostały zorganizowane przez Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Licznie zebrana publiczność konferencji wysłuchała sześciu referatów:

1. prof. dr hab. Jarosław Kłaczkow, Kwestia przynależności Pomorza Gdańskiego w polityce wielkich mocarstw 1918–1920

2. dr hab. Tomasz Krzemiński, prof. PAN, Polskie mieszczaństwo Prus Zachodnich wobec kwestii powrotu tego obszaru do Polski

3. dr hab. Tomasz Łaszkiewicz, prof. PAN, Udział ziemiaństwa Prus Zachodnich w działaniach na rzecz powrotu Pomorza do Polski

4. dr hab. Jarosław Centek, prof. UMK, Wojsko niemieckie na terenie Prus Zachodnich w latach 1918–1920

5. prof. dr hab. Aleksander Smoliński, Przygotowania wojskowe do przejęcia przez Rzeczpospolitą Polską ziem dawnych Prus Królewskich i Prus Książęcych przyznanych jej na mocy traktatu w Wersalu

6. mgr Mateusz Hübner, Rodzina Steinbornów – od „małej ojczyzny” do II Rzeczypospolitej

 

Konferencji towarzyszyły również dwie wystawy:

Powrót Pomorza do Niepodległej na mapach – zaprezentowano mapy ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej

 

 

Wystawa poświęcona powrotowi Torunia do Macierzy i zaślubinom Polski z morzem – przygotowana przez Muzeum Artylerii w Toruniu, Oddział Muzeum Wojsk Radowych w Bydgoszczy.

 

Wystawa towarzysząca konferencji „Niepodległa w Kulturze : kultura Kujaw i Pomorza w okresie międzywojennym”

 

Konferencja „Niepodległa w Kulturze: kultura Kujaw i Pomorza w okresie międzywojennym” została zaplanowana i odbyła się w roku jubileuszowym 100-lecia Odzyskania Niepodległości przez Polskę.

Jej celem było przedstawienie osiągnięć kulturalnych Kujaw i Pomorza w okresie międzywojennym.

Uzupełnieniem omówionych zagadnień w trakcie konferencji jest wystawa, dotycząca ludzi i wydarzeń kulturalnych Kujaw i Pomorza z czasów II RP.

 

 

Zaprezentowano na niej pamiątki rodziny Buszczyńskich – toruńskich drukarzy (ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej), rodziny Slaskich z podchełmińskiego Trzebcza, w tym materiały o Zofii ze Slaskich Łubieńskiej, zapomnianej pomorskiej pisarce (ze zbiorów jej córek Cecylii Iwaniszewskiej i Magdaleny Łubieńskiej), ciekawe zdjęcia i dokumenty związane z toruńskim Chórem „Lutnia”, i jego długoletnim prezesem Ludwikiem Makowskim (chór działa nadal, i wykonał w trakcie konferencji parę pieśni patriotycznych związanych z Niepodległą). Można podziwiać książki, czasopisma, prasę toruńską i pomorską oraz kaszubską (ze zbiorów Książnicy).

Całości dopełniają unikatowe eksponaty ze zbiorów rodziny Krełowskich z Włocławka-Torunia, własność Danuty Krełowskiej, która pracowała w Książnicy i była jej wiecedyretorem oraz jej młodszego syna Zbigniewa. Zaprezentowane zostały pamiątki rodzinne po włocławskich fotografach Władysławie Dowmoncie i jego córce Marii Irenie Filipiak (Władysław przejął zakład fotograficzny po Karolu Szałwińskim, a miał okazję wykonać zdjęcie m.in. ks. Stefanowi Wyszyńskiemu, tę fotografię z okresu włocławskiego, z oryginalnym autografem księdza – zaprezentowano na wystawie). Dodatkowo zobaczymy zdjęcia i dokumenty dotyczące działalności społecznej i literackiej Feliksy z Szumańskich Dowmontowej, babci Danuty i prababci Zbigniewa, jedynej radnej we Włocławku, w tym fotografię jej podopiecznych – dzieci z dzielnicy ubóstwa – jakim było przedwojenne Grzywno. Całości dopełniają numery pism włocławskich i tych z Inowrocławia, w jakich pisywała ciocia Danuty, także Danuta Dowmont – są to m.in. dodatki „Dziennika Kujawskiego”: „Piast” (dodatek niedzielny oświatowo-społeczny DK) i „Praktyczna Kujawianka” (miesięczny dodatek kobiecy DK).

dr Katarzyna Tomkowiak

Marek K. Jeleniewski – Życie społeczno-polityczne XX-lecia międzywojennego w świetle polskiej prasy w Bydgoszczy

 

Marek K. Jeleniewski

Życie społeczno-polityczne XX-lecia międzywojennego w świetle polskiej prasy w Bydgoszczy

Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego

Bydgoszcz 2012

Sygnatura SIRr XXXVd/38

Dr hab. Marek K. Jeleniewski jest adiunktem na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.

