Tag Archives: Pomorze Gdańskie

Previous Page · Next Page

Wojciech Zawadzki – Pomorze 1920

 

Wojciech Zawadzki 

Pomorze 1920

Seria: Historyczne Bitwy

Wydawnictwo Bellona

Warszawa 2015

Sygnatura SIRr VIII/Br-22

Rok 1920 przyniósł ze sobą dwa wydarzenia, które zapisały się w dziejach Pomorza Gdańskiego.

W styczniu i lutym 1920 roku nastąpił koniec zaboru pruskiego i włączenie ziem pomorskich do Polski.

W sierpniu na Pomorze dotarła armia sowiecka, która została powstrzymana w czasie krwawych zmagań pod Brodnicą.

Z opracowania „Pomorze 1920” dowiemy się najpierw o wydarzeniach poprzedzających rok 1920, zwłaszcza o działaniach powstańców wielkopolskich na Pomorzu.

Następnie prześledzimy wojskową rewindykacje Pomorza, której na mocy traktatu wersalskiego dokonała „błękitna armia” gen. Józefa Hallera.

Wojciech Zawadzki opisał również organizację wojskowości pomorskiej wiosną i latem 1920 roku.

Głównym tematem książki jest wojna polsko-bolszewicka na Pomorzu w 1920 roku.

Walki na Pomorzu zostały poprzedzone przez bój o Mławę na początku sierpnia.

Później Polacy bronili Działdowa.

W końcu Rosjanie doszli do Brodnicy.

W książce opisano szczegółowo przygotowania do obrony Pomorza, plan gen. Kazimierza Raszewskiego, twierdze w Grudziądzu, Chełmnie, Świeciu, Bydgoszczy, Fordonie, Toruniu.

Kulminacją walk jest bitwa brodnicka.

Zapoznamy się z bilansem sił, planem bitwy i jej przebiegiem.

Po bitwie nastąpił polski pościg za armia sowiecką.

Na kartach swojej książki Wojciech Zawadzki podjął się wyjaśnienia tajemniczej sprawy utworzenia tzw. „Armii Zachodniej” złożonej z jednostek wielkopolskich i pomorskich, dowodzonych przez gen. Raszewskiego.

To nowe zagadnienie w historiografii wojskowej, zostało drobiazgowo naświetlone przez autora, który doszedł do ciekawych i odkrywczych wniosków.

Czytając opracowanie podążamy jego tropem w rozwikłaniu tej pasjonującej tajemnicy.

Książkę uzupełniają szkice biograficzne bohaterów opisywanych wydarzeń.

ks. Stanisław Kujot (1845-1914) – pleban w Grzybnie – najwybitniejszy z działaczy Towarzystwa Naukowego w Toruniu

Stanisław Kujot urodził się 13 listopada 1845 roku w Kiełpinie pod Tucholą.

Jego ojciec był nauczycielem.

Ukończył gimnazjum w Chełmnie.

Studiował na uniwersytetach w Münster i Berlinie oraz w seminarium duchownym w Pelplinie teologię, filologię, historię i filozofię.

Święcenia kapłańskie otrzymał w 1870 roku.

 

 

Ks. dr Stanisław Kujot ; Fotograwura Drukarni i Księgarni św. Wojciecha w Poznaniu ; Nadbitka: ks. P. Czaplewski, Ks. Stanisław Kujot, Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu 1914/1915, T III, Nr 4 i 5 ; Sygnatura 206905

 

W latach 1872-1893 był nauczycielem historii w gimnazjum biskupim w Pelplinie, zwanym Collegium Marianum.

Wykształcił 700 uczniów.

W okresie pelplińskim parał się między innymi twórczością literacką.

 

 

 

 

 

 

 

Był autorem kilku powieści:

  • Głowa św. Barbary. Powieść z przeszłości Pomorza
  • Pierwsze nawrócenie Prusaków. Powieść z XIII wieku
  • Ojciec Grzegórz czyli obrona Pucka 1655/56
  • Kręte drogi czyli historya młodzieńca zbłąkanego
  • Kto winien? Obrazek z naszych czasów
  • Ze zdrowego pnia. Powieść z naszej biedy

 

W 1893 roku ks. Stanisław Kujot został proboszczem parafii w Grzybnie (pow. chełmiński, gm. Unisław).

Był już wówczas bardzo schorowany.

40 lat walczył z gruźlicą płuc.

W Grzybnie spędził resztę swojego życia.

Ze względu na stan zdrowia praktycznie nie opuszczał budynku plebani w Grzybnie.

Nie mógł nawet mówić –  porozumiewał się z odwiedzającymi go gośćmi pisząc.

Pisywał za to kilka listów dziennie.

Przez całe życie napisał kilkanaście tysięcy listów.

 

 

Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Tom 20

 

Był to za to najowocniejszy naukowo okres jego życia.

