Tag Archives: II Rzeczpospolita

Next Page

Agata Żabierek, Krzysztof Żabierek – Kanał Warta-Gopło

 

Agata Żabierek
Krzysztof Żabierek

Kanał Warta-Gopło
Droga wodna ku wielkiej Polsce

Wszechnica Edukacyjna i Wydawnicza Verbum

Brodnica 2017

Sygnatura SIRr XIX/ 25

Autorzy opisali dzieje budowy Kanału Warta-Gopło.

Jego budowę rozpoczęto w okresie II rzeczypospolitej, choć zakończono już po wojnie.

Obecnie kanał pełni rolę atrakcji turystycznej, choć z jego powstaniem wiązano nadzieje na wzmocnienie polskiej gospodarki.

Autorzy opisali kanał na szerokim tle historii dróg wodnych w Polsce.

Wiele miejsca poświęcono narodzinom koncepcji powstania Kanału Warta-Gopło.

Wniosek o potrzebie jego budowy Sejm przyjął już w 1920 roku.

Generalny projekt inwestycji został opracowany jeszcze w latach 1923-1927  przy dużym zaangażowaniu inż. Rafała Mierzyńskiego.

W 1937 roku Ministerstwo Komunikacji rozpisało przetarg na budowę kanału Warta-Gopło.

Wreszcie w 1938 roku rozpoczęto prace przy budowie kanału.

Roboty nadzorował inż. Piotr Szawernowski z firmy Ackermans & Van Haren.

Postęp prac śledziła prasa miejscowa, branżowa i ogólnopolska.

Budowa kanału została przerwana przez wojnę i zakończyła się dopiero w 1948 roku.

Autorzy do książki załączyli wiele planów, dokumentów i ilustracji.

Dzięki nim poznajemy nieznany dotąd fragment dziejów pogranicza kujawsko-wielkopolskiego.

Kazimierz Przybyszewski – Ludzie Torunia odrodzonej Rzeczypospolitej (1920-1939)

 

Kazimierz Przybyszewski

Ludzie Torunia odrodzonej Rzeczypospolitej
(1920-1939)

Część I – II

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Toruń 2001-2018

Sygnatura SIRr IIIA/43

Dr Kazimierz Przybyszewski 1937-2013) był wybitnym toruńskim historykiem, znawcą dziejów międzywojennego Torunia, bibliofilem.

Był kierownikiem Działu Rękopisów Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu.

Działał w Zrzeszeniu Kaszubsko-Pomorskim, Towarzystwie Naukowym w Toruniu, Towarzystwie Miłośników Torunia, Towarzystwie Bibliofilów im. Lelewela, Fundacji Archiwum Pomorskie Armii Krajowej.

Współpracował z redakcjami „Słownika Biograficznego Pomorza Nadwiślańskiego”, „Toruńskiego Słownika Biograficznego”, „Rocznika Toruńskiego”

Był czynnym przewodnikiem PTTK.

Był autorem książki „Toruń w latach Drugiej rzeczypospolitej (1920-1939). Społeczeństwo i gospodarka”.

Jego wielkim osiągnięciem było napisanie kilkuset biogramów mieszkańców Torunia.

Prace nad biogramami prowadził przez kilkadziesiąt lat.

Dzięki temu ocalił od zapomnienia sylwetki wielu zasłużonych torunian.

Szczególnie skupił się na losach osób tworzących przedwojenną inteligencję miasta.

Owocem tej pracy są dwie części „Ludzi Torunia odrodzonej Rzeczypospolitej (1920-1939)”.

Część II została wydana pośmiertnie.

