Tag Archives: II Rzeczpospolita

Next Page

Mirosław Krajewski – Podnieś skrzydła orle biały : Ziemi Dobrzyńskiej drogi do wolności

Mirosław Krajewski

Podnieś skrzydła orle biały
Ziemi Dobrzyńskiej drogi do wolności
Na 100-lecie odzyskania niepodległości (1918-2018)

Wydawca: Dobrzyńskie Towarzystwo Naukowe w Rypinie
na zlecenie Kurkowego Bractwa Strzeleckiego Ziemi Dobrzyńskiej

Dobra Ziemia 2018

Sygnatura SIRr VIb/7-59

Prof. dr. hab. Mirosław Krajewski jest wybitnym politologiem, historykiem i wydawcą.

Związany był z Uniwersytetem Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy i Szkołą Wyższą im. Pawła Włodkowica w Płocku.

Jest prezesem Dobrzyńskiego Towarzystwa Naukowego.

Jest autorem i redaktorem ponad 140 książek z historii Ziemi Dobrzyńskiej, Mazowsza i Kujaw.

Książka „Podnieś skrzydła orle biały. Ziemi Dobrzyńskiej drogi do wolności” została wydana ku uczczeniu 100. rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę i Ziemię Dobrzyńską.

Autor rozpoczyna monografię od powstania styczniowego w 1863 i 1864 roku.

Następnie opisuje polską walkę o tożsamość w okresie nasilonej rusyfikacji 1864-1915.

Podkreśla przy tym rolę straży ogniowych.

Przybliża wydarzenia rewolucji 1905-1907 roku.

Wspomina o walce o szkołę i język polski.

Osobne miejsce zajmuje przypomnienie Wystawy Ziemi Dobrzyńskiej w Lipnie w 1908 roku.

Obszernie została opisana aktywność społeczno-polityczna społeczeństwa Ziemi Dobrzyńskiej w okresie I wojny światowej 1914-1918.

Z tekstu dowiemy się o aktywności Polskiej Organizacji Wojskowej, o działalności Polskiej Macierzy Szkolnej, wreszcie o zasługach Towarzystwa Rolniczego Ziemi Dobrzyńskiej.

Owocem aktywizacji ludu Ziemi Dobrzyńskiej było przejęcie władzy w listopadzie 1918 roku i budowa polskich struktur administracyjnych.

Walka o niepodległość nie zakończyła się w 1918 roku.

Druga część książki poświęcona jest walce z najazdem bolszewickim w 1920 roku i bohaterskiej obronie Ziemi Dobrzyńskiej.

Zaciekłe walki toczyły się pod Szpetlami i we Włocławku.

Autor poświecił osobny rozdział patriotyzmowi gospodarczemu i rozwojowi przedsiębiorczości na Ziemi Dobrzyńskiej w okresie II Rzeczypospolitej (1918-1939).

W książce nie zabrakło również przypomnienia sylwetek ojców dobrzyńskiej niepodległości i biografii zasłużonych w walce o niepodległość w latach 1863-1989 Dobrzyniaków.

Przypomniano też posłów i generałów z Ziemi Dobrzyńskiej.

Opracowanie kończy rozdział poświęcony kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość.

Ważnym uzupełnieniem monografii są załączniki, w których wymieniono uczestników walk z czasów powstania styczniowego, I wojny światowej, wojny z bolszewikami, ofiary okupacji niemieckiej z czasów II wojny światowej i powojennych represji sowieckich.

Konferencja naukowa – Powrót Pomorza do Polski 1920-2020

 

Powrót Pomorza do Polski 1920-2020

 

Konferencja naukowa

 

Książnica Kopernikańska w Toruniu

 

10 stycznia 2020 r.

W piątek 10 stycznia 2020 roku o godzinie 16.00 odbyła się w gmachu Książnicy Kopernikańskiej konferencja naukowa „Powrót Pomorza do Polski 1920-2020”.

Konferencję zorganizował Instytut Historii i Archiwistyki UMK, Katedra Historii XIX-XX wieku i Historii Najnowszej UMK.

Współorganizatorami konferencji byli:

  • Województwo Kujawsko-Pomorskie
  • Gmina Miasta Toruń
  • Muzeum Okręgowe w Toruniu
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Archiwum Państwowe w Toruniu
  • Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna – Książnica Kopernikańska w Toruniu.

Konferencja była częścią obchodów 100. rocznicy powrotu Pomorza i Kujaw do Wolnej Polski, które zostały zorganizowane przez Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Licznie zebrana publiczność konferencji wysłuchała sześciu referatów:

1. prof. dr hab. Jarosław Kłaczkow, Kwestia przynależności Pomorza Gdańskiego w polityce wielkich mocarstw 1918–1920

2. dr hab. Tomasz Krzemiński, prof. PAN, Polskie mieszczaństwo Prus Zachodnich wobec kwestii powrotu tego obszaru do Polski

3. dr hab. Tomasz Łaszkiewicz, prof. PAN, Udział ziemiaństwa Prus Zachodnich w działaniach na rzecz powrotu Pomorza do Polski

4. dr hab. Jarosław Centek, prof. UMK, Wojsko niemieckie na terenie Prus Zachodnich w latach 1918–1920

5. prof. dr hab. Aleksander Smoliński, Przygotowania wojskowe do przejęcia przez Rzeczpospolitą Polską ziem dawnych Prus Królewskich i Prus Książęcych przyznanych jej na mocy traktatu w Wersalu

6. mgr Mateusz Hübner, Rodzina Steinbornów – od „małej ojczyzny” do II Rzeczypospolitej

 

Konferencji towarzyszyły również dwie wystawy:

Powrót Pomorza do Niepodległej na mapach – zaprezentowano mapy ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej

 

 

Wystawa poświęcona powrotowi Torunia do Macierzy i zaślubinom Polski z morzem – przygotowana przez Muzeum Artylerii w Toruniu, Oddział Muzeum Wojsk Radowych w Bydgoszczy.

 

Wystawa towarzysząca konferencji „Niepodległa w Kulturze : kultura Kujaw i Pomorza w okresie międzywojennym”

 

Konferencja „Niepodległa w Kulturze: kultura Kujaw i Pomorza w okresie międzywojennym” została zaplanowana i odbyła się w roku jubileuszowym 100-lecia Odzyskania Niepodległości przez Polskę.

Jej celem było przedstawienie osiągnięć kulturalnych Kujaw i Pomorza w okresie międzywojennym.

Uzupełnieniem omówionych zagadnień w trakcie konferencji jest wystawa, dotycząca ludzi i wydarzeń kulturalnych Kujaw i Pomorza z czasów II RP.

 

 

Zaprezentowano na niej pamiątki rodziny Buszczyńskich – toruńskich drukarzy (ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej), rodziny Slaskich z podchełmińskiego Trzebcza, w tym materiały o Zofii ze Slaskich Łubieńskiej, zapomnianej pomorskiej pisarce (ze zbiorów jej córek Cecylii Iwaniszewskiej i Magdaleny Łubieńskiej), ciekawe zdjęcia i dokumenty związane z toruńskim Chórem „Lutnia”, i jego długoletnim prezesem Ludwikiem Makowskim (chór działa nadal, i wykonał w trakcie konferencji parę pieśni patriotycznych związanych z Niepodległą). Można podziwiać książki, czasopisma, prasę toruńską i pomorską oraz kaszubską (ze zbiorów Książnicy).

Całości dopełniają unikatowe eksponaty ze zbiorów rodziny Krełowskich z Włocławka-Torunia, własność Danuty Krełowskiej, która pracowała w Książnicy i była jej wiecedyretorem oraz jej młodszego syna Zbigniewa. Zaprezentowane zostały pamiątki rodzinne po włocławskich fotografach Władysławie Dowmoncie i jego córce Marii Irenie Filipiak (Władysław przejął zakład fotograficzny po Karolu Szałwińskim, a miał okazję wykonać zdjęcie m.in. ks. Stefanowi Wyszyńskiemu, tę fotografię z okresu włocławskiego, z oryginalnym autografem księdza – zaprezentowano na wystawie). Dodatkowo zobaczymy zdjęcia i dokumenty dotyczące działalności społecznej i literackiej Feliksy z Szumańskich Dowmontowej, babci Danuty i prababci Zbigniewa, jedynej radnej we Włocławku, w tym fotografię jej podopiecznych – dzieci z dzielnicy ubóstwa – jakim było przedwojenne Grzywno. Całości dopełniają numery pism włocławskich i tych z Inowrocławia, w jakich pisywała ciocia Danuty, także Danuta Dowmont – są to m.in. dodatki „Dziennika Kujawskiego”: „Piast” (dodatek niedzielny oświatowo-społeczny DK) i „Praktyczna Kujawianka” (miesięczny dodatek kobiecy DK).

dr Katarzyna Tomkowiak