Tag Archives: międzywojnie

Next Page

Marcin Orłowski – Opowieść o patriotycznych pomnikach okresu międzywojennego

 

Marcin Orłowski

Opowieść o patriotycznych pomnikach okresu międzywojennego

Prelekcja

26 września 2018

Książnica Kopernikańska

26 września 2018 roku w budynku głównym Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu przy ul. Słowackiego 8 odbyła się kolejna prelekcja w ramach cyklu „Toruń miasto zabytków”.

Wykład wygłosił Marcin Orłowski – torunianin, z zamiłowania historyk, interesujący się dziejami Torunia, toruńskimi fortyfikacjami, historią powstań narodowych i dziejami konspiracji.

Marcin Orłowski – jest autorem publikacji „Spacerownik toruński po czasie i przestrzeni 1939-1948. Stare Miasto w chwilach rozpaczy i nadziei”.

„Spacerownik” ukazał się w 2015 roku w „Zeszytach literackich i naukowych I Liceum Ogólnokształcącego w Toruniu” (sygnatura Książnicy Kopernikańskiej MAG 06422-1).

Marcin Orłowski jest również dzwonnikiem dzwonu Tuba Dei.

Swój wykład poświecił toruńskim pomnikom, które powstały w Toruniu w okresie II Rzeczpospolitej.

Autor na ponad 100 slajdach przedstawił historię pomników, tablic pamiątkowych, bram triumfalnych, obelisków, pomników nagrobnych, krzyży, a nawet kopca.

Słuchacze śledzili dzieje zarówno samych pomników jak również ich cokołów.

Często zdarzało się, że spiżowe pruskie pomniki przetapiano na tablice pamiątkowe.

Również cokoły służyły często kolejnym władzom – pruskim, polskim, komunistycznym.

Charakterystyczne dla okresu międzywojennego, było też to że wiele pomników wznoszono na terenach wojskowych, przez co nie były one ogólnodostępne.

Wśród autorów pomników należy wymienić Wojciecha Durka, Ignacego Zelka, Kazimierza Ulatowskiego.

W Toruniu wybudowano również dwa wyjątkowe pomniki – kościół Chrystusa Króla na Mokrem oraz Most drogowy im. Marszałka Józefa Piłsudskiego.

Przedwojenne pomniki w większości były wojskowe, czasem religijne.

Do rzadkości należą te poświęcone postaciom cywilnym, jak pomnik Stanisława Moniuszki – ufundowany przez Pomorski Związek Kół Śpiewaczych z inicjatywy prezesa chóru „Lutnia” Ludwika Makowskiego.

Niestety większość z pomników została zniszczona przez Niemców w 1939 roku.

Szczególną gorliwość wykazywali miejscowi Niemcy z formacji Selbstschutzu.

Niektóre pomniki zostały odbudowane w naszych czasach – pomnik Matki Boskiej Królowej Korony Polskiej przed kościołem garnizonowym św. Katarzyny czy pomnik wojewody Stefana Łaszewskiego przed Collegium Maius przy Fosie Staromiejskiej.

Obecnie Towarzystwo Miłośników Torunia finalizuje projekt odbudowy Pomnika Wojsk Balonowych, który stał w Parku Miejskim na Bydgoskim Przedmieściu.

Wszystkim zainteresowanym polecamy artykuł Marcina Orłowskiego „Opowieść o toruńskich pomnikach patriotycznych z lat 1920-1939. Rok po roku”.

Artykuł ukazał się właśnie w czasopiśmie ” Fides, Ratio et Patria. Studia Toruńskie.” tom 8 / 2018 (sygnatura Książnicy Kopernikańskiej MAG 06395-8).

Marcin Seroczyński – Antoni Depczyński 1906-1940 : nauczyciel, harcerz, patriota

Marcin Seroczyński 

Antoni Depczyński 1906-1940
nauczyciel, harcerz, patriota

Wydawca:
Związek Harcerstwa Polskiego
Hufiec Chełmża im. Antoniego Depczyńskiego
Towarzystwo Przyjaciół Chełmży

Chełmża 2016

Sygnatura SIRr IIIB/Depczyński Antoni

Marcin Seroczyński jest wybitnym regionalistą chełmżyńskim, kierownikiem Działu Zbiorów Specjalnych chełmżyńskiej biblioteki, redaktorem „Głosu Chełmżyńskiego” i prezesem Towarzystwa Przyjaciół Chełmży.

Opublikował już szereg książek poświęconych Chełmży, dostępnych również w Książnicy Kopernikańskiej:

  • 10 lat Towarzystwa Przyjaciół Chełmży : zarys działalności w latach 2007-2017 / opracowanie Dariusz Łubkowski,Marcin Seroczyński. – Chełmża 2017.
  • Antoni Depczyński 1906-1940 : nauczyciel, harcerz, patriota / Marcin Seroczyński. – Chełmża 2016.
  • Chełmża : fakty, mity, legendy / Dariusz Łubkowski, Marcin Seroczyński. – Chełmża 2016.
  • Chełmża : fakty, mity, legendy / Dariusz Łubkowski, Marcin Seroczyński. – Chełmża 2012.
  • Chełmża wczoraj i dziś : album / [zespół red. Piotr Birecki, Dariusz Meller, Marcin Seroczyński]. – Chełmża 2009.
  • Chełmżanie na szklanych negatywach Feliksa Skańskiego 1918-1939 / Elżbieta Zienda-Żywiczyńska, Adam
    Żywiczyński, Marcin Seroczyński. – Chełmża 2016.
  • Chełmżyńskie miejsca pamięci : pomniki, tablice, kamienie / Marcin Seroczyński. – Chełmża 2013.
  • Chełmżyńskie wiosła 1927-2017 / Marcin Seroczyński. – Toruń , Chełmża 2017.
  • Słownik biograficzny Chełmży i okolic. Cz. 3 / Marcin Seroczyński. – Chełmża 2015.
  • Sport w Chełmży : od końca XIX wieku do 2010 r. / Marcin Seroczyński. – Chełmża 2011.
  • Zakładowa Ochotnicza Straż Pożarna Cukrowni Chełmża w latach 1882-1997 : szkic z dziejów / Marcin Seroczyński. – Chełmża 2009.
  • Zatrzymany czas : zarys dziejów chełmżyńskiej fotografii / Marcin Seroczyński. – Chełmża 2013.

Bohaterem polecanej dziś biografii jest Antoni Depczyński – nauczyciel, harcerz, społecznik i artysta.

W okresie międzywojennym związany był z 4. Pomorską Harcerską Drużyną Żeglarską. im. Ignacego Paderewskiego w Chełmży.

Został zamordowany w Mauthausen w wieku niespełna 34 lat.

Stał się wzorem dla chełmżyńskich harcerzy, których hufcowi nadano w 1971 roku imię Antoniego Depczyńskiego.

W książce opisano zarówno dzieje międzywojennego harcerstwa w Chełmży jak i postać jego patrona.

Antoni Depczyński zapadł w pamięć wielu ludzi, o czym świadczą zamieszczone w książce opinie i wspomnienia.

W książce zamieszczono bardzo dużo unikalnych archiwalnych fotografii z okresu międzywojennego.

Ewa Gawrońska – Polskie życie muzyczne na Pomorzu w latach 1920-1939

 

Ewa Gawrońska 

Polskie życie muzyczne na Pomorzu w latach 1920-1939

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2016

Sygnatura SIRr XXXIIId/42

 

Ewa Gawrońska jest doktorem nauk historycznych.

Od 1993 roku związana jest z Zespołem Szkół Muzycznych im. Karola Szymanowskiego w Toruniu.

Jest też autorką książki „Szkolnictwo muzyczne Torunia w latach 1921-1960” wydanej w 2002 roku.

Monografia „Polskie życie muzyczne na Pomorzu w latach 1920-1939” poświęcona jest funkcjonowaniu pomorskich orkiestr, chórów, szkół muzycznych i towarzystw muzycznych.

Zakres terytorialny pracy obejmuje przedwojenne granice województwa pomorskiego do reformy administracyjnej z 1938 roku (bez Wolnego Miasta Gdańska i regionu bydgoskiego).

Znajdziemy więc w książce nie tylko wiadomości o życiu muzycznym na lewym brzegu Wisły (Chojnice, Czersk, Gdynia, Gniew, Chylonia, Kamień Pomorski, Kartuzy, Kościerzyna, Laskowice, Nowe, Pelplin, Puck, Sępólno, Skórcz, Starogard, Świecie, Tczew, Tuchola, Wejherowo, Więcbork), ale również na prawym brzegu Wisły (Brodnica, Chełmno, Chełmża, Działdowo, Golub, Grudziądz, Jabłonowo Pomorskie, Kowalewo, Lidzbark, Lubawa, Nowe Miasto, Toruń, Podgórz, Wąbrzeźno)

Autorka przedstawia również działalność solistów, zespołów, kompozytorów i osób zasłużonych dla rozwoju życia muzycznego na Pomorzu.

Opisano zarówno działalność amatorów jak i zawodowych muzyków.

Książka podaje również informacje o artystach spoza Pomorza i z zagranicy, jeśli koncertowali na Pomorzu.

Szeroko opisane zostało funkcjonowanie szkół muzycznych, zarówno proces kształcenia jaki i działalność koncertowa.

W publikacji znajdziemy również charakterystykę czasopism muzycznych oraz omówienie artykułów na temat w muzyki w prasie pomorskiej.

Autorka zaprezentowała również wydawnictwa muzyczne związane z muzyką regionu.

Bardzo ciekawe wiadomości dotyczą audycji muzycznych emitowanych w Rozgłośni Pomorskiej Polskiego Radia.

Omówiona została również działalność muzyczna teatrów istniejących na Pomorzu w okresie międzywojennym.

Osobne rozdziały poświęcone są koncertom, które odbywały się na Pomorzu oraz działalności orkiestr pomorskich.

Szczególnie wiele wiadomości dotyczy działalności chórów.

Wynika to z niezwyklej popularności tej formy życia muzycznego w okresie międzywojennym.

Chórów było bardzo dużo i były bardzo aktywne.

Działały nawet w najmniejszych miejscowościach.

Były to przede wszystkim chóry amatorskie zrzeszone w Pomorskim Związku Kół Śpiewaczych.

Książka przedstawia więc życie muzyczne w całej swojej różnorodności i bogactwie form.