Część I zawiera biografie następujących osób:

  1. Antoni Antczak
  2. Władysław Izydor Antoniewicz-Woysym
  3. Kazimierz Zygmunt Barciszewski
  4. Józef Bieniasz
  5. Alfred Józef Birkenmayer
  6. Feliks Bobowski
  7. Aniela Franciszka Bogusławska
  8. Maria Bogusławska
  9. Zofia Maria z Sikorskich Bogusławska
  10. Stefan Bogusławski
  11. Jerzy Bojanowski
  12. Antoni Hieronim Bolt
  13. Halina Boltowa
  14. Izydor Brejski
  15. Stanisław Ludwik Celichowski
  16. Józef Chełmiński
  17. Józef Ignacy Chrzanowski
  18. Jerzy Aureliusz Ryszard Chyczewski
  19. Józef Antoni Czyżak
  20. Zdzisław Stanisław Dandelski
  21. Cyryl Zbigniew Danielewski
  22. Stefan Dażwański
  23. Jacek Karol Delekta
  24. Bogusław Dobrzycki
  25. Marian Walerian Józef Doerffer
  26. Jan Drzewiecki
  27. Ignacy Jakub Dziedzic
  28. Kazimierz Esden-Tempski
  29. Hilary Ewert-Krzemieniewski
  30. Julian Fałat
  31. Agenor von Frendl
  32. Stanisław Gasiorowski
  33. Stanisław Wacław Gasowski
  34. Jan Getler-Girtler
  35. Zygmunt Gilewicz
  36. Józef Goetz
  37. Paweł Piotr Goga
  38. Władysław Franciszek Goławski
  39. Jan Antoni Józef Grabowski
  40. Zygmunt Grabowski
  41. Celestyn Kazimierz Graszewicz
  42. Alojzy Florian Herman
  43. Alfons Hoffmann
  44. Wacław Andrzej Nikodem Hulewicz
  45. Tadeusz Jan Janowski
  46. Edmund Januszkiewicz
  47. Kazimierz Paweł Jastrzębiec Kozłowski
  48. Tadeusz Feliks Michał Jeleński
  49. Edmund Jonas
  50. Jan Kaczor
  51. Kazimierz Karakulski
  52. Jan Karnowski
  53. Alojzy Franciszek Kirstein
  54. Stefan kirtiklis
  55. Zygmunt Knothe
  56. Roman Czesław Kociurski
  57. Leon Konkolewski
  58. Kazimierz Kopecki
  59. Leon Kozłowski
  60. Wojciech Krajewski
  61. Kazimierz Jakub Kulwieć
  62. Adam Kuryłło
  63. Mieczysław Marcin Kwiatkowski
  64. Teofil Lorkiewicz
  65. Stefan Łaszewski
  66. Wincenty Paweł Łęcki herbu Korzbok
  67. Michał Adam magiera
  68. Bolesław Sylwester Makowski
  69. Ludwik Makowski
  70. Stefan Michałek
  71. Tadeusz Michejda
  72. Adam Włodzimierz Münnich
  73. Jan Chryzostom Ornass
  74. Paweł Ossowski
  75. Wojciech Pawlak
  76. Marian Antoni Pączek
  77. Leon Aleksander Penkalla
  78. Tadeusz Pietrykowski
  79. Jan Kanty Piskorski
  80. Marceli Feliks Popławski
  81. Helena Prawdzic Kuczalska
  82. Leon Ignacy Raszeja
  83. kazimierz Rolewski
  84. Stanislaw Witold Roman
  85. Jan Roszak
  86. Andrzej Władysław Rożański
  87. Adam Ruszczyński
  88. Stefan Sacha
  89. Adam Leon Michał Schedlin-Czarliński
  90. Tadeusz Józef Seib
  91. Jerzy Bogusław Ryszard Sienkiewicz
  92. Konrad Siudowski
  93. marian Józef Skowroński
  94. Kazimierz Roman Sochaniewicz
  95. Tadeusz Mieczysław Sokołowski
  96. Jerzy Tadeusz Stefan
  97. Józef Bronisław Stogowski
  98. Marian Wincenty Witold Władysław Sydow
  99. Stanisław Szepetys
  100. Mieczysław Szpakiewicz
  101. Władysław Szuman
  102. Jan Wincenty Szyc
  103. Cezary Szyszko
  104. Ignacy Felicjan Tłoczek
  105. Sylwester Tomaszewski
  106. Władysław Trzaska
  107. Antoni Turyczyn
  108. Kazimierz Józef Ulatowski
  109. Tadeusz Aleksander Waga
  110. Franciszek Wiencek
  111. Stanisław Stefan Wojnarowicz
  112. Marian Wojnowski
  113. Stanisław Piotr Woyda
  114. Wiktor Wrona-Lamot
  115. Józef Wybicki
  116. Józef Wysiński
  117. Ignacy Zelek

