Tag Archives: pomniki

Marcin Orłowski – Opowieść o patriotycznych pomnikach okresu międzywojennego

 

Marcin Orłowski

Opowieść o patriotycznych pomnikach okresu międzywojennego

Prelekcja

26 września 2018

Książnica Kopernikańska

26 września 2018 roku w budynku głównym Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu przy ul. Słowackiego 8 odbyła się kolejna prelekcja w ramach cyklu „Toruń miasto zabytków”.

Wykład wygłosił Marcin Orłowski – torunianin, z zamiłowania historyk, interesujący się dziejami Torunia, toruńskimi fortyfikacjami, historią powstań narodowych i dziejami konspiracji.

Marcin Orłowski – jest autorem publikacji „Spacerownik toruński po czasie i przestrzeni 1939-1948. Stare Miasto w chwilach rozpaczy i nadziei”.

„Spacerownik” ukazał się w 2015 roku w „Zeszytach literackich i naukowych I Liceum Ogólnokształcącego w Toruniu” (sygnatura Książnicy Kopernikańskiej MAG 06422-1).

Marcin Orłowski jest również dzwonnikiem dzwonu Tuba Dei.

Swój wykład poświecił toruńskim pomnikom, które powstały w Toruniu w okresie II Rzeczpospolitej.

Autor na ponad 100 slajdach przedstawił historię pomników, tablic pamiątkowych, bram triumfalnych, obelisków, pomników nagrobnych, krzyży, a nawet kopca.

Słuchacze śledzili dzieje zarówno samych pomników jak również ich cokołów.

Często zdarzało się, że spiżowe pruskie pomniki przetapiano na tablice pamiątkowe.

Również cokoły służyły często kolejnym władzom – pruskim, polskim, komunistycznym.

Charakterystyczne dla okresu międzywojennego, było też to że wiele pomników wznoszono na terenach wojskowych, przez co nie były one ogólnodostępne.

Wśród autorów pomników należy wymienić Wojciecha Durka, Ignacego Zelka, Kazimierza Ulatowskiego.

W Toruniu wybudowano również dwa wyjątkowe pomniki – kościół Chrystusa Króla na Mokrem oraz Most drogowy im. Marszałka Józefa Piłsudskiego.

Przedwojenne pomniki w większości były wojskowe, czasem religijne.

Do rzadkości należą te poświęcone postaciom cywilnym, jak pomnik Stanisława Moniuszki – ufundowany przez Pomorski Związek Kół Śpiewaczych z inicjatywy prezesa chóru „Lutnia” Ludwika Makowskiego.

Niestety większość z pomników została zniszczona przez Niemców w 1939 roku.

Szczególną gorliwość wykazywali miejscowi Niemcy z formacji Selbstschutzu.

Niektóre pomniki zostały odbudowane w naszych czasach – pomnik Matki Boskiej Królowej Korony Polskiej przed kościołem garnizonowym św. Katarzyny czy pomnik wojewody Stefana Łaszewskiego przed Collegium Maius przy Fosie Staromiejskiej.

Obecnie Towarzystwo Miłośników Torunia finalizuje projekt odbudowy Pomnika Wojsk Balonowych, który stał w Parku Miejskim na Bydgoskim Przedmieściu.

Wszystkim zainteresowanym polecamy artykuł Marcina Orłowskiego „Opowieść o toruńskich pomnikach patriotycznych z lat 1920-1939. Rok po roku”.

Artykuł ukazał się właśnie w czasopiśmie ” Fides, Ratio et Patria. Studia Toruńskie.” tom 8 / 2018 (sygnatura Książnicy Kopernikańskiej MAG 06395-8).

Marcin Seroczyński – Chełmżyńskie miejsca pamięci

belka

Przedstawiamy kolejną nowość w księgozbiorze regionalnym
Działu Informacyjno-Bibliograficznego.

23122014Marcin Seroczyński

Chełmżyńskie miejsca pamięci
Pomniki – tablice – kamienie

Wydawca:
Towarzystwo Przyjaciół Chełmży
Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. J. Prejsa w Chełmży

Chełmża 2013

Sygnatura SIRr VIII/Ch-12

 

 

Autorem publikacji jest uznany chełmżyński regionalista, prezes Towarzystwa Przyjaciół Chełmży i autor wielu publikacji książkowych Marcin Seroczyński.

W zbiorach Książnicy Kopernikańskiej dostępne są następujące jego prace:

  1. Chełmża : fakty, mity, legendy / Dariusz Łubkowski, Marcin Seroczyński. – Wąbrzeźno ; Chełmża 2012.
  2. Chełmża wczoraj i dziś : album / [zespół red. Piotr Birecki, Dariusz Meller, Marcin Seroczyński]. – Chełmża ; Wąbrzeźno  2009.
  3. Chełmżyńskie miejsca pamięci : pomniki, tablice, kamienie / Marcin Seroczyński. – Chełmża 2013.
  4. Sport w Chełmży : od końca XIX wieku do 2010 r. / Marcin Seroczyński. – Chełmża ; Wąbrzeźno 2011.
  5. Zakładowa Ochotnicza Straż Pożarna Cukrowni Chełmża w latach 1882-1997 : szkic z dziejów / Marcin Seroczyński. – Chełmża ; Toruń  2009.
  6. Zatrzymany czas : zarys dziejów chełmżyńskiej fotografii / Marcin Seroczyński. – Chełmża 2013.

Wydawnictwo „Chełmżyńskie miejsca pamięci : pomniki, tablice, kamienie” zawiera opis wszystkich chełmżyńskich pomników upamiętniających bogate dzieje miasta czy tablic poświęconych wybitnym jego mieszkańcom.

Autor opisał nawet pomniki nieistniejące: św. Floriana, Jana Szczypiorskiego, Obrońców Chełmży, Ofiar Grenzschutzu, Budowniczych Polski, Braterstwa Broni z Armią Czerwoną, Janka Krasickiego, starą tablicę  ks. Frelichowskiego.

Wśród istniejących miejsc pamięci można zapoznać się z dziejami blisko 30 pomników, tablic, krzyży, dębów, kamieni pamiątkowych.

Wszystkie pomniki (nawet nieistniejące) są udokumentowane również przedstawiającymi je fotografiami.

Książkę gorąco polecamy wszystkim miłośnikom regionu, mieszkańcom Chełmży i turystom zauroczonym pięknem miasta i bogactwem jego historii.

belka