W 1897 roku został też prezesem Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Reaktywował on działalność Towarzystwa, która zamarła zupełnie po 1884 roku.

Nieformalną siedzibą Towarzystwa stało się wówczas Grzybno.

Dzięki niemu wznowiono wydawanie „Roczników TNT” oraz zaczęto wydawać „Fontes TNT” i „Zapiski TNT”.

 

 

 

Znacznie wzrosła liczba członków Towarzystwa Naukowego w Toruniu, którego trzon stanowili duchowni z terenu całego Pomorza.

Było ich 300 księży na ogólna liczbę 500 członków TNT.

Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Tom 9

 

Ks. Stanisław Kujot jednocześnie prowadził badania naukowe nad dziejami Prus Królewskich, stając się najwybitniejszym na ziemiach polskich specjalistą w tym zakresie.

Jego dorobek naukowy obejmuje kilka tysięcy stron monografii, rozpraw, artykułów, recenzji i wydawnictw źródłowych.

 

 

 

 

 

 

 

Jego najwybitniejsze dzieła to:

— Dzieje Prus Królewskich
— Kto założył parafie w dzisiejszej diecezji chełmińskiej? Studium historyczne
— Rok 1410. Wojna
— Margrabiowie brandenburscy w dziejach Pomorza za ks. Mestwina II
— O majątkach biskupich na Pomorzu
— Sprawa toruńska z r. 1724

 

Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Tom 17

 

W 1900 roku Uniwersytet Jagielloński nadał mu doktorat honoris causa.

Ks. Stanisław Kujot zmarł 5 grudnia 1914 r. w Grzybnie i na tamtejszym cmentarzu został pochowany.

Prywatny księgozbiór ks. Stanisława Kujota liczący około 900 woluminów znajduje się dziś w Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu (sygnatury XK 1 – XK 812).

Kazimierz Jasiński

Stanisław Kujot 1845-1914

W: Działacze Towarzystwa Naukowego w Toruniu 1875-1975
Tom I – s. 85-179

Sygnatura SIRr XXXb/3t.1

 

Bożena Osmólska-Piskorska

Hasło: Kujot Stanisław Leopold

Polski Słownik Biograficzny
Tom XVI – zeszyt 68 – s. 114-115

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.16

 

ks. Paweł Czaplewski

Ś.p. ks Stanisław Kujot

Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu
Tom III – nr 4 i 5 – s. 49-72

Sygnatura SIRr II/3-1914-1922

 

Kazimierz Jasiński

Stanisław Kujot (1845-1914)

W: Wybitni ludzie dawnego Torunia
s. 237-242

Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

Kazimierz Jasiński

Testamenty księdza Stanisława Kujota z lat 1902-1914

Zapiski Historyczne
Tom 61 – rok 1996 – zeszyt 1 – s. 95-107

Sygnatura SIRr II/3-1996a

 

Kazimierz Jasiński

Rola ks. Stanisława Kujota w upowszechnianiu wiedzy o polskości Pomorza Gdańskiego i ziemi chełmińskiej

W: Prace wybrane z nauk pomocniczych historii
s. 380-416

Sygnatura MAG 250211

Michał Kargul – Abyście w puszczach naszych szkód żadnych nie czynili…

 

Michał Kargul

Abyście w puszczach naszych szkód żadnych nie czynili…
Gospodarka leśna w województwie pomorskim w latach 1565-1772

Wydawca: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Zarząd Główny

Gdańsk 2012

Sygnatura SIRr XVI/99

Michał Kargul jest doktorem nauk historycznych.

To historyk, regionalista, działacz społeczny i nauczyciel.

Redaguje regionalny rocznik „Teki Kociewskie”.

Prowadzi audycje na antenie Tczewskiego Radia Fabryka.

Jest autorem wielu artykułów naukowych i popularnonaukowych na temat historii leśnictwa i pomorskiego ruchu regionalnego publikowanych na łamach „Act Cassubiana”, „Rydwana”, „Pomeranii”.

W 2009 roku obronił na Uniwersytecie Gdańskim pracę doktorską pod tytułem „Gospodarka leśna w województwie pomorskim w latach 1565-1772”.

Badania autora dowiodły, że jeszcze przed nastaniem pruskiej administracji na Pomorzu zaczęły się rozwijać nowoczesne formy gospodarki leśnej.

Leśnictwo na Pomorzu ukazane jest na szerokim tle zagospodarowania lasów w Europie.

Omówiono gospodarkę leśną w lasach królewskich, w lasach kościelnych, szlacheckich i miejskich.

Przedstawiono wykształcenie się nowoczesnych form urządzania, hodowli i użytkowania lasów.

Opisano formy ochrony lasu.

W końcu scharakteryzowano znaczenie gospodarcze i pozagospodarcze lasów pomorskich w XVI, XVII i XVIII wieku.