Tag Archives: okupacja

Previous Page · Next Page

Katarzyna Kluczwajd – prawdziwie toruński kronikarz

 

Katarzyna Kluczwajd

Prawdziwie toruński kronikarz

Nowości

nr 163

Sobota – 15 lipca 2017

strona 7

Gorąco zachęcamy do lektury artykułu pani Katarzyny Kluczwajd pod tytułem „Prawdziwie toruński kronikarz” , jaki ukazał się w sobotnim wydaniu „Nowości” z 15 lipca 2017 r.

Artykuł poświęcony jest Hermannowi Spychalskiemu.

Był on fotografem toruńskim w okresie międzywojennym i w okresie II wojny światowej.

Właśnie na czasy okupacji zwraca szczególną uwagę autorka artykułu.

Wyjaśnia ona zwłaszcza kwestię narodowości H. Spychalskiego.

Poznajemy biografię fotografa i dzieje jego zakładu.

Artykuł okraszony jest unikatowymi zdjęciami autorstwa H. Spychalskiego.

Znajdują się na nich zarówno żołnierze w polskich jak i niemieckich mundurach.

Jan Bochen, Adam Lewandowski – „Ci, co nie zawiedli”

belkaniebieska2

31032016

Jan Bochen
Adam Lewandowski

„Ci, co nie zawiedli”
Toruńscy nauczyciele i pracownicy oświaty w latach wojny i okupacji hitlerowskiej 1939-1945
Martyrologia

Wydawnictwo:
Pracownia Sztuk Plastycznych

Toruń 2013

Sygnatura SIRr IIIA/95

belkaniebieska2

Polecana dziś książka ma bardzo ciekawą historię/

Opracowanie poświęcone martyrologii nauczycieli toruńskich było przygotowywane od 1969 roku.

Pracę badawcze, źródłowe i dokumentacyjne prowadziła Komisja Historyczna Koła Nauczycielskiego Zarządu Oddziału Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w Toruniu.

Ustalanie list aresztowanych, wiezionych i pomordowanych trwało do 1984 roku.

Równolegle nad badaniami nad tomem poświęconym martyrologii przygotowywano również tom poświęcony wkładowi nauczycieli w walkę z okupantem, tajne nauczanie i udział w ruchu oporu oraz w odbudowę szkolnictwa po zakończeniu II wojny światowej.

Prace Komisji Historycznej Koła Nauczycielskiego ZBoWiD w Toruniu trwały 15 lat.

Pozostały po niej maszynopisy.

Jeden z nich odnalazła Elżbieta Wykrzykowska (dyrektor Biblioteki Pedagogicznej w Toruniu) i przekazała Alojzemu Lechowi Kowalskiemu (emerytowanemu nauczycielowi i dyrektorowi toruńskich szkół).

Alojzy L. Kowalski opracował zniszczony maszynopis, przepisał i dokonał wyboru tekstów.

Dzięki wsparciu Urszuli Polak (prezesa Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego w Toruniu) udało się pozyskać dofinansowanie finansowe na publikację książki ze strony Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Gminy Miasta Toruń, Starostwa Powiatu Toruńskiego i Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego w Toruniu.

belkaniebieska2

Książka zawiera obszerne biogramy nauczycieli i pracowników oświaty z Torunia, którzy stracili życie w latach okupacji hitlerowskiej 1939-1945.

Autorzy opracowali życiorysy 109 osób.

Najwięcej z nich zostało rozstrzelanych w lesie Barbarka i Lulkowo jeszcze w 1939 roku.

Równie dużo osób zginęło w obozach koncentracyjnych: Buchenwald, Dachau, Mauthausen-Gusen, Sachsenhausen, Oświęcim-Brzezinka, Stutthof.

Wielu nauczycieli oddało swe życie w trakcie kampanii wrześniowej 1939 roku.

belkaniebieska2

Marcin Orłowski – Trudny spacer po mieście Thorn/Toruń 1939-1948

belkaniebieska2

torun-miasto-zabytkow

 

Marcin Orłowski

Trudny spacer po mieście Thorn/Toruń 1939-1948

Prelekcja

12 czerwca 2015 – piątek

Książnica Kopernikańska w Toruniu

 


12 czerwca 2015 roku o godzinie 18.00 odbyło się w Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu kolejne spotkanie z cyklu „Toruń miasto zabytków” organizowanego przez Katarzynę Kluczwajd.

Bohaterem spotkania był Marcin Orłowski, którego pasją są dzieje Torunia oraz historia polskiej konspiracji.

Jednym z jego zajęć jest też funkcja dzwonnika w katedrze św. Janów największym średniowiecznym dzwonie w Polsce – „Tuba Dei”.

Na dniach ma ukazać się publikacja autorstwa Marcina Orłowskiego pt.: „Spacerownik toruński po czasie i przestrzeni 1939-1948. Stare Miasto w chwilach rozpaczy i nadziei”.

„Spacerownik” ukaże się w „Zeszytach literackich i naukowych I Liceum Ogólnokształcącego w Toruniu” (sygnatura Ksiąznicy Kopernikańskiej 06422-1).

Będzie to część pierwsza Spacerownika poświęcona Staremu Miastu, planowana część druga dotyczyć będzie toruńskich przedmieść.

Licznie zgromadzeni goście Książnicy odbyli z Marcinem Orłowskim dwugodzinny spacer po Toruniu z lat 1939-1948.

Kluczem opowieści były adresy toruńskich kamienic, placów, pomników.

Poznawaliśmy życie mieszkańców Torunia w okresie okupacji i latach powojennych idąc śladami starych fotografii, dokumentów, obligacji, wspomnień.

Wędrując z miejsca na miejsce poznaliśmy niezwykłe historie ludzi i miejsc.

Wśród najciekawszych odwiedzonych przez nas adresów znalazły się:

  • areszt śledczy przy ul. Piekary 53
  • siedziba Wojskowej Komendy Uzupełnień przy Wałach Sikorskiego 21
  • dyrekcja kolei przy Placu Teatralnym
  • siedziba gestapo przy ul. Bydgoskiej 39
  • pierwsza komenda miejska Milicji Obywatelskiej przy ul. Bydgoskiej 50/52
  • cmentarz św. Jerzego
  • zakłady Polchem
  • Fort VIII przy ul. Bielańskiej 66
  • szpital miejski przy ul. Batorego
  • zakłady Born und Schütze przy ul. Lelewela
  • Kościół Garnizonowy na placu św. Katarzyny
  • zakład fryzjerski przy ul. św. Katarzyny 6

Po zakończeniu spaceru po okupowanym Toruniu,  słuchacze Marcina Orłowskiego zapoznali się z historią sapera Wehrmachtu – Möhlenbrocka.

Stacjonował on w Toruniu od kwietnia do sierpnia 1940 roku.

W tym czasie wykonał on kilkadziesiąt zdjęć naszego miasta.

W Albumie Möhlenbrocka uwiecznione zostały:

  • Dworzec Miasto
  • Park Bydgoski
  • Stare Miasto
  • Ratusz i pomnik Kopernika
  • Krzywa Wieża
  • ul. Targowa
  • most drogowy
  • Bydgoskie Przedmieście
  • ul. Bydgoska
  • ul. Chopina
  • Fort IX
  • hala balonowa
  • poligon przy ul. Bielańskiej

Goście Książnicy Kopernikańskiej w ciągu dwóch godzin prelekcji obejrzeli w sumie aż 300 zdjęć Torunia z lat 40-tych XX wieku.

Z każda fotografią związana była jakaś historia czy anegdota opowiedziana przez Marcina Orłowskiego.

Kilka historii znalazło swój finał współcześnie.

Tym, których zaciekawiła relacja z imprezy zorganizowanej przez Książnicę Kopernikańską, polecamy lekturę „Spacerownika toruńskiego po czasie i przestrzeni 1939-1948” autorstwa Marcina Orłowskiego.

belkaniebieska2