Część II zawiera biografie następujących osób:

  1. Eugeniusz Marceli Mieczysław Baliński
  2. Franciszek Bała
  3. Lucjan Basiński
  4. Kazimierz Benz
  5. Tamara Berdziajew
  6. Stanisław Bernatt-Zawiłowski
  7. Kazimierz Blaschke
  8. Franciszek Blokus
  9. Bolesław Błażejewski
  10. Dominik Bogocz
  11. Artur Ryszard Born
  12. Antoni Brejski
  13. Jan Broda
  14. Alojzy brzeski
  15. Stanisław Bucholz
  16. Michał de Bulmerincq
  17. Zbigniew Józef Burzyński
  18. Nikodem Butrymowicz
  19. Konstanty Ceceniowski
  20. Władysław Karol Chwalibogowski
  21. Wacław Ciesielski
  22. Jan Ciomborowski
  23. Aleksander Leon Emil Czarliński-Schedlin
  24. Walerian Roman Dakowski
  25. Bolesław Dalbor
  26. Tadeusz Dąbrowski
  27. Wincenty Dembiński
  28. Józef Antoni Dębski
  29. Władysław Dittmer (Düttmer)
  30. Wieńczysław Doński
  31. Wojciech Aleksander Durek
  32. Bogdan Henryk Durmowicz
  33. Józef Dutkowski
  34. Wacław Dykier
  35. Jan Mateusz Eckmann
  36. Maria Helena Eckmannowa
  37. Arnold Felicki (Feld)
  38. Roman Antoni Florer
  39. Franciszek Józef Fojut
  40. Stefan Frankowski
  41. Zygmunt Jarosław Gasiorowski-Korwin
  42. Feliks Paweł Gęstwicki
  43. Juliusz Gilewicz
  44. Władysław Kazimierz Głuchowski
  45. Maksymilian Gordon
  46. Artur Górski (Józef Artur Marian)
  47. Sylwester Grabowski (Ciemlada-Grabowski)
  48. Szczepan Gracz
  49. Zofia Guzowska
  50. Franciszek Hamerski
  51. Aleksander Mieczysław Hozakowski
  52. Karol Stanisław Huppenthal
  53. Franciszek Hynek
  54. Tadeusz Jabłoński
  55. Bronisław Aleksander Jachimowski
  56. Franciszek Jank
  57. Józefat Jankowski
  58. Władysław Jankowski
  59. Irena Agnieszka Jaranowska-Skowrońska
  60. Stanisław Jaugsch
  61. Damazy Jaworski
  62. Michał Jost
  63. Paweł Jurkiewicz
  64. Zdzisław Kaczmarek
  65. Marceli Kadlec
  66. Paweł Kałamarski
  67. Alojzy Kałduński
  68. Konstanty Andrzej Kamieński herbu Rolicz
  69. Jan Kamiński
  70. Alojzy Wojciech Karczyński
  71. Edward Kazimierz Kędzior
  72. Michalina Zofia Kędziorowa z Łęgowskich
  73. Jerzy Maria Józef Kirchmayer
  74. Paweł Kirstein
  75. Franciszek Leszek Klima
  76. Paweł Klimosz
  77. Teofil Kliński von Rautenberg
  78. Jerzy Antoni Kłossowski
  79. Józef Brunon Teodor Kolanowski
  80. Jan Kołek
  81. Wiktor Komorowski
  82. Franciszek Konkolewski
  83. Stanisław Kopański
  84. Jan Antoni Korczakowski
  85. Karol Walerian Franciszek Korytowski
  86. Leon Kossak-Główczeski
  87. Franciszek Kruszelnicki
  88. Tadeusz Kruszelnicki
  89. Andrzej Władysław Krysiński
  90. Alfred krzyżanowski
  91. Jan Emil Lankau
  92. Zygmunt Lewszecki
  93. Ludwik Lichodziejewski
  94. Wacław Jerzy Włodzimierz Liebert
  95. Wacław Klemens Liebert
  96. Bolesław Lipski
  97. Roman Lutman
  98. Heliodor Grzymała-Łaszewski
  99. Władysław Leonard Łęgowski
  100. Wiktor Łopianowski
  101. Bronisław Julian Łubkowski
  102. Edmund Łukanowski
  103. Zbigniew Walery Łukomski
  104. Kazimierz Konstanty Maćkowski
  105. Wacław Marian Madejski
  106. Aleksy Makowski
  107. Stefan Malchrowicz
  108. Walenty Malinowski
  109. Stanisław Maltze
  110. Zdzisław Manowski
  111. Paweł Piotr Marchlewski
