Tag Archives: kosciół Wniebowzięcia Najświetszej Marii Panny

Zbigniew Grochowski – Dzieje Kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i bł. ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego w Toruniu

 

Zbigniew Grochowski

Dzieje Kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
i bł. ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego
w Toruniu

335 zadań i rozwiązań

Toruń 2015

Sygnatura SIRr XXXIV/154

Zbigniew Grochowski jest uznanym autorem wielu popularnonaukowych książek poświęconych historii miast.

Jako długoletni nauczyciel historii wypracował bardzo przystępną formę popularyzacji wiedzy wśród młodzieży.

Opublikował już kilkanaście książek, w których w formie zagadek, za pomocą pytań i odpowiedzi, opowiedział dzieje Torunia, Bydgoszczy, Włocławka, Krakowa, Wrocławia, Łobżenicy, Hrubieszowa, Świdnicy, Warszawy.

Jest również zasłużonym popularyzatorem wiedzy regionalnej, twórcą „Miejskiego Konkursu Historycznego Dzieje Torunia” oraz toruńskich sympozjów młodzieżowych poświęconych wybitnym postaciom polskiego narodu i Kościoła.

 

W Książnicy Kopernikańskiej dostępnych jest szereg jego książek:

  1. Historia Bydgoszczy : 665 zadań i rozwiązań w 665 rocznicę lokacji / Zbigniew Grochowski. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek 2011.
  2. Historia Włocławka : 500 zagadek i rozwiązań / Zbigniew Grochowski. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek 2010.
  3. Historia Świdwina : 500 zadań i rozwiązań / Zbigniew Grochowski. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek cop. 2011.
  4. Historia Torunia : 775 zadań i rozwiązań w 775 rocznicę lokacji / Zbigniew Grochowski. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek 2009.
  5. Historia Warszawy : 1000 zadań i rozwiązań / Zbigniew Grochowski. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek cop. 2010.
  6. Błogosławiony ksiądz phm. Stefan Wincenty Frelichowski : patron harcerzy polskich i… : 410 zadań i rozwiązań / Zbigniew Grochowski. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek 2014.
  7. Historia Krakowa : 750 zadań i rozwiązań / Zbigniew Grochowski. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek cop. 2013.
  8. Dzieje Kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i bł. ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego w Toruniu : 335 zadań i rozwiązań / Zbigniew Grochowski. – [Toruń : Zakład Usług Poligraficznych DRUK-TOR 2015].
  9. Dzieje bazyliki katedralnej świętych Janów w Toruniu, widoki z jej wieży i … : 560 zadań i rozwiązań : w 75. rocznicę urodzin pierwszego biskupa toruńskiego Andrzeja Suskiego / Zbigniew Grochowski. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek 2016.
  10. Dzieje Torunia – Miejski Konkurs Historyczny / Zbigniew Grochowski. – Toruń : Stowarzyszenie Oświatowców Polskich 2006.
  11. Śladami Świętego Jana Pawła II Wielkiego : mojego – twojego – naszego patrona : 1111 zadań i rozwiązań / Zbigniew Grochowski. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek 2016.
  12. Wielka historia Torunia : 1525 zadań i rozwiązań / Zbigniew Grochowski. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek 2016.
  13. Historia Hrubieszowa : 350 zadań i rozwiązań / Zbigniew Grochowski. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek cop. 2012.
  14. Historia Torunia : 775 zadań i rozwiązań w 775 rocznicę lokacji / Zbigniew Grochowski. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek 2014.
  15. Historia Wyrzyska : 525 zadań i rozwiązań / Zbigniew Grochowski. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek 2016.
  16. Historia Łobżenicy : 500 zadań i rozwiązań / Zbigniew Grochowski. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek cop. 2014.

 

Zbigniew Grochowski w książce „Dzieje Kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i bł. ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego w Toruniu” przedstawił dzieje świątyni od powstania do współczesności.

Publikacja została napisana w formie testu.

Kościół był świadkiem wielu ważnych wydarzeń z dziejów miasta, znajdują się w nim cenne malowidła, obrazy, ołtarze i epitafia.

W świątyni mieści się też mauzoleum Anny Wazówny – siostry króla Zygmunta III Wazy.

W 2001 roku kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Pany otrzymał drugiego patrona bł. ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego.

Franciszkański kościół Najświętszej Marii Panny w Toruniu

belkaniebieska2

kos-naj-pan-mar-1aFranciszkanie osiedlili się w Toruniu już w 1239 roku.

Co ciekawe, klasztor został założony poza miastem, jednak dynamiczny rozwój Torunia sprawił, że kościół Mariacki już w połowie XIII wieku, znalazł się w jego centrum.

W klasztorze mieszkało zwykle kilkunastu mnichów.

W latach 1557 – 1724 w kościele Mariackim odbywały się nabożeństwa ewangelickie.

Po wydarzeniach tumultu toruńskiego kościół i klasztor przejęli bernardyni.

Po kasacie konwentu w 1821 roku kościół Najświętszej Marii Panny stał się kościołem parafialnym dla toruńskich przedmieść.

Od 2001 roku kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny zyskał drugiego patrona bł. ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego (przedwojennego wikarego parafii, zamęczonego w niemieckim obozie koncentracyjnym Dachau kolo Monachium).

kos-mar-tor-4

Conrad Steinbrecht, Thorn im Mittelalter : ein Beitrag zur Baukunst des Deutschen Ritterordens ; Berlin 1885, Taffel XIII

Pod względem architektonicznym kościół jest gotycką świątynią trójnawową.

Cechą charakterystyczną jest asymetryczność naw północnej (mniejszej) i południowej oraz wydłużone prezbiterium.

Kościół ma 25 m szerokości, 66 m długości  i 27 m wysokości.

Z zabudowań klasztoru niewiele zostało – został on bowiem rozebrany w 1821 roku.

kos-mar-tor-3

Conrad Steinbrecht, Thorn im Mittelalter : ein Beitrag zur Baukunst des Deutschen Ritterordens ; Berlin 1885, Taffel XIII

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Toruniu wyróżnia się niezwykle cennym wystrojem wnętrza, które tworzą wybitne dzieła sztuki gotyckie i nowożytne.

Szczególne wartość przedstawiają znajdujące się w nawie południowej gotyckie freski, przedstawiające archaniołów, świętych Chrystusa Boleściwego i Marii Bolesnej.

Wysokość malowideł przekracza 10 metrów.

Powstały one w latach 1380-1390.

Innym zachwycającym elementem wyposażenia są gotyckie stalle znajdujące się w prezbiterium.

Z początku XVII wieku pochodzą organy i ambona.

kos-naj-narii-panny-torun-1

Heise, Johann (1850-1899), Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Thorn, Danzig 1889, s. 277

Najsłynniejszym zabytkiem znajdującym się w kościele NMP jest mauzoleum Anny Wazówny – królewny szwedzkiej, siostry Zygmunta III Wazy z 1637 roku.

Kościół Mariacki słynie również z wielu epitafiów najbogatszych toruńskich protestanckich rodów mieszczańskich:

– epitafium rodziny von der Linde
– epitafium rodziny Strobandów
– epitafium rodziny Neisserów
– epitafium rodziny Mochingerów

Kościół Najświętszej Marii Panny stanowił panteon toruńskiego patrycjatu.

kos-naj-narii-panny-torun-2

T. Backebusch, rycina, Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Toruniu, widok z końca XIX wieku. Sygnatura Teka 8 nr 41

Okres bernardyński oznaczał dla świątyni Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny wyposażenie jej w wiele barokowych ołtarzy.

Najważniejszym z nich jest niezwykle piękny, złocisty ołtarz główny z lat 1730-1731.

Tworzy go siedem kolumn zwieńczonych ogromną koroną.

belkaniebieska2

Zainteresowanym przeszłością i zabytkami kościoła Mariackiego w Toruniu polecamy bogatą literaturę na jego temat znajdującą się w księgozbiorze regionalnym Działu Informacyjno-Bibliograficznego.

 

otwarta-ksiazka-niebieskaDie Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Thorn /bearb. von Joh. Heise. – Danzig 1889

(Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen. Kulmerland und Löbau ; Bd. 2 H. 6, 7)

Sygnatura SIRr XXXIIIb/4-H6-7

 

otwarta-ksiazka-niebieskaThorn im Mittelalter :ein Beitrag zur Baukunst des Deutschen Ritterordens / von C. Steinbrecht. – Berlin 1885.

(Die Baukunst des Deutschen Ritterordens in Preussen / C. Steinbrecht ; 1)

Sygnatura SIRr  XXXIIIb/3

 

otwarta-ksiazka-niebieskaDie Grabdenkmäler der Marienkirche zu Thorn /von Arthur Semrau. – Thorn 1892.

(Mitteilungen des Coppernicus – Vereins für Wissenschaft und Kunst zu Thorn ; H. 7)

Sygnatura SIRr II/5 H.7

 

 

otwarta-ksiazka-niebieskaDzieje i skarby kościoła Mariackiego w Toruniu :materiały z konferencji przygotowanej przez Toruński Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki przy współpr. Instytutu Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (Toruń 14-16 kwietnia 2005) / red. nauk. Katarzyna Kluczwajd. – Toruń 2005.

Sygnatura SIRr XXXIIIb/50a

 

otwarta-ksiazka-niebieskaUbiór mieszczan i szlachty z XVI – XVIII wieku z kościoła p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Toruniu /Małgorzata Grupa. – Toruń 2005.

Sygnatura SIRrVIII/T-122

 

 

otwarta-ksiazka-niebieskaSkarby Kościoła Mariackiego w Toruniu /Katarzyna Kluczwajd. – Toruń 2005.

Sygnatura SIRrXXXIIIb/99

 

 

 

otwarta-ksiazka-niebieskaKościół Najświętszej Marii Panny w Toruniu /Jerzy Domasłowski, Jarosław Jarzewicz. – Toruń 1998.

Sygnatura SIRrXXXIIIB/50

 

 

 

otwarta-ksiazka-niebieskaPofranciszkański Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Toruniu / Zbigniew Nawrocki. – Toruń 1995.

Sygnatura SIRr VIII/T-139

 

 

belkaniebieska2