Tag Archives: międzywojnie

Next Page

Katarzyna Tomkowiak – Biblioteki w Toruniu i Podgórzu w latach 1920-1939

 

dr Katarzyna Tomkowiak

Biblioteki w Toruniu i Podgórzu w latach 1920-1939

Wydanie II poprawione

Wydawcy:
Książnica Kopernikańska
Towarzystwo Miłośników Torunia

Toruń 2019

Sygnatura SIRr  XXXVc/34

Dr Katarzyna Tomkowiak od ponad trzydziestu lat pracuje w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu.

Jest absolwentka Wydziału Nauk Historycznych (kierunek historia0 Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Ukończyła również Podyplomowe Studium Historii w zakresie polityki regionalnej na tym samym Wydziale.

W 2012 roku uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych na podstawie rozprawy  „Książnica Miejska im. Kopernika w Toruniu (1923-1939)”.

Jest wybitnym specjalistą w zakresie dziejów i osób związanych z Książnicą Miejską w Toruniu oraz z innymi bibliotekami działającymi w Toruniu i w Podgórzu w okresie międzywojennym.

Od lat prowadzi badania nad przechowywaną w Książnicy unikatowa kolekcją prasy pomorskiej z okresu II Rzeczypospolitej.

Publikuje w „Folia Toruniensia”, „Roczniku Toruńskim” i „Toruńskich Studiach Bibliologicznych”

Jest członkiem prezydium Towarzystwa Miłośników Torunia.

Bibliografia jej publikacji liczy 50 pozycji.

 

1. Adam Mickiewicz (1798-1855) : Katalog der Buchausstellung in Thorn (Toruń) 14. November 1998 – 31. März 1999 / hrsg. Irena Mucha, Marian Ptaszyk und Katarzyna Tomkowiak. – Göttingen : Seminar für Slavische Philologie der Georg-August-Universität, 2001.
2. Alojzy Tujakowski : życie i działalność (1914-1992) : księga pamięci / pod red. Reginy Sakrajdy ; Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Oddział w Toruniu. – Toruń : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Oddział, 2008.
3. Andersen znany i nieznany : prelekcja z dnia 6 lutego 2006 r. / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : WBP-KK Bibl., 2006.
4. Anna Ornass (Ornasówna) (1891-1983) : nauczycielka, bibliotekarka Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika w Toruniu, archiwistka / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 156-158
5. Biblioteka Bractwa Niepokalanie Poczętej Najświętszej Marii Panny Królowej Korony Polskiej w Podgórzu k. Torunia w latach 1929-1939 / Katarzyna Tomkowiak.// W: Nad Bałtykiem : w kręgu polityki, gospodarki, problemów narodowościowych i społecznych w XIX i XX wieku / pod red. Zbigniewa Karpusa, Jarosław Kłaczkowa, Mariusza Wołosa. – Toruń, 2005. – S. 425-437
6. Biblioteki na Podgórzu koło Torunia w latach 1920-1939 / Katarzyna Tomkowiak.// Toruńskie Studia Bibliologiczne. – 2009, nr 1, s. 57-74
7. Biblioteki w Toruniu i Podgórzu w latach 1920-1939 / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : Towarzystwo Miłośników Torunia, 2018.
8. Biblioteki w Toruniu i Podgórzu w latach 1920-1939 / Katarzyna Tomkowiak. – Wydanie II poprawione. – Toruń : Książnica Kopernikańska : Towarzystwo Miłośników Torunia, 2019.
9. Biblioteki w Toruniu w latach 1920-1939. Cz. 1 / Katarzyna Tomkowiak.// Folia Toruniensia. – T. 4 (2004), s. 61-94
10. Biblioteki w Toruniu w latach 1920-1939. Cz. 2 / Katarzyna Tomkowiak.// Folia Toruniensia. – T. 5 (2005), s. 51-72
11. Biblioteki w Toruniu w latach 1920-1939. Cz. 3 / Katarzyna Tomkowiak.// Folia Toruniensia. – T. 6 (2006), s. 45-56
12. Co się nażyłam… – Agnieszka Osiecka (prelekcja w dn. 3.11.1997r.) / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : WBPiKM, Filia Nr 18, 1997.
13. Czesława Henryka Bogumiła Wilczyńska (1882-1938) : bibliotekarka Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika, członkini Związku Bibliotekarzy Polskich Koła Poznańsko-Pomorskiego / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 255-257
14. Dama ze słonecznikiem : przyznanie Orderu Białego Kruka ze Słonecznikiem Janinie Huppenthal, toruńskiej miłośniczce książek / Katarzyna Tomkowiak.// Folia Toruniensia. – T. 6 (2006), s. 107-108
15. Dwa początki toruńskiej zawodowej organizacji bibliotekarzy. Cz. 1, Koło Poznańsko-Pomorskie Związku Bibliotekarzy Polskich (1928–1939) / Katarzyna Tomkowiak.// Toruńskie Studia Bibliologiczne. – 2017, nr 2, s. 28-52
16. Działalność Towarzystwa Miłośników Torunia w okresie od 25 maja 2018 r. do 16 maja 2019 r. / Katarzyna Tomkowiak.// Rocznik Toruński. – T. 46 (2019), s. 397-409
17. Działalność Towarzystwa Miłośników Torunia w okresie od 26 maja 2017 r. do 24 maja 2018 r. / Katarzyna Tomkowiak.// Rocznik Toruński. – T. 45 (2018), s. 297-312
18. Elektroniczne źródła informacji regionalnej dostępne w Czytelni Sekcji Informacji Regionalnej Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu [Dokument elektroniczny] / Grzegorz Barecki, Katarzyna Tomkowiak ; Sekcja Informacji Regionalnej Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu. – Toruń : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Okręg Kujawsko-Pomorski ; Książnica Kopernikańska, 2007.
19. Eliksir Papy Hemingwaya : prelekcja z dn. 27 września 1999 r. / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : WBPiKM, Filia Nr 18, 1999.
20. Emma Skobejko (Skobejkówna) (1902-1965) : bibliotekarka, bibliograf, wicedyrektor i kierownik Działu Zbiorów Specjalnych Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 210-215
21. Ewa Pogorzelska (1936 – 2011) : polonistka, nauczycielka i pedagog, bibliotekarka, społeczniczka, pierwsza przewodnicząca Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” WBP i Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika w Toruniu oraz aktywna członkini Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 170-173
22. Irena Jaworczakowa (1907-1988) : polonistka, bibliotekarka, kustosz dyplomowany i wicedyrektor Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika w Toruniu, członkini i przewodnicząca Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich w Toruniu / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 97-99
23. Janina Rypyść (1926-2015) : urzędniczka, zarządzała Klubem „Start Wisła” w Toruniu, społecznika z Podgórza i Stawek w Toruniu, długoletnia przewodnicząca Koła Przyjaciół Biblioteki Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika w Toruniu / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 181-184
24. Janina Sakrajda (1910-1990) : pseud. „Hanka”, nauczycielka, prowadząca również tajne nauczanie, żołnierz AK, bibliotekarka TCL i katechetka / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 188-192
25. Józef Sakrajda (1911-1990) : nauczyciel i inspektor szkolny, bibliotekarz, przewodniczący Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Toruniu / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 192-197
26. Kobieta niezwykła : Cecylia Maria z Łubieńskich Iwaniszewska / pod red. Alina Dauksza-Wiśniewska, Katarzyna Tomkowiak ; autorzy zdjęć Alina Dauksza-Wiśniewska, Henryk Iwaniszewski, Tomasz Dorawa, Mikołaj Kuras, Urszula Boińska, Wanda Rusiecka, Dorota Grabowska-Pieńkosz. – Toruń : [wydawca nieznany], 2018.
27. Kobiety w życiu Kasprowicza : prelekcja w bibliotece 11.03.2002 r. / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : WBPiKM, Filia Nr 18, 2002.