  112. Jerzy Marynowski
  113. Stefan Matusiak
  114. Alojzy Melerski
  115. Augustyn Aleksander Menczak
  116. Witold Pankracy Józef Mielcarzewicz
  117. Mieczysław Mielżyński
  118. Stefan Gustaw Mikulski
  119. Adam Mohuczy
  120. Alojzy Jacek Mordawski
  121. Edmund Mroczkiewicz
  122. Paweł Mrowiec
  123. Mieczysław Kazimierz Antoni Naworski, herbu Abdank
  124. Stefania Niekraszowa (Jagodzińska-Niekraszowa)
  125. Marian Niklewski
  126. Franciszek Nowakowski
  127. Stanisław Józef Nowakowski
  128. Rudolf Nowowiejski
  129. Stanisław Obrzud
  130. Emil Ogłoza
  131. Jerzy Orzechowski
  132. Leon Ossowski-Brochwicz
  133. Bohdan Pawłowicz
  134. Piotr Pietraszewski
  135. Jan Antoni Pęski
  136. Stefan Stanisław Pieniążek
  137. Stanisław Pietraszewski
  138. Bronisław Pięta
  139. Stanisław Pilatowski
  140. Teodor Julian Piotrowski
  141. Marian Pisarek
  142. Zdzisław Wojciech Piskorski
  143. Adam Piskozub
  144. Edward Witold Piszcz
  145. Aleksander Czesław Piwowarczyk
  146. Tadeusz Piziewicz
  147. Adam Pławiński
  148. Tadeusz Józef Roman Podjazd-Morgenstern
  149. Wojciech Podlaszewski
  150. Michał Pollak
  151. Tadeusz Prauss
  152. Eugeniusz Przybył
  153. Stanisław Marian Przychocki
  154. Feliks Przyjemski
  155. Bronisław Jan Przyłuski
  156. Jan Kanty Raszke
  157. Franciszek Rediger
  158. Józef Alfred Regel
  159. Marian Stanisław Reinke
  160. Franciszek Rękosiewicz
  161. Jan Riemer
  162. Tadeusz Henryk Rolski
  163. Arnold Jan Rosochowicz
  164. Stanisław Franciszek Roszczyk
  165. Ferdynand Kazimierz Henryk Roth
  166. Leopold Rudke
  167. Jan Rychcik
  168. Antoni Ryniewicz
  169. Jan Rzymski
  170. Juliusz Feliks Schneider
  171. Mieczysław Franciszek Ksawery Seydlitz
  172. Stanisław Sinkowski
  173. Stanisław Skalski
  174. Kazimierz Sławiński
  175. Zbigniew Stanisław Sobolewski
  176. Ludwik Sojka
  177. Franciszek Sołtysiak
  178. Bolesław Feliks Stachoń
  179. Karol Stamirowski
  180. Mieczysław Alfons Starzyński
  181. Otton Andrzej Steinborn
  182. Jan Stonawski
  183. Leon Kazimierz Strehl
  184. Marceli Teofil Strogulski
  185. Jan Wojciech Strzyżewski
  186. Emil Henryk Stanisław Kostka Swinarski
  187. Kazimierz Sylwestrowicz
  188. Albert Szaad
  189. Roman Szczerbowski
  190. Jan Szczurek-Cergowski (Jan Szczurek)
  191. Maria Szpręglewska (Wielhorska-Szplęglewska)
  192. Artur Zygfryd Szulc
  193. Jan Szwemin
  194. Jan Śliżewski
  195. Tomasz Targowski
  196. Kazimierz Tarnowski
  197. Henryk Tetzlaff
  198. Kazimierz Tomaszewski
  199. Eugeniusz Aleksander Turyna
  200. Szczepan Wacek
  201. Zbgniew Jerzy Wahl
  202. Jan Michał Wieczorek
  203. Jan Wiencek
  204. Czesław Wincz
  205. Stefan Wojciechowski
  206. Zygmunt Władysław Wojdak
  207. Romuald Wolikowski
  208. Jan Tadeusz Wolszlegier
  209. Wacław Wrembel
  210. Bogdan Edmund Wrzyszczyński
  211. Józef Zagórski
  212. Jan Paweł Marian Zakrzewski herbu Wyskota (Wyssogota)
  213. Karol Michał Zawiślewski
  214. Stefan Jan Franciszek Zborzil
  215. Michał Zenon Zdrójkowski
  216. Teofil Zegarski
  217. Alfons Alfred Zgrzebniok
  218. Stanisław Zmyślony
  219. Franciszek Żur
  220. Marian Franciszek Żurawski

