Tag Archives: klasztory

Next Page

Marcin Nowicki – Od klasztoru do więzienia : historia Zakładu Karnego nr 1 w Grudziądzu

 

Marcin Nowicki

Od klasztoru do więzienia
Historia Zakładu Karnego nr 1 w Grudziądzu 

Wydanie II uzupełnione i poprawione

Wydawnictwo Unitex

Bydgoszcz 2018

Sygnatura SIRr XXIV/20

Książa „Od klasztoru do więzienia : historia Zakładu Karnego nr 1 w Grudziądzu” jest owocem wieloletnich badań archiwalnych autora.

Materiały do książki zdobył w czasie żmudnych kwerend w:

  • Archiwum Prowincji Franciszkanów Reformatów w Krakowie
  • Archiwum Państwowym W Gdańsku, Bydgoszczy i Toruniu
  • Archiwum Akt Nowych w Warszawie
  • Archiwum Akt Dawnych Diecezji Toruńskiej
  • Archiwum Parafii św. Mikołaja w Grudziądzu
  • Fundacji Generał Elżbiety Zawadzkiej w Toruniu
  • Geheimes Staatsarchiv Berlin-Dahlem (Niemcy)
  • Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu

Monografię rozpoczyna  rozdział poświęcony Zakonowi Braci Mniejszych Ściślejszej Obserwancji Reformatów.

Następnie dowiadujemy się o powstaniu po 1749 roku i funkcjonowaniu konwentu Reformatów w Grudziądzu.

Osobno omówiono architekturę kościoła i klasztoru, wystrój i sprawy pochówków.

Zapoznamy się z okolicznościami kasaty klasztoru w 1801 roku przez władze pruskie.

Prusacy utworzyli w budynkach poklasztornych więzienie państwowe oraz  Dom Poprawy.

Kary odbywali tu mężczyźni i kobiety.

Autor przybliżył prawo karne obowiązujące w Prusach oraz różnice między istniejącymi formami kary pozbawienia wolności.

W czasie I wojny światowej Niemcy przekształcili więzienie na szpital wojskowy.

Kolejny rozdział poświęcony jest polskiemu zakładowi karnemu w Grudziądzu utworzonemu w 1920 roku.

W czasie II wojny światowej funkcjonowało tu więzienie Wehrmachtu.

Po wojnie NKWD urządziło w Grudziądzu własne więzienie.

Autor opisał też wojenne i powojenne losy grudziądzkich funkcjonariuszy straży więziennej.

W 1946 roku wznowiło swoją działalność polskie więzienie.

Epilogiem dziejów budynku poklasztornego stała się jego modernizacja i prace nad renowacją kościoła zakończone w latach 2012 i 2013.

Monografia ilustrowana jest wielką ilością starych planów, dokumentów i fotografii.

Poznajemy kolejne etapy rozbudowy więzienia oraz życie codzienne więźniów i funkcjonariuszy,

Łukasz Myszka – Dominikanie w Toruniu od XVI do XIX wieku

Łukasz Myszka

Dominikanie w Toruniu
od XVI do XIX wieku
Katolicki zakon w protestanckim mieście

Seria: Studia i Źródła Dominikańskiego Instytutu Historycznego w Krakowie

Wydawnictwo Esprit

Kraków 2015

Sygnatura SIRr XXXIV/152

Dzieje toruńskiego konwentu Braci Kaznodziejów pozostawały nieco na uboczu zainteresowania historyków, na co wpływ miał niewątpliwe fakt, że kościół dominikanów jako jedyny z wielkich toruńskich świątyń, został zburzony na początku XIX wieku i nie przetrwał do naszych czasów.

Jest to duża strata dla dziedzictwa kulturowego Torunia, zwłaszcza jeżeli zdamy sobie sprawę, że kościół dominikanów był jedyną świątynią, która nieprzerwanie pozostawała w rękach katolików – nawet w szczytowym okresie reformacji.

Co więcej toruński klasztor był rownież jednym z największych zgromadzeń dominikańskich w Polsce.

Lukę w badaniach nad przeszłością klasztoru wypełnia rozprawa dr Łukasza Myszki.

Autor opisał specyficzną sytuację Braci Kaznodziejów w Toruniu – mieście, które słusznie uchodziło za twierdzę protestantyzmu.

Dysertacja podzielona została na siedem rozdziałów.

Rozdział 1 – Klasztor dominikanów toruńskich do połowy XVI wieku

Na wstępie dowiadujemy się o początkach klasztoru, jego fundacji w 1263 roku i rozwoju w średniowieczu.