Specjalizuję się w naukach o polityce.

Jest też regionalistą i miłośnikiem Bydgoszczy.

W Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu dostępnych jest szereg jego publikacji naukowych i popularnonaukowych.

  1. Bydgoska Szkoła Techniczna / Marek K. Jeleniewski. – Bydgoszcz : BDW Margrafsen 2006.
  2. Bydgoskie obrazki / Marek K. Jeleniewski. – Bydgoszcz : Bydgoski Dom Wydawniczy Margrafsen 2006.
  3. Bydgoskie wybory 1920-1939 / Marek K. Jeleniewski. – Bydgoszcz : Pozkal 1994.
  4. Bydgoszczy czar = The charm of Bydgoszcz / [tekst Marek K. Jeleniewski ; zdj. Bogdan Dąbrowski et al. ; tł. Lucyna Tate]. – Bydgoszcz : Bydgoski Dom Wydawniczy „Margrafsen” 2011.
  5. Była sobie Bydgoszcz / Marek K. Jeleniewski. – Bydgoszcz : Bydgoski Dom Wydawniczy „Margrafsen” 2010.
  6. Powiat bydgoski : przewodnik turystyczny / [teksty Marek Jeleniewski et al.]. – Bydgoszcz : Meritum Bożena Wasińska : na zlec. Starostwa Powiatowego [2006].
  7. Powiat bydgoski : inny niż wszystkie / [autor tekstów Marek K. Jeleniewski ; zdj. Marek Chełminiak]. – Bydgoszcz : Starostwo Powiatowe : Bydgoski Dom Wydawniczy Margrafsen 2006.
  8. Powiat bydgoski : inny niż wszystkie / [aut. tekstów Marek K. Jeleniewski ; zdjęcia Marek Chełminiak]. – Bydgoszcz : Starostwo Powiatowe : „Margrafsen” 2004.
  9. Razem z gazem 150 lat / [aut. tekstu, wybór il. i podpisy Marek K. Jeleniewski ; il. Jerzy Szwankowski et al.]. – Bydgoszcz : Bydgoski Dom Wydawniczy „Margrafsen” 2010.
  10. Z biegiem lat z biegiem Brdy / Marek K. Jeleniewski ; Urząd Miasta Bydgoszczy. – Bydgoszcz : Margrafsen, 2002.
  11. Życie społeczno-polityczne XX-lecia międzywojennego w świetle polskiej prasy w Bydgoszczy / Marek K. Jeleniewski. – Bydgoszcz : Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego 2012.

Dysertacja „Życie społeczno-polityczne XX-lecia międzywojennego w świetle polskiej prasy w Bydgoszczy” jest książką z dziedziny historii prasy i polityki.

Autor opisał bydgoska prasę lokalną do 1939 roku.

Wyjaśnił podstawy prawne funkcjonowania prasy jeszcze w Księstwie Warszawskim, pod zaborem pruskimi i w okresie II Rzeczypospolitej.

Obszernie przedstawił rozwój polskiej prasy lokalnej w Bydgoszczy, zarówno prasy ogólnoinformacyjnej, jak i szkolnej oraz parafialnej.

Marek K. Jeleniewski przeanalizował relacje między prasą a partiami politycznymi w okresie międzywojennym.

Opisał prasę w służbie Chrześcijańskiej Demokracji, Narodowej Partii Robotniczej, endecji, Polskiej Partii Socjalistycznej, Niezależnej Socjalistycznej Partii Pracy i sanacji.

W monografii przedstawiono również stanowisko prasy wobec wybranych problemów Bydgoszczy i regionu takich, jak niepodległość, zmiany demograficzne i terytorialne, mniejszości narodowe, szkolnictwo i nauka, życie kulturalne, samorządność, walka o stołeczność wojewódzką, nadchodzące zagrożenie wojenne.

Rozprawa omawia również stosunek prasy bydgoskiej do ważnych wydarzeń politycznych ogólnokrajowych takich, jak zabójstwo prezydenta Gabriela Narutowicza, zamach majowy czy sprawę brzeską.