Pomorze czy Toruń?

 

Pomorze czy Toruń?
O siedzibie władz wojewódzkich rozstrzygnąć musi interes całego Pomorza

Wydawca: Komitet Obywatelski m. Bydgoszczy

Bydgoszcz 1937

Sygnatura SIRr  XXIII/7

1 kwietnia 1938 roku granice województwa pomorskiego powiększyły się w stosunku do granic administracyjnych określonych w 1920 roku.

Do województwa pomorskiego włączono wówczas 6 powiatów z województwa poznańskiego i 4 powiaty z województwa warszawskiego.

Częścią Wielkiego Pomorza stały się Bydgoszcz i Inowrocław.

Zanim doszło do utworzenia Wielkiego Pomorza region przeżył spór na temat stołeczności powiększonego województwa.

Toruń – dotychczasowa siedziba wojewody – był miastem mniejszym niż Bydgoszcz (największy ośrodek przemysłowy województwa).

Do stolicy województwa aspirowała również bardzo szybko rosnąca portowa Gdynia – w dłuższej perspektywie przewidywana na stolicę województwa.

W Bydgoszczy najznamienitsi obywatela miasta utworzyli Komitet Obywatelski, którego nakładem w 1937 roku ukazało się opracowanie przedstawiające argumenty za kandydaturą Bydgoszczy.

Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/50643

Bydgoszczanie wystąpili z polemiką wobec opracowania przygotowanego wcześniej w Toruniu: „Toruń w granicach Wielkiego Pomorza : Kilka uwag w sprawie siedziby Władz Państwowych Województwa Pomorskiego” – wydawca: Komitet Obywatelski m. Torunia, Toruń 1937, (Sygnatura SIRr XXIII/8).

Autorzy opracowania przedstawili również wiele argumentów na korzyść Bydgoszczy:

  • centrum geograficzne Pomorza (geograficzne i komunikacyjne)
  • tętno życia (przemysłowego, handlowego, demograficznego, oświatowego, społecznego, sportowego)
  • kultura i polskość Bydgoszczy (liczba Niemców w Bydgoszczy spadła od 1919 roku z 83% do 7,4%)
  • Bydgoszcz jest gotowa, by stać się siedzibą władz wojewódzkich (mnóstwo budynków gotowych do przyjęcia urzędów i mieszkań dla urzędników)
  • vox populi (Bydgoszcz już jest siedzibą wielu stowarzyszeń i urzędów pomorskich)

Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/50643