Tag Archives: oprawy

Judyta Zamrzycka – Introligatorzy toruńscy od XV do XVI/XVII wieku

 

Judyta Zamrzycka

Introligatorzy toruńscy od XV do XVI/XVII wieku
Typologia cech warsztatowych

Seria: Biblioteka ToMiTo

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2014

Sygnatura SIRr XXXVe/39

Judyta Zamrzycka ukończyła konserwację i restaurację dzieł sztuki na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Jej książka przybliża wiedzę o zabytkowych oprawach dawnych ksiąg, a w szczególności na temat toruńskiego introligatorstwa.

Współcześnie wartość zabytkowej książki zawarta jest nie tylko w jej treści.

Duże znaczenia ma też jej fizyczna forma, oprawa, która przez swoje walory artystyczne i technikę wykonania pozwala zaliczyć ją do sztuki użytkowej.

Autorka przedstawiła wyniki swych badań nad ustaleniem typowych cech wyrobów poszczególnych warsztatów introligatorskich działających w Toruniu od XV do początku XVII wieku.

Podstawą badań były przede wszystkim zbiory Ksiąznicy Kopernikańskiej, w tym 71 inkunabułów (w 60 woluminach), 67 woluminów szesnastowiecznych druków oraz 21 woluminów z działu Toruniensia.

Rozprawa składa się z trzech rozdziałów.

Dwa pierwsze maja charakter teoretyczny.

Rozdział I poświęcony jest charakterystyce rzemiosła introligatorskiego, warsztatowi pracy introligatora, narzędziom introligatorskim, materiałom wykorzystywanym do wykonywania ksiąg, rękodziełu rzemieślniczemu, artyzmowi tworzenia zabytkowej książki, naprawom wykonywanym przez introligatorów.

Rozdział II charakteryzuje organizację rzemiosła introligatorskiego w Polsce, przedstawia strukturę i organizacje cechu introligatorów, etapy kształcenia w rzemiośle introligatorskim.

Rozdział opisuje również introligatorstwo w Toruniu , introligatorów toruńskich oraz statuty przywilejów cechowych introligatorów i szkatułkarzy.

Rozdział III ma charakter badawczy.

Autorka przedstawiła typologię cech konstrukcji i stylu zabytkowej książki.

Określiła cechy konstrukcji i stylu wybranych toruńskich warsztatów introligatorskich.

Porównała cechy niezidentyfikowanych woluminów z cechami wybranych warsztatów.

Omówiła wyniki badań porównawczych i je podsumowała.

Okazało się bezsprzecznie, że każda oprawa zabytkowej książki zawiera grupę cech konstrukcyjnych i artystycznych, które charakteryzują indywidualny styl autora oprawy.

Należy jednak opierać się na jak najdłuższej liście takich cech, subtelne różnice nie są wystarczające dla jednoznacznej identyfikacji autora.

Judyta Zamrzycka badała zarówno oryginalne wartości artystyczne jak i konstrukcyjne zabytkowych książek.

Uwzględniła kilkadziesiąt cech wyróżniających blok książki, kapitałkę, wyklejkę, oprawę, okładziny, obleczenie, zapinki i okucia.

Nad złoto cenniejsze… – Skarby Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Muzeum Okręgowym w Toruniu

belkaniebieska2

25062015

 

Nad złoto cenniejsze…
Skarby Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Wystawa
Muzeum Okręgowe w Toruniu
Ratusz Staromiejski
Sala Królewska

14-30 czerwca 2015

belkaniebieska2

Z okazji 70 rocznicy utworzenia Uniwersytetu Mikołaja Kopernika Biblioteka Uniwersytecka postanowiła pokazać publiczności swoje najcenniejsze zbiory.

Wystawę zorganizowano w Muzeum Okręgowym w Toruniu w Sali Królewskiej.

Prezentowana kolekcja składa się z dwóch części:
1. Srebrna Biblioteka księcia Albrechta Hohenzollerna.
2. Inne rękopisy i starodruki należące do księcia Albrechta Hohenzollerna.

Słynna Srebrna Biblioteka zawdzięcza swoją nazwę kunsztownym srebrnym oprawom. Kolekcja powstała w latach 1545-1562 z inicjatywy księżnej Anny Marii, drugiej żony Albrechta Hohenzollerna. Pierwotnie składała się z 20 pozycji. Do naszych czasów zachowało się 15 zabytkowych opraw. Srebrne oprawy nie były dziełem jednego złotnika – doliczono się siedmiu różnych. Na oprawach widnieją kompozycje przedstawiające sceny biblijne lub wizerunki księcia Albrechta. Zabytkowe druki ważą od 2 do 5 kg. Oprawione książki to głównie protestanckie pisma, zwłaszcza wiele prac Marcina Lutra, prywatnie przyjaciela księcia.

Druga część wystawy prezentowana w hallu przed Salą Królewską zawiera rękopisy i starodruki, które w większości należały do Albrechta Hohenzollerna (490-1568) – nie zostały jednak oprawione w srebrne płyty. Wśród nich znajduje się na przykład śpiewnik „Geystliche Lieder” z dedykacją Katarzyny Luter (żony Marcina Lutra) dla księżnej Doroty (pierwszej małżonki księcia Albrechta).

belkaniebieska2