Tag Archives: Ratusz Staromiejski

Katarzyna Kolendo-Korczak – Praecepta politica w toruńskim ratuszu

Katarzyna Kolendo-Korczak

Praecepta politica w toruńskim ratuszu
Niezachowany cykl malowideł z Sali Rady z 1603 roku i jego europejski kontekst

Wydawca:
Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk
Liber Pro Arte

Warszawa 2014

SIRr XXXIIIb/152

Dr Katarzyna Kolendo-Korczak jest adiunktem w Instytucie Sztuki PAN.

Podjęła się karkołomnego zadania odtworzenia i interpretacji malowideł stanowiących dekorację stropu Sali Rady toruńskiego ratusza.

Dekorację stworzył Anton Möller w latach 1602-1603.

Niestety uległa ona całkowitej zagładzie trzysta lat temu w roku 1703 podczas wielkiego pożaru wywołanego bombardowaniem szwedzkim.

Zniszczone dzieło znane jest z drobiazgowego opisu, jaki zawierają wskazówki burmistrza Henryka Strobanda, zawarte w zamówieniu złożonym malarzowi.

Dodatkowo po pożarze burmistrz Jan Baumgarten sporządził „Memoranda”, w których opisał wygląd dekoracji przed ich zniszczeniem.

Autorka dysertacji nie tylko rekonstruuje przedstawienia, znajdujące się na dekoracji, ale również ich źródła literackie, wzorce ikonograficzne i co najważniejsze przesłanie ikonograficzne.

Ideowy program dekoracji, jej wymowa stanowiły „przykazania polityczne” dla toruńskich rajców i propagandowy wyraz polityki reform wprowadzanych w mieście przez burmistrza Strobanda.

Rozprawa składa się z sześciu rozdziałów:

  1. Dzieło sztuki znane tylko z opisu
  2. Historia powstania dekoracji, pomysłodawcy i twórcy
  3. Dwanaście tablic toruńskich. Opis, źródła i próba interpretacji.
  4. Dekoracja toruńska w pejzażu intelektualnym europy 2. połowy XVI wieku
  5. Dekoracje budowli miejskich i domów prywatnych Torunia i Gdańska w 2 połowie XVI i 1. połowie XVII wieku
  6. Dekoracja toruńska na tle dekoracji budowli municypalnych w Europie

Wizyta w Ratuszu

belkaniebieska2

01072016

 

Wizyta w Ratuszu

 

25 maja tego roku wybraliśmy się na zwiedzanie wystaw w Muzeