Tag Archives: lekarze

Previous Page · Next Page

Doktor Leon Szuman (1852-1920)

Zasłużony torunianin – chirurg i poeta – Leon Stanisław Szuman urodził się w wielkopolskich Kujawkach w powiecie wągrowieckim 13 listopada 1852 roku.

Zmarł 11 listopada 1920 roku w Grzymisławiu pod Śremem.

W latach 1871-1876 odbywał we Wrocławiu studia medyczne, uwieńczone doktoratem.

W 1879 roku osiedlił się w Toruniu.

 

Pracę zawodowa rozpoczął w szpitalu sióstr diakonisek, a po 5 latach przejmuje prywatną lecznicę, funkcjonującą na Starym Mieście.

Umiejętności Leona Szumana sprawiły, że szybko zdobył rozgłos nie tylko na Pomorzu.

Była to pionierska epoka w dziejach chirurgii, a Leon Szuman był tym, który jako pierwszy przeprowadzał w Toruniu nowatorskie jak na ówczesne czasy operacje wyrostka robaczkowego, pęcherzyka żółciowego, przepuklin, żołądka i jelit.

Spod jego pióra wyszło również ponad 50 publikacji naukowych.

Jego wielkim zawodowym osiągnięciem było wybudowanie własnej kliniki chirurgicznej.

W klinice tej zarezerwował 12 łózek dla ubogich pacjentów.

W ciągu pierwszych trzech lat jej funkcjonowania przeprowadził aż 434 większe operacje.

Budynek kliniki Szumana zachował się do dziś i znajduję się na rogu obecnej ul. Szumana i pl. św. Katarzyny.

Toruń. Klinika Dr. Szumana
Thorn. Klinik von Dr. Szuman

Wydawca:
K. Zabłocki w Toruniu
ok. 1900 r.

 

 

 

(Źródło: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa, identyfikator zasobu oai:kpbc.umk.pl:37886, oryginał ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu, pocztówka, identyfikator oryginału 351)

„Gazeta Toruńska”nr 5  z 8 czerwca 1893 roku na stronie 3 donosiła o otwarciu „Kliniki Szumana”:

„Klinika dr Szumana

W Toruniu w nowym domu na nowem mieście, tuż przy wylocie ulicy św. Katarzyny, ukończona w budowie i urządzeniu swojem, wczoraj wraz z mieszkaniami prywatnemi przez ks. Ziętarskiego, wikaryusza parafialnego (od św. Jakóba), poświęcona została.

Zakład ten obmyślany starannie i fachowo we wszystkich szczegółach, pobudowany dobrze, urządzony według wszelkich wymogów zdrowotnych i lekarskich, stanie się dobrodziejstwem dla cierpiącej ludzkości pod kierownictwem tak zdolnego lekarza chirurga i operatora, jakim jest właściciel jego dr. Szuman.

Oby tylko korzystać z niego umieli i chcieli ci, którzy potrzebując dla siebie lub swoich chirurgicznej pomocy, pędzą do stolic, często z wysiłkiem chudych kieszeni, a zawsze drogo a niepotrzebnie tak drogo a niepotrzebnie tak drogo, popychani najczęściej próżnością, że ich stać na najrozgłośniejszych operatorów stolicy, albo też tem płytkiem z nasłuchania powziętem uprzedzeniem, że co dalekie, stoliczne a drogie, musi też być i najlepsze.

Tymczasem p. dr. Szuman mógłby się popisać z sukcesami z bardzo trudnych operacyj, którychby mu przesławne kliniki stolic pozazdrościć mogły.”

Leon Szuman był nie tylko świetnym chirurgiem, ale również parał się poezją.

W zbiorach Książnicy Kopernikańskiej zachowały się cztery tomiki jego wierszy.

 

Szuman, Leon Stanisław

Wspomnienia i pieśni z lat 1915 – 1919
Z czasów rozlewu krwi i pożogi na kuli ziemskiej

Toruń : S. Buszczyński, 1919.

Sygnatura MAG TN 9514, MAG TN 9521

 

Szuman, Leon Stanisław

Ballada zajęcza

Toruń : J. Buszczyński, 1886.