Fragment ten zawiera również opis wydarzeń, jakie miały miejsce w pierwszej połowie XVI wieku, które związane były z kolei z początkami reformacji w Toruniu

Rozdział 2 – Skład osobowy konwentu

Kolejna część monografii przedstawia liczbę zakonników, ich pochodzenie, formację, wykształcenie.

Scharakteryzowano urzędy i funkcje klasztorne.

Szczególnie wiele miejsca poświęcono przeorom.

Rozdział 3 – Podstawy materialne działalności

Rozdział poświęcony jest ekonomicznym i gospodarczym aspektom funkcjonowania klasztoru.

Omówiono prace budowlane i remontowe w kościele i klasztorze.

Opisano ofiary i przywileje gospodarcze dla zgromadzenia.

Wymieniono posiadane i użytkowane przez dominikanów dobra ziemskie.

Przedstawiono dochody z najmu mieszkań i czynszów za dzierżawę gruntów.

Osobna grupę dochodów stanowiły fundacje mszalne i inne zobowiązania modlitewne.

W końcu wymienić należy zapisy i ofiary dokonywane na rzecz klasztoru, również przez samych zakonników oraz ich rodziny.

Rozdział 4 – Działalność duszpasterska

Jest to kluczowy dla całego opracowania rozdział.

Ukazuje on niezwykle bogatą działalność duszpasterską dominikanów.

Była ona istotą funkcjonowania zgromadzenia.

Omówiono sprawowanie przez zakonników mszy świętej i kultu Eucharystii, liturgie godzin, kaznodziejstwo, spowiedź i pochówki.

Osobne studia poświecono przedstawieniu kultu Męki Pańskiej, kultu Najświętszej Maryi Panny i kultu świętych Pańskich.

Opisano również ważne dla dominikanów modlitwy za fundatorów i dobrodziejów.

Autor przypomniał też o rozmaitych formach działalności duszpasterskiej prowadzonej poza kościołem i klasztorem.

Rozdział 5 – Relacje z protestanckim mieszczaństwem Torunia

Rozdział porusza bardzo skomplikowane problemy niezwykle trudnych relacji dominikanów toruńskich z protestanckimi mieszkańcami miasta i protestanckimi władzami Torunia.

Przedstawiono liczne spory i zawierane ugody między katolikami i ewangelikami.

Rozdział 6 – Dominikanie toruńscy w Kaszczorku

Autor zbadał ciekawy fragment dziejów dominikanów, jakim była ich obecność w podtoruńskiej wsi Kaszczorek.

Rozdział 7 – Ostatnie lata działalności dominikanów w Toruniu i kasata klasztoru

Rozprawę swoją dr Łukasz Myszka kończy przybliżeniem smutnych okoliczności kasaty klasztoru dokonanej przez Prusaków w 1819 roku.

Skępe – miejsce, które Bóg wybrał, a Maryja obrała dla siebie

 

Skępe – miejsce, które Bóg wybrał,
a Maryja obrała dla siebie

Pod redakcją:
o. Dobromił Maria Marek Godzik OFM

Tekst:
o. dr Aleksander Sitnik OFM

Skępe 2015

Sygnatura SIRr XXXIV/149

Książka „Skępe – miejsce, które Bóg wybrał, a Maryja obrała dla siebie” została wydana z okazji 260 rocznicy koronacji cudownej figury Matki Bożej Brzemiennej, Królowej Mazowsza i Kujaw, Pani Skępskiej w 1755 roku.

Samo sanktuarium Matki Boskiej Skępskiej powstało w 1498 roku.

Bernardyni założyli swój klasztor w miejscu, gdzie w 1480 roku miało miejsce objawienie Maryjne.

Sanktuarium zasłynęło z wielu odnotowanych łask i cudów.

W książce przypominano historię sanktuarium, dzieje kultu Maryjnego, znaczenie kultu Matki Bożej Skępskiej.

Całość opracowania dzieli się na kilka rozdziałów:

  • Początek Kultu Matki Bożej w Polsce
  • Kim są Bernardyni
  • Początki Sanktuarium Maryjnego w Skępem i cuda im towarzyszące
  • Sprowadzenie Bernardynów do Skępego
  • Rozbudowa kościoła i klasztoru w Skępem przez wieki
  • Figura Królowej Mazowsza i Kujaw, Matki Bożej Brzemiennej – Pani Skępskiej
  • Kasata klasztoru w Skępem
  • Bernardyni Skępscy dziś
  • Kult Matki Bożej Skępskiej wciąż żywy

Wydawnictwo jest bardzo bogato ilustrowane i stanowi również piękny album, przedstawiający klasztor i uroczystości religijne, na które przybywają pielgrzymi z całej z Ziemi Dobrzyńskiej, Kujaw, Mazowsza i Ziemi Chełmińskiej.