28. Książnica Miejska im. Kopernika w Toruniu (1923-1939) [Rękopis] / Katarzyna Tomkowiak ; rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem dr. hab. Jarosława Kłaczkowa w Instytucie Historii i Archiwistyki UMK. – Toruń : Uniwersytet Mikołaja Kopernika, 2012.
29. Leon Szymański (1892-1939) – współtwórca i żołnierz polskiego Legionu Bajończyków we Francji, żołnierz Błękitnej Armii Józefa Hallera / Katarzyna Tomkowiak.// W: Słownik Biograficzny Powiatu Toruńskiego. T. 4 / pod. red. Waldemara Rozynkowskiego i Macieja Krotofila (red. wydawnicza Andrzej Pabian). – S. 136-157
30. Maria Anna Banko (Bankowa) (1868-1928) : bibliotekarka, pierwsza pracownica Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika w Toruniu / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 21-23
31. Niedoszły szarlatan – K. I. Gałczyński [spotkanie biblioteczne 1.12.2003 r.] / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : WBP-KK, Filia Nr 18, 2003.
32. Niesamowita rodzina Bronte : prelekcja dn. 9.04.2001 r. / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : WBPiKM, Filia Nr 18, 2001.
33. Okoliczności powstania Książnicy Miejskiej w Toruniu / Katarzyna Tomkowiak.// W: Księga pamiątkowa jubileuszu 75-lecia Książnicy Miejskiej im. Mikołaja Kopernika w Toruniu : 10-11 grudnia 1998 r. / [kol. red. Teresa Szymorowska et al.]. – Toruń, 1999. – S. 12-29
34. Opowieść o Gryzeldzie – pierwszej drukowanej noweli w języku polskim na podstawie zabytków piśmiennictwa zachowanych w zbiorach Książnicy Kopernikańskiej / Katarzyna Tomkowiak.// Głos Chełmżyński. – 2008, nr 3, s. 6-7
35. Pani Cecylia i astronomia / Katarzyna Tomkowiak, Wojciech Steich.// Absolwent : biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów UMK. – 2018, nr 23, s. 6
36. Piękny Jubileusz : 90. urodziny Doktor Cecylii Iwaniszewskiej / Katarzyna Tomkowiak.// Rocznik Toruński. – T. 45 (2018), s. 7-18
37. Powstanie i początki działalności „Książnicy miejskiej im. Kopernika w Toruniu” : (1923-1925) [Rękopis] / Katarzyna Tomkowiak ; praca dyplomowa napisana na Podyplomowym Studium Polityki Regionalnej pod kierunkiem prof. dra hab. Ryszarda Sudzińskiego.
38. Przedstawienie I edycji informatora pt.: „Źródła informacji regionalnej w bibliotekach publicznych województwa kujawsko-pomorskiego” : wrzesień 2008 [Dokument elektroniczny] / Grzegorz Barecki, Katarzyna Tomkowiak.
39. Recepta na długie i radosne życie : Astrid Lindgren [spotkanie biblioteczne 30.09.2002 r.] / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : WBP-KK, Filia Nr 18, 2002.
40. Ryszard Mariusz Skowroński (1935-2010) : bibliotekarz, bibliograf, członek i przewodniczący Zarządu Okręgu Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich w Toruniu, popularyzator historii Kujaw i Pomorza / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 215-221
41. Siedziby i plany budowy Książnicy Miejskiej im. Mikołaja Kopernika w Toruniu : od gmachu przy ul. Wysokiej po bibliotekę przy ul. Słowackiego / Katarzyna Tomkowiak.// W: Miejsca dla kultury i rozrywek : idee, architektura, ludzie / redakcja naukowa: Katarzyna Kluczwajd, Michał Pszczółkowski.. – Toruń, 2019. – S. 37-66
42. Staropolski wokabularz [Gra karciana] : gra karciana / Mateusz Pitulski, Przemysław Chudzik ; konsultacje historyczne: Katarzyna Tomkowiak ; redakcja: Beata Antczak-Sabala ; ilustracje: Bartłomiej Kordowski. – Toruń : Wojewódzka Biblioteka Publiczna – Książnica Kopernikańska, 2018.
43. Stosunki Polski z Wielką Brytanią na forum Sejmu i Senatu 1919-1927 / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : Wydaw. A. Marszałek, 2003.
44. Tworzenie i dystrybucja informacji regionalnej na przykładzie Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej-Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu [Dokument elektroniczny] / Katarzyna Tomkowiak ; Sekcja Informacji Regionalnej Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu.
45. Udział Zygmunta Mocarskiego w pracach rewindykacyjnych polskich zbiorów bibliotecznych z Rosji (1922-1923) / Katarzyna Tomkowiak.// Folia Toruniensia. – T. 18 (2018), s. 57-87
46. Von der Schola Thorunensis bis zum I. Allgemeinbildenden Mikołaj-Kopernik-Lyzeum in Thor : ein Rückblick auf die 450-jährige Geschichte der Schule / Katarzyna Tomkowiak.// Der Westpreusse : Begegnungen mit einer europäischen Kulturregion. – Jg. 70 (2018), H. 6, s. 28-33
47. W służbie książki i pomorskich bibliotek : 15 rocznica śmierci Alojzego Tujakowskiego (1914-1992), bibliotekarza, księgarza, pedagoga, działacza społecznego, Członka Honorowego Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich / Katarzyna Tomkowiak.// Poradnik Bibliotekarza : miesięcznik Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich. – 2007, nr 5, s. 38-39
48. Wiesław Szlosowski (1953-2006) : pracownik Oficyny Drukarskiej Książnicy Miejskiej w Toruniu / Katarzyna Tomkowiak.// Folia Toruniensia. – T. 6 (2006), s. 113-114
49. Źródła Informacji Regionalnej w bibliotekach publicznych województwa kujawsko-pomorskiego [Dokument elektroniczny] : informator wrzesień 2008 / [oprac. Katarzyna Tomkowiak, Grzegorz Barecki] ; Sekcja Informacji Regionalnej Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu. – Toruń : Książnica Kopernikańska ; Stowarzyszenie Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Okręg Kujawsko-Pomorski, [2008].
50. Życie wśród książek : Alojzy Tujakowski (1914 – 1992) – księgarz, bibliotekarz, pedagog, działacz społeczny i samorządowy / Katarzyna Tomkowiak.// W: Alojzy Tujakowski : życie i działalność (1914-1992) : księga pamięci / pod red. Reginy Sakrajdy ; Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Oddział w Toruniu.. – Toruń, 2008. – S. 11-78

 

Rozprawa „Biblioteki w Toruniu i Podgórzu w latach 1920-1939” jest pierwszym opracowaniem dotyczącym wszystkich bibliotek istniejących w Toruniu i Pogórzu w okresie międzywojennym.

Lewobrzeżny Podgórz stał się częścią Torunia w 1939 roku.

W monografii opisaną zarówno Książnicę Miejską jak i o wiele mniejsze placówki biblioteczne.

Wśród mniejszych bibliotek, opisanych w Rozdziale I monografii, znajdowały się:

  • Biblioteka Towarzystwa Czytelni Ludowych i jej filie
  • biblioteki wojskowe i policyjne
  • biblioteki w więzieniu toruńskim
  • biblioteki harcerskie
  • biblioteki pedagogiczne, szkolne i uczniowskie
  • wypożyczalnie – księgarnie
  • biblioteki prywatne
  • biblioteki kościelne i organizacji religijnych
  • biblioteki mniejszości narodowych i wyznaniowych
  • biblioteki świetlicowe
  • biblioteki instytucji i towarzystw

Największą i najnowocześniejszą biblioteka w Toruniu i na całym Pomorzu była Książnica Miejska im. Kopernika w Toruniu, której poświecono Rozdział II monografii.

Autorka opisała biblioteki istniejące w Toruniu przed powstaniem Książnicy Miejskiej.

Scharakteryzowano tworzące jej zasób księgozbiory biblioteki gimnazjalnej, biblioteki radzieckiej, biblioteki Coppernicus-Verein für Wissenschaft und Kunst zu Thorn, biblioteki Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Opisano uregulowanie stosunków własnościowych księgozbioru Książnicy Miejskiej im. Kopernika.

Szczegółowo przedstawiono okoliczności powstania Książnicy Miejskiej 19 II 1923 roku.

Opisano siedzibę i lokale Książnicy.

Przybliżono sylwetkę Zygmunta Mocarskiego – dyrektora Książnicy Miejskiej w Latach 1923-1939.

Omówiono działalność Kuratorium Książnicy Miejskiej.

Przedstawiono pracowników Książnicy w okresie międzywojennym.

Scharakteryzowano zbiory biblioteki oraz proces ich gromadzenia, opracowywania i udostępniania.

Przedstawiono dane statystyczne dotyczące zbiorów Książnicy Miejskiej.

Rozdział III książki dotyczy udziału Zygmunta Mocarskiego w pracach Związku Bibliotekarzy Polskich oraz początków toruńskiej zawodowej organizacji bibliotekarzy.

Przybliżono okoliczności założenia pierwszej polskiej organizacji bibliotekarzy.

Scharakteryzowano udział Zygmunta Mocarskiego w Pracach Związku Bibliotekarzy w latach 1919-1923.

Opisano kontakty członków Kuratorium Książnicy Miejskiej w Toruniu z Bibliotekarzami Związku Bibliotekarzy Polskich w Poznaniu.

Omówiono rolę Zygmunta Mocarskiego w założeniu Poznańsko-Pomorskiego Koła Związku Bibliotekarzy Polskich w 1928 r.

W końcu przybliżono działalność bibliotekarzy z Torunia, działających w Kole Poznańsko-Pomorskim Związku Bibliotekarzy Polskich (1928-1939).

Miłosław Fuszara – Równia pochyła



Miłosław Fuszara

Równia pochyła
Zlepek wspomnień i faktów

Warszawa 2018

Sygnatura SIRr XXXIIc/26

Jest to już trzecie rozszerzone wydanie książki.

Jest to rodzinna saga poświęcona chłopskiemu rodowi Fuszarów ze wsi Boguszewo pod Grudziądzem.

Historia rodziny rozpoczyna się w 1922 roku, kiedy to odkupiła za amerykańskie dolary od emigrujących z Pomorza Niemców gospodarstwo rolne.

Poznajemy codzienne życie rodziny i wsi w okresie międzywojennym.

To w szerszym tle historia przedwojennego Pomorza, widziana przez pryzmat indywidualnych losów.

Książka opowiada z bliska o wydarzeniach, które naukowe opracowania traktują sucho, nudno, bez emocji i ludzkiego kontekstu.

Autor opiera się na wspomnieniach przedstawicieli rodzin Fuszarów, Syczów, Bardzickich, Traczów, Lewandowskich, Hapaków, Kosików, Mechów.

Wykorzystuje dokumenty archiwalne i opracowania.

Mnóstwa wiadomości dostarczyła mu drobiazgowa kwerenda prasy pomorskiej (m.in. takich czasopism jak Dziennik Bydgoski, Pielgrzym, Słowo Pomorskie, Gazeta Bygdoska, Goniec Nadwiślański, Dziennik Pomorski, Gazeta Grudziądzka, Głos Świecki, Obrona Ludu).

Saga została doprowadzona do II wojny światowej roku i opisuje również dramatyczne wydarzenia kampanii wrześniowej oraz pierwsze masowe egzekucje dokonywane przez Niemców.

Rodzinie Fuszarów, Syczów i Traczów okupacja przyniosła w 1940 roku konfiskatę majątku i wysiedlenie do Generalnego Gubernatorstwa.

Po wojnie wrócili do Boguszewa.

Gorąco polecamy.

Agata Żabierek, Krzysztof Żabierek – Kanał Warta-Gopło

 

Agata Żabierek
Krzysztof Żabierek

Kanał Warta-Gopło
Droga wodna ku wielkiej Polsce

Wszechnica Edukacyjna i Wydawnicza Verbum

Brodnica 2017

Sygnatura SIRr XIX/ 25

Autorzy opisali dzieje budowy Kanału Warta-Gopło.

Jego budowę rozpoczęto w okresie II rzeczypospolitej, choć zakończono już po wojnie.

Obecnie kanał pełni rolę atrakcji turystycznej, choć z jego powstaniem wiązano nadzieje na wzmocnienie polskiej gospodarki.

Autorzy opisali kanał na szerokim tle historii dróg wodnych w Polsce.

Wiele miejsca poświęcono narodzinom koncepcji powstania Kanału Warta-Gopło.

Wniosek o potrzebie jego budowy Sejm przyjął już w 1920 roku.

Generalny projekt inwestycji został opracowany jeszcze w latach 1923-1927  przy dużym zaangażowaniu inż. Rafała Mierzyńskiego.

W 1937 roku Ministerstwo Komunikacji rozpisało przetarg na budowę kanału Warta-Gopło.

Wreszcie w 1938 roku rozpoczęto prace przy budowie kanału.

Roboty nadzorował inż. Piotr Szawernowski z firmy Ackermans & Van Haren.

Postęp prac śledziła prasa miejscowa, branżowa i ogólnopolska.

Budowa kanału została przerwana przez wojnę i zakończyła się dopiero w 1948 roku.

Autorzy do książki załączyli wiele planów, dokumentów i ilustracji.

Dzięki nim poznajemy nieznany dotąd fragment dziejów pogranicza kujawsko-wielkopolskiego.