Sygnatura MAG 41537

 

 

 

Szuman, Leon Stanisław

Z łowów i z podróży

Toruń : [b.w.], 1894.

Sygnatura MAG 29528

 

 

 

Szuman, Leon Stanisław

Wspomnienia myśliwskie

Toruń : J. Buszczyński, 1890.

Sygnatura: MAG WF 3580, MAG 29524

 

 

Leon Szuman był zapalonym myśliwym, stąd wiele jego wierszy jest bliskich tej tematyce.

Oto fragment rozpoczynający wyśmienitą „Balladę zajęczą”:

„Pierwsza młodość, pierwsza miłość

Zajączek mały z wiosny się urodził
Z mamą i z tatą po oźminie chodził,
Swobodnie biegał, hasał i figlował,
Aż się na kota tęgiego wychował.

Wiele kochało się w nim zajęczanek,
On się umizgał do wszystkich kochanek;
Bo też to szarak był sobie nie lada;
O nim opowie dziś moja balada.

Dzielnie po żytnich łanach się uwijał
Na łączce sobie hołubce wybijał,
Jad koniczynkę i pił krople rosy,
Nie marząc, – jakie nań czyhają losy.

I żył swobodnie i z mamą i z tatą.
Tak przeszła wiosna i nadeszło lato.

Aż kiedyś rankiem pod laskiem na łączce
Spojrzał w oczęta młodziutkiej zajączce,
A te oczęta tak patrzały miło,
Że mu się tęskno na duszy zrobiło

I szczera miłość zatliła mu w sercu.
Lecz – pierwsza miłość na ślubnym kobiercu
Zwykle kochanków stęsknionych nie łączy.
Jednych los srogi – drugich świat rozłączy.”

Osobom zainteresowanym postacią Leona Szumana polecamy dostępne w księgozbiorze regionalnym Informatorium publikacje:

 

Eugeniusz Sieńkowski
Dr med. Leon Stanisław Szuman (1852-1920),
chirurg, społecznik, poeta
Archiwum Historii Medycyny
1984, 47, 1
s. 133-141
Sygnatura SIRr IIIB/ Szuman Leon

 

Sprawozdanie z kliniki prywatnej
chirurgiczno – ginekologicznej
Dr. Leona Szumana w Toruniu
za ubiegłe trzechlecie
(r. 1893-1895)
Sygnatura SIRr XXVI/12

 

Marian Łysiak
Kazimierz Przybyszewski
Sylwetki lekarzy toruńskich XIX i XX wieku
Biogramy i szkice biograficzne
Toruń 2009
s. 458-461
Sygnatura SIRr IIIA/85

 

Tadeusz Zakrzewski
hasło: Szuman Leon Stanisław
[w:] Toruński Słownik Biograficzny
Toruń 2000
Tom 2
s. 234-236
Sygnatura SIRr IIIA/12t.2

 

Kazimierz Przybyszewski
hasło: Szuman Leon Stanisław
[w:] Słownik Biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego
Gdańsk 1997
Tom 4
s. 325-327
Sygnatura SIRr IIIA/2t.4

 

Szczepan Wierzchosławski
hasło: Leon Szuman (1852-1920)
[w:] Wybitni Ludzie Dawnego Torunia
Warszawa-Poznań-Toruń 1982
s. 245-249
Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

Otton Steinborn (26 V 1868 – 4 VIII 1936) – pierwszy prezydent Torunia

 

Dr Otton Steinborn

(Fotografia: Toruń w żałobie, Światowid, nr 33,
15 sierpnia 1936, s. 13, sygnatura KM 01125)

Otton Andrzej Steinborn, choć urodził się w rodzinie niemieckiej, został jednak Polakiem z wyboru, wielkim polskim patriotą i społecznikiem.

Z wykształcenia lekarz, brał czynny udział w polskim życiu kulturalnym i naukowym.

Co więcej aktywnie działał na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości.

Już jako 14-latek został członkiem tajnego polskiego stowarzyszenia uczniowskiego – Filomatów.

Steinborn przybył do Torunia w 1899 roku po ukończeniu studiów medycznych.
Jego żoną została Helena Kawczyńska, równie zasłużona działaczka społeczna.

Równolegle z praktyką lekarską, ofiarnie pracował w Towarzystwie Naukowym w Toruniu, pełniąc w okresie międzywojennym nawet funkcję wiceprezesa TNT.
Szczególną troską jako bibliotekarz i kustosz TNT otaczał on księgozbiór
i zbiory muzealne towarzystwa.

To dzięki jego inicjatywie doszło do utworzenia w 1923 roku Książnicy Miejskiej
im. Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Zgodnie z jego pomysłem Książnica Miejska,  jako biblioteka naukowa. połączyła w całość księgozbiory Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Coppernicus-Verein  für Wissenschaft und Kunst , Gimnazjum Akademickiego oraz Rady Miejskiej Torunia.

Gdy w listopadzie 1918 roku, po przegranej przez Niemcy wojnie, powstała w Toruniu Polska Rada Ludowa, od początku członkiem jej zarządu został Otton Steinborn.
Pod koniec 1919 roku został on prezesem Polskiej rady Ludowej w Toruniu, której biuro przeniesiono nawet do jego mieszkania.

To właśnie Otton Steinborn wygłosił 18 stycznia 1920 przemówienie powitalne do wkraczających do Torunia oddziałów Wojska Polskiego pod dowództwem płk Stanisława Skrzyńskiego.
Tego samego dnia Steinborn został pierwszym polskim komisarycznym burmistrzem Torunia.
Funkcję tę pełnił do 9 lutego 1920 r.

W latach 1922-1930 Steinborn piastował mandat senatora.

W grudniu 1920 roku w kawiarni  „Pod Ratuszem” Otton Steinborn wziął ponadto udział w powstaniu Konfraterni Artystów, jako jeden z jej 12 współzałożycieli.
Przysługiwał mu tytuł Podmajstra – Pierwszym Majstrem został Julian Fałat.

Przedstawione tu informacje to zaledwie ułamek niezwykle bogatej, barwnej i nietuzinkowej biografii.
Zainteresowanym postacią Ottona Steinborna polecamy zwłaszcza publikacje Mieczysława Wojciechowskiego i Heleny Piskorskiej.

Mieczysław Wojciechowski
Otton Steinborn 1868-1936
s. 181-216

[w:] Działacze Towarzystwa Naukowego w Toruniu 1875-1975
Warszawa-Poznań-Toruń 1975
Sygnatura SIRr XXXb/3t.1

 

Helena Piskorska

Otton Steinborn Dr Med.

Toruń 1947

Sygnatura SIRr IIIB/Steinborn

 

Janina Steinbornowa
Działalność społeczna Ottona i Heleny Steinbornów w Toruniu
s. 87-104

Rocznik Toruński
T.2 : 1967
Sygnatura SIRr II/18t.2

 

Jan Bełkot
Wśród fratrów i konfratrów toruńskich
Z dziejów życia kulturalnego Torunia w latach 1920-1939
Seria: Biblioteczka Toruńska nr 6
Toruń 1982
Sygnatura SIRr XXIX a / 20a

 


Wycinki z gazet po zgonie dr Ottona Steinborna

Sierpień 1936 r.

Sygnatura MAG TN 9792

 

Otton Steinborn zmarł 4 sierpnia 1936 roku.
Jego pogrzeb stał się wielką patriotyczną manifestacją torunian.
Szczegółową relację zamieszczono w Słowie Pomorskim
( nr 184 ; 9 sierpnia 1936 roku ; str. 15)

„Jak Toruń uczcił pamięć wielkiego patrjoty
Pogrzeb ś. p. dr. Ottona Steinborna

Toruń okrył się żałobą.

Oto odszedł w zaświaty po żmudnym i ofiarnym żywocie prawy obywatel, świetlany charakter, prawdziwy z ducha na wzór rzymski senator Rzeczypospolitej, syn ziemicy pomorskiej śp. dr. Otton Steinborn. Pożegnał się z nami na zawsze jeden z tych nielicznych, dla których „Salus Rei Publicae” (dobro Rzeczypospolitej) było „suprema lex” (najwyższym prawem). Odszedł ciesząc się zasłużoną i rzadko spotykaną sympatją powszechną, w pełni zasług.

