Tag Archives: okupacja

Previous Page · Next Page

Jan Bochen, Adam Lewandowski – „Ci, co nie zawiedli”

belkaniebieska2

31032016

Jan Bochen
Adam Lewandowski

„Ci, co nie zawiedli”
Toruńscy nauczyciele i pracownicy oświaty w latach wojny i okupacji hitlerowskiej 1939-1945
Martyrologia

Wydawnictwo:
Pracownia Sztuk Plastycznych

Toruń 2013

Sygnatura SIRr IIIA/95

belkaniebieska2

Polecana dziś książka ma bardzo ciekawą historię/

Opracowanie poświęcone martyrologii nauczycieli toruńskich było przygotowywane od 1969 roku.

Pracę badawcze, źródłowe i dokumentacyjne prowadziła Komisja Historyczna Koła Nauczycielskiego Zarządu Oddziału Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w Toruniu.

Ustalanie list aresztowanych, wiezionych i pomordowanych trwało do 1984 roku.

Równolegle nad badaniami nad tomem poświęconym martyrologii przygotowywano również tom poświęcony wkładowi nauczycieli w walkę z okupantem, tajne nauczanie i udział w ruchu oporu oraz w odbudowę szkolnictwa po zakończeniu II wojny światowej.

Prace Komisji Historycznej Koła Nauczycielskiego ZBoWiD w Toruniu trwały 15 lat.

Pozostały po niej maszynopisy.

Jeden z nich odnalazła Elżbieta Wykrzykowska (dyrektor Biblioteki Pedagogicznej w Toruniu) i przekazała Alojzemu Lechowi Kowalskiemu (emerytowanemu nauczycielowi i dyrektorowi toruńskich szkół).

Alojzy L. Kowalski opracował zniszczony maszynopis, przepisał i dokonał wyboru tekstów.

Dzięki wsparciu Urszuli Polak (prezesa Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego w Toruniu) udało się pozyskać dofinansowanie finansowe na publikację książki ze strony Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Gminy Miasta Toruń, Starostwa Powiatu Toruńskiego i Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego w Toruniu.

belkaniebieska2

Książka zawiera obszerne biogramy nauczycieli i pracowników oświaty z Torunia, którzy stracili życie w latach okupacji hitlerowskiej 1939-1945.

Autorzy opracowali życiorysy 109 osób.

Najwięcej z nich zostało rozstrzelanych w lesie Barbarka i Lulkowo jeszcze w 1939 roku.

Równie dużo osób zginęło w obozach koncentracyjnych: Buchenwald, Dachau, Mauthausen-Gusen, Sachsenhausen, Oświęcim-Brzezinka, Stutthof.

Wielu nauczycieli oddało swe życie w trakcie kampanii wrześniowej 1939 roku.

belkaniebieska2

Marcin Orłowski – Trudny spacer po mieście Thorn/Toruń 1939-1948

belkaniebieska2

torun-miasto-zabytkow

 

Marcin Orłowski

Trudny spacer po mieście Thorn/Toruń 1939-1948

Prelekcja

12 czerwca 2015 – piątek

Książnica Kopernikańska w Toruniu

 


12 czerwca 2015 roku o godzinie 18.00 odbyło się w Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu kolejne spotkanie z cyklu „Toruń miasto zabytków” organizowanego przez Katarzynę Kluczwajd.

Bohaterem spotkania był Marcin Orłowski, którego pasją są dzieje Torunia oraz historia polskiej konspiracji.

Jednym z jego zajęć jest też funkcja dzwonnika w katedrze św. Janów największym średniowiecznym dzwonie w Polsce – „Tuba Dei”.

Na dniach ma ukazać się publikacja autorstwa Marcina Orłowskiego pt.: „Spacerownik toruński po czasie i przestrzeni 1939-1948. Stare Miasto w chwilach rozpaczy i nadziei”.

„Spacerownik” ukaże się w „Zeszytach literackich i naukowych I Liceum Ogólnokształcącego w Toruniu” (sygnatura Ksiąznicy Kopernikańskiej 06422-1).

Będzie to część pierwsza Spacerownika poświęcona Staremu Miastu, planowana część druga dotyczyć będzie toruńskich przedmieść.

Licznie zgromadzeni goście Książnicy odbyli z Marcinem Orłowskim dwugodzinny spacer po Toruniu z lat 1939-1948.

Kluczem opowieści były adresy toruńskich kamienic, placów, pomników.

Poznawaliśmy życie mieszkańców Torunia w okresie okupacji i latach powojennych idąc śladami starych fotografii, dokumentów, obligacji, wspomnień.

Wędrując z miejsca na miejsce poznaliśmy niezwykłe historie ludzi i miejsc.

Wśród najciekawszych odwiedzonych przez nas adresów znalazły się:

  • areszt śledczy przy ul. Piekary 53
  • siedziba Wojskowej Komendy Uzupełnień przy Wałach Sikorskiego 21
  • dyrekcja kolei przy Placu Teatralnym
  • siedziba gestapo przy ul. Bydgoskiej 39
  • pierwsza komenda miejska Milicji Obywatelskiej przy ul. Bydgoskiej 50/52
  • cmentarz św. Jerzego
  • zakłady Polchem
  • Fort VIII przy ul. Bielańskiej 66
  • szpital miejski przy ul. Batorego
  • zakłady Born und Schütze przy ul. Lelewela
  • Kościół Garnizonowy na placu św. Katarzyny
  • zakład fryzjerski przy ul. św. Katarzyny 6

Po zakończeniu spaceru po okupowanym Toruniu,  słuchacze Marcina Orłowskiego zapoznali się z historią sapera Wehrmachtu – Möhlenbrocka.

Stacjonował on w Toruniu od kwietnia do sierpnia 1940 roku.

W tym czasie wykonał on kilkadziesiąt zdjęć naszego miasta.

W Albumie Möhlenbrocka uwiecznione zostały:

  • Dworzec Miasto
  • Park Bydgoski
  • Stare Miasto
  • Ratusz i pomnik Kopernika
  • Krzywa Wieża
  • ul. Targowa
  • most drogowy
  • Bydgoskie Przedmieście
  • ul. Bydgoska
  • ul. Chopina
  • Fort IX
  • hala balonowa
  • poligon przy ul. Bielańskiej

Goście Książnicy Kopernikańskiej w ciągu dwóch godzin prelekcji obejrzeli w sumie aż 300 zdjęć Torunia z lat 40-tych XX wieku.

Z każda fotografią związana była jakaś historia czy anegdota opowiedziana przez Marcina Orłowskiego.

Kilka historii znalazło swój finał współcześnie.

Tym, których zaciekawiła relacja z imprezy zorganizowanej przez Książnicę Kopernikańską, polecamy lekturę „Spacerownika toruńskiego po czasie i przestrzeni 1939-1948” autorstwa Marcina Orłowskiego.

belkaniebieska2

Wiesław Trzeciakowski – Śmierć w Bydgoszczy 1939-1945

Przedstawiamy kolejną nowość w księgozbiorze regionalnym
Działu Informacyjno – Bibliograficznego.

Wiesław Trzeciakowski

Śmierć w Bydgoszczy
1939-1945

Wydanie II (poszerzone)

Wydawnictwo Tekst

Bydgoszcz 2012

Sygnatura SIRr VIII/B-46

 

Wiesław Trzeciakowski, bydgoszczanin,  od wielu lat zajmuje się miedzy innymi dziejami stosunków – polsko niemieckich i historią Bydgoszczy.

Był członkiem komisji historycznej Instytutu Pamięci Narodowej ds. wyjaśnienia wydarzeń z 3 i 4 września 1939 roku.

Pracuje w Archiwum Państwowym w Bydgoszczy.

Jest poza tym poetą, tłumaczem, krytykiem literackim polskiej i niemieckiej literatury XIX i XX wieku.

Napisał ponad 20 książek.

„Śmierć w Bydgoszczy” jest owocem 11 lat jego badań archiwalno – historycznych.

Wielką zasługa autora jest ustalenie, 70 lat po wojnie, imiennej listy polskich ofiar z Bydgoszczy.

Lista obecnie liczy 1460 nazwisk Polaków zabitych przez Niemców w latach 1939-1945.

Do tej liczby należy dodać 1800 ofiar z bydgoskiej gminy żydowskiej.

Wielką wartością książki jest fakt, że nie ogranicza się ona tylko do wyliczenia ofiar.

Każda śmierć jest udokumentowana i posiada swoją indywidualną historię.

W dużej mierze jest to też zasługa rodzin zabitych i zamęczonych, które wciąż zgłaszają się do autora, zwłaszcza od czasu pierwszego wydania „Śmierci w Bydgoszczy”, co pozwoliło na ustalenie aż 360 nowych nazwisk, dotąd bezimiennych ofiar wojny i okupacji.

Książka składa się z 9 rozdziałów:

Rozdział I
W polskiej Bydgoszczy (1920-1939)

Rozdział II
Podwójne życie organizacji mniejszości niemieckiej w Polsce w latach 1933-1939

Rozdział III
Na północ i na zachód od Bydgoszczy. Pierwsze dni wojny.

Rozdział IV
Niemieccy dywersanci i „Bromberger Blutsonntag”

Rozdział V
3 września 1939 roku (niedziela) w Bydgoszczy

Rozdział VI
Krwawa jesień 1939 roku w Bydgoszczy i dalsze lata okupacji niemieckiej do końca stycznia 1945 roku

Rozdział VII
Rozprawa z polskimi obrońcami Bydgoszczy

Rozdział VIII
Lista imienna bydgoszczan – ciąg dalszy

Rozdział IX
Alfabetyczna lista imienna wszystkich ustalonych ofiar w Bydgoszczy w latach 1939-1945