Tag Archives: odzyskanie niepodległości

Moja rodzina u zarania Niepodległej Rzeczypospolitej

 

Moja rodzina u zarania Niepodległej Rzeczypospolitej

opracowanie: Maciej Maciejewski

Wydawca: Radziejowski Dom Kultury

Radziejów 2018

Sygnatura SIRr VIb/7-61

Album jest owocem projektu „Moja rodzina u zarania Niepodległej Rzeczypospolitej” zrealizowanego przez Radziejowski Dom Kultury na 100-lecie odzyskania Niepodległości 1918-2018.

Akcja „Pokażmy pamiątki na 100-lecie odzyskania niepodległości 1918-2018” spotkała się z bardzo dużym odzewem mieszkańców miasta i powiatu radziejowskiego.

Jej owocem była wystawa fotograficzna 11 listopada 2018 roku w Radziejowskim Domu Kultury.

Zaprezentowano unikatowe pamiątki rodzinne z początków XX wieku, stare fotografie, książeczki do nabożeństwa, świadectwa szkolne, krzyże przydrożne, pocztówki, artykuły prasowe, książki, paszporty, certyfikaty odznaczeń wojskowych, zapiski, figury sakralne, dokumenty urzędowe, pieczątki, akty notarialne, listy, certyfikaty rzemieślnicze, zaświadczenia, notesy, kalendarze, świadectwa czeladnicze, książeczki wojskowe, znaczki pocztowe.

Fotografiom towarzyszą wspomnienia potomków uczestników wydarzeń 1918 roku.

100 lat odzyskania przez Polskę niepodległości : bibliografia w wyborze za lata 1990-2018



100 lat odzyskania przez Polskę niepodległości
Bibliografia w wyborze za lata 1990-2018

Opracował Marcin Żynda

Wydawca: Biblioteka Pedagogiczna im. gen. bryg. prof. Elżbiety Zawackiej

Toruń 2018

Sygnatura SIRi Va/37

W stulecie odzyskania niepodległości przez Polskę Biblioteka Pedagogiczna w Toruniu wydała bibliografię poświęconą wydarzeniom z 11 listopada 1918 roku.

W praktyce zakres bibliografii jest nawet szerszy, obejmuje wydarzenia I wojny światowej związane ze sprawa polską, sytuacje społeczno-gospodarczą ziem polskich na przełomie 1918 i 1919 roku, piśmiennictwo poświęcone Józefowi Piłsudskiemu oraz innym politykom zaangażowanym w odzyskanie niepodległości.

Ważną częścią bibliografii są materiały dotyczące obchodów święta odzyskania niepodległości.

Najważniejszym elementem opracowania jest wykaz scenariuszy (apeli i spektakli) przydatnych nauczycielom przy organizowaniu rocznicowych obchodów.

Scenariusze uroczystości szkolnych zostały pogrupowane według przydatności dla różnych grup wiekowych (przedszkola, klasy 1-3, klasy 4-8, szkoły ponadpodstawowe).

Bibliografia jest spisem selekcyjnym i rejestruje wyłącznie piśmiennictwo znajdujące się w zbiorach Biblioteki Pedagogicznej w Toruniu.

Ludwik Makowski. Torunianin, społecznik, działacz niepodległościowy

 

100 lat Niepodległego Torunia.
Warto pamiętać:

Ludwik Makowski.
Torunianin, społecznik,
działacz niepodległościowy

18 czerwca 2020
Facebook Książnicy Kopernikańskiej
godz. 18.00 wykład

 

 

Książnica Kopernikańska w Toruniu i Towarzystwo Miłośników Torunia w ramach cyklu spotkań, obecnie tylko online – „Wieczory Toruńskie” poświęconych dziejom miasta i ludzi Torunia, zapraszają na opowieść o Ludwiku Makowskim. Dlaczego warto o Nim pamiętać?