Jego pamięci cześć!

Pogrzeb śp. dr. Steinborna zamienił się wczoraj w publiczny hołd, który tysięczne tłumy w bazylice św. Jana, na ulicach miasta zebrane i na cmentarzu św. Jerzego oddały nietylko z obowiązku, ale przede wszystkim z głębi serca Temu, który od kilku dziesiątków lat był niejako duchowym przywódcą społeczeństwa miejscowego po narodowemu i katolicku myślącego.

Z domu żałoby poprowadził kondukt do bazyli św. Jana ks. kanonik Kozłowski. Tu ustawiono trumnę ze szczątkami Zmarłego na katafalku, poczem odbyło się nabożeństwo żałobne za duszę śp. Zmarłego. Bezpośrednio po nabożeństwie wśród bicia dzwonów, otoczony tysiącznemi tłumami, ruszył kondukt żałobny z bazyliki św. Jana w kierunku ratusza. Olbrzymi kondukt poprzedzały liczne delegacje stowarzyszeń ze wspaniałymi wieńcami oraz sztandarami. Tow. „Sokół” wystąpiło w swoich mundurach. Chór „Lutnia” w czasie pochodu i na cmentarzu wykonał pienia żałobne.

Wśród szeregu dostojników zauważyliśmy pp. wojewodę Raczkiewicza, wicewojewodę Szczepańskiego, gen. Thomee, starostę krajowego Łęckiego, prezydenta Bolta, ks. sen. Bolta, sen. Marjana Seydę z Poznania, red. nacz. Słowa Pomorskiego” p. Cieślaka, władze miejskie, przedstawicieli rady miejskiej, przedstawic. świata lekarsk., naukowego, artystycznego, sądownictwa, stowarzyszeń społ. oraz wiele osób z bliższych i dalszych stron Pomorza. Ogromną większość uczestników stanowili robotnicy, wśród których śp. Zmarły jako lekarz i działacz społeczny był bardzo popularny.

Kondukt prowadzony przez ks. prałata Mańkowskiego w asyście 15 księży, zatrzymał się przed balkonem ratusza, kirem okrytego i udekorowanego flagami miejsk. Stamtąd w serd. słowach, tchnących prawdziwym hołdem dla zasług, po raz ostatni przemówił do Zmarłego w imieniu miasta i jego społeczeństwa przedstawiciel rady miejskiej p. dyr. Antczak.

Kondukt zwolna ruszył potem ulicą i Szosą Chełmińską, wzdłuż których lampy okryto również kirem, w kierunku cmentarza. Wzdłuż ulic społeczeństwo samorzutnie utworzyło szpalery.

Wśród skupienia tłumów odprawione zostały na cmentarzu modły za duszę śp. Zmarłego. Raz jeszcze nad grobem przemówił w im. Towarzystwa i Związku Lekarzy p. dr. Michejda, podnosząc niespożyte zasługi śp. Zmarłego zarówno jako pierwszego prezydenta miasta za czasów odrodzonej Polski jak i jako społecznika, lekarza i krzewiciela kultury na terenie Pomorza. Ostatnie pienia wykonał chór „Lutnia”, poczem trumnę spuszczono do grobu.

Długo jeszcze ze wzruszeniem i w skupieniu milcząco dano wyraz głębokiemu żalowi, jaki stał się udziałem tych wszystkich, którzy oddali ostatnią posługę człowiekowi, będącemu za życia jedną z najpopularniejszych i najbardziej poważanych osobistości naszego miasta. „

W 1937 roku odsłonięto tablicę pamiątkową ku czci dr Ottona Steinborna, na budynku przy ulicy Wysokiej 16, gdzie dziś ciągle ma siedzibę Towarzystwo Naukowe w Toruniu, a jeszcze do 1973 roku mieściła się również Książnica Miejska.

Samuel Thomas von Sömmerring

 

Wybitne postacie związane z Toruniem zawsze cieszą się
dużym zainteresowaniem naszych czytelników.
Ostatnio jedno z pytań dotyczyło osoby Samuela Thomasa von Sömmerringa.

Samuel Thomas von Sömmerring urodził się w Toruniu 28 stycznia 1755 roku
w kamienicy przy Rynku Staromiejskim 33.
Na domu tym w 2003 roku umieszczono tablicę pamiątkową.
Zmarł 2 marca 1830 roku we Frankfurcie nad Menem.

Samuel Thomas von Sömmerring to drugi największy po Mikołaju Koperniku,
światowej sławy uczony, który urodził się w Toruniu.

Samuel Thomas
v. Soemmerring

Litografia:
Friedrich Carl Vogel
(zm. 1865)

Frankfurt am Main

Ze zbiorów
Książnicy Kopernikańskiej
w Toruniu

Sygnatura:
Dział Zbiorów Specjalnych
Teka 10 nr 23

 

 

 

 

 

 

 

Samuel Thomas von Sömmerring był synem lekarza miejskiego.
Uczęszczał do Gimnazjum Akademickiego w Toruniu.

W 1778 roku obronił na uniwersytecie w Getyndze doktorat z medycyny.
Dwa jego egzemplarze znajdują się w Książnicy Kopernikańskiej:

„Dissertatio Inauguralis Anatomica De Basi Encephali Et Originibus Nervorum Cranio Egredientium Quam Consensu Ordinis Medicorum Goettingensium Pro Obtinendis Summmis In Medicina Et Chirurgia Honoribus In Academia Georgia Augusta Die VII. Aprilis MDCCLXXVIII. Publico Eruditorum Examini Subiicit Samuel Thomas Soemmerring Thorunensis.
miejsce wydania:                      Goettingae
nazwa wydawcy/drukarza:    prostat apud Abr. Vandenhoeck viduam
data wydania:                           1778
Sygnatura 102763 – z dedykacją dla biblioteki Gimnazjum Akademickiego
Sygnatura 108437 – z dedykacją dla Samuela Luthera Gereta (krewnego autora)

Samuel Thomas von Sömmerring to najsłynniejszy anatom swoich czasów.
Odkrył plamkę żółtą (macula lutea) na siatkówce oka.
Swoim osiągnięciom zawdzięczał tytuł szlachecki.
W 1828 roku obchodził jubileusz 50-lecia otrzymania doktoratu.
Było to wydarzenie ogólnoeuropejskie.
Pisma gratulacyjne składali mu naukowcy, pisarze i koronowane głowy.

Ślady po tym wydarzeniu odnajdujemy również w Książnicy Kopernikańskiej.

Dyplom gratulacyjny od Jerzego IV
króla Wielkiej Brytanii i Hannoweru
[dodatek w:]
Viro illustrassimo rerum naturae animantium, inanimorum, investigatori acerrimo Societas Naturae Curiosorum Senckenbergia : impetrati in facultate medica summi honoris solennia quinquagesim die 7 aprilis 1828… : inest Ludovico Thilo Dissertatio De Solis Maculis ab ipso summo viro Sömmeringio Observatis
praemittur carmen gratulatorium auctore Guilielmo Ernesto Weber.
Francofurti ad Moenum : Typis Broennerianis, 1828.
Sygnatura MAG 53705

 

Pasja medyczna sprawiła, że Sömmerring zaangażował się w walkę z gorsetami, które uważał ze bardzo szkodliwe dla kobiet.
W Książnicy Kopernikańskiej znajduje się jego praca o skutkach noszenia gorsetu:

„S. Th. Sömmerring ueber die Wirkungen der Schnürbrüste.
Mit einer Kupfertafel. Neue, voellig umgearbeitete Auflage.”

miejsce wydania:                     Berlin
nazwa wydawcy/drukarza:    in der Vossischen Buchhandlung
data wydania:                           1793
Sygnatura 33280

Był też Sömmerring wynalazcą telegrafu galwaniczno – elektrycznego.
W zbiorach Książnicy Kopernikańskiej znajduje się opis tego urządzenia.

Historische Notizen über Sam. Thom. von Soemmerring’s Erfindung des ersten galvanich-elektrischen Telegraphen
von Hofrat Dr. W. Soemmerring

Wiederabdruck aus dem Jahresbericht des Physikalischen Vereins 1857/58

[w:]
Zur Erinnerung an Samuel Thomas von Soemmerring (1755-1830) den Erfinder des ersten galvanisch-elektrischen Telegraphen und Philipp Reis (1834-1874) den Erfinder des Telephons.

Frankfurt a.M : C. Naumann, 1896.

Sygnatura MAG 52055

 

Materiały i informacje dotyczące Samuela Thomasa von Sömmerringa można odnaleźć
w wielu publikacjach dostępnych w Książnicy Kopernikańskiej,
przede wszystkim jednak w słownikach biograficznych.

Jerzy Wojtowicz
Samuel Thomas Soemmerring (1755-1830) uczony, anatom, lekarz i fizyk, s. 139-144
[w:] Wybitni ludzie dawnego Torunia

pod red. Mariana Biskupa
Warszawa-Poznań-Toruń 1982
Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

Jerzy Wojtowicz
Soemmerring Samuel Thomas, s. 237-238
[w:] Słownik Biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego

pod. red. Stanisława Gierszewskiego
Tom IV pod red. Zbigniewa Nowaka
Gdańsk 1997
Sygnatura SIRr IIIA/2t.4

 

Andrzej Piątkowski
Soemmerring Samuel Thomas
s. 200-202
[w:] Toruński Słownik Biograficzny Tom 3

pod red. Krzysztofa Mikulskiego
Toruń 2002
Sygnatura SIRr IIIA/12t.3

 

Jännicke
Sömmerring Samuel Thomas
s. 610-615
[w:] Allgemeine Deutsche Biographie

Tom 34
Leipzig 1892
Dostępne w Informatorium

 

Carl Diesch
Sömmerring Samuel Thomas
s. 682-683
[w:] Altpreußische Biographie

Tom 2, Zeszyt 5
Marburg-Lahn 1963
Sygnatura SIRr IIIA/1t.2z.5

 

Stanisław Salmonowicz
Toruńskie Gimnazjum Akademickie w latach 1681-1817
Studium z dziejów nauki i oświaty, s. 322
Księga Pamiątkowa 400-lecia Toruńskiego Gimnazjum Akademickiego Tom 4
Państwowe Wydawnictwa Naukowe Poznań 1973
Sygnatura XXXIb/3t.4

 

Krystyna Wyszomirska
Rękopiśmienne dedykacje autorskie ze zbiorów starodruków Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika w Toruniu
s. 31-51
Folia Toruniensia Tom 1 / 2000
Sygnatura II/34z.1

 

Wiesław Nowak, Andrzej Kowalczyk, Benon Frąckowski, Europejczyk z Torunia, Głos Uczelni, 2003 r., nr 1,  s. 18-19
Sygnatura MAG 05829-2003

Bruno Pompecki, Literaturgeschichte der Provinz Westpreussen, Danzig 1915, s. 108-124 Sygnatura 54203

Adolf Wilhelm Otto, Samuel Thomas von Sömmerring, Halle 1831 [nadbitka z Acta Nova Leopoldina. 15. 1831]

Paul Brien, Der Erfinder des elektrischen Telegraphen – ein Thorner. Zum 100. Todestage Samuel Thomas von Sömmerings, Das Ordens Kreuz, 1930 r.,  nr 6, s. 1-2
Sygnatura KM 02380

IKEB, Samuel Thomas von Sömmerring, Thorunia, 1830 r., nr 13, s. 49-52
Sygnatura KM 03720

L. Prowe, Zur Erinnerung an Samuel Thomas v. Sömmering, Thorner Wochenblatt,
14 czerwca 1851, nr 51, s. 241-242
Sygnatura KM 03719

Nekrolog : Samuel Thomas v. Sömmerring, Preussische Provinzial Blätter, Tom 3, Königsberg 1830, s. 460-462
Sygnatura KM 02440