W setną rocznicę powrotu Torunia do Macierzy (1920-2020) zachęcamy, by pamiętać o toruńskich bohaterach. Jednym z nich był Ludwik Makowski(1883-1939), znakomity rzemieślnik – krawiec i społecznik. Zasłużony dla Torunia i Pomorza działacz niepodległościowy. Czy torunianie pamiętają jak „walczył” o język polski w mieście, zgodnie z hasłem „Póty Polski – Póki Pieśni”?. Był prezesem Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia” i Pomorskiego Związku Śpiewaczego. Warto utrwalić jego zasługi, nadając jego imię jednej z ulic Torunia… O Ludwiku Makowski opowiada dr Katarzyna Tomkowiak z Książnicy Kopernikańskiej.
Link do nagrania prelekcji na YouTube: https://youtu.be/R_Bx_OX7Rhc

Ludwik Makowski (1883-1939), urodzony w Gdańsku, ale torunianim z wyboru, miasto kochał całym sercem (mieszkał na stałe w l. 1906-1939). Był znakomitym krawcem, stosował bardzo skuteczną reklamę swych wyrobów i sklepu, zamieszczał w prasie toruńskiej dowcipne teksty i ilustracje. Był mistrzem szycia garniturów męskich. Jako członek Zarządu Towarzystwa Przemysłowego w Toruniu został współorganizatorem toruńskiej Wystawy Przemysłowej w 1913 m.in. za własnoręcznie wykonane garnitury otrzymał wówczas Srebrny Medal Wystawy.

 

 

 

Makowski to znakomity popularyzator amatorskiego ruchu śpiewaczego w Toruniu i na Pomorzu. Był wieloletnim prezesem Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia” (także prezesem honorowym) i Pomorskiego Związku Śpiewaczego już w wolnej Polsce. Dla niego hasło Póty Polski – Póki Pieśni miało szczególne znaczenie. Kiedy nie było edukacji w języku polskim w mieście, Polacy nie wszyscy płynnie mówili w naszym języku. On zadbał, by pięknie w języku polskim śpiewali. Czy torunianie pamiętają jak „walczył” o nasz język w mieście, w roku jubileuszowym warto pamiętać o Nim i chórzystach „Lutni”. Chór działa do tej pory. A historia zatoczyła koło, jego prezesem został jego prawnuk Marcin Makowski.

Był społecznikiem, radnym miejskim, brał pod uwagę objęcie fotela wiceprezydenta Torunia (w końcu z aplikowania zrezygnował). Aktywnie działał w „Bractwie Strzeleckim” i Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”.

 

 

 

 

 

Ale nade wszystko to zasłużony dla Torunia i Pomorza działacz niepodległościowy, obrońca polskości ziem Prus Zachodnich. W trakcie przygotowań do przejęcia Torunia przez Polskę (18 stycznia 1920), w l. 1918-1919 był członkiem toruńskiej rady robotniczej i rady żołnierskiej, (a także połączonej rady robotniczej i żołnierskiej, zasiadał także w jej zarządzie). Był członkiem polskiej Rady Ludowej w Toruniu, (która powstała 17 listopada 1918, kierował jej Wydziałem Wykonawczym i Biurem Centralnym). Dzięki tym funkcjom koordynował polski ruch narodowy w mieście, m.in. prowadził działalność konspiracyjną w Komitecie Wyzwolenia Torunia. Często podkreślał, jak bardzo był dumny, iż służył jako Adiutant Komendy Wojskowej Straży Obywatelskiej oraz, że był członkiem delegacji niemiecko-polskiej do Dowództwa Frontu Powstania Wielkopolskiego.

Należał do tajnej Organizacji Wojskowej Pomorza, do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Toruniu, (współpracował z Bolesławem Makowskim). Na przełomie 1918/1919, był zaangażowany w pomoc członkom Czerwonego Krzyża w mieście. Za działalność w okresie zaborów, kiedy często były mu naliczane dotkliwe kary finansowe za używanie języka polskiego. Ale i za męstwo na froncie, walczył w wojnie polsko-bolszewickiej, a już tuz tuż także 100 lat Cudu nad Wisłą, został odznaczony był Krzyżem Niepodległości i Krzyżem Walecznych.

Jego zaangażowanie w polskość Pomorza zauważyli także Niemcy. We wrześniu 1939 r. został komendantem Straży Obywatelskiej. Po wkroczeniu hitlerowców aresztowany i kilka dni później zamordowany. Na domu przy ul. Szerokiej 36, w którym mieszkał i pracował, znajduje się tablica upamiętniająca Ludwika Makowskiego. Warto utrwalić jego zasługi, nadając jego imię jednej z ulic Torunia… może w tym jubileuszowym roku się uda dokończyć rozpoczęte procedury…

Dr Katarzyna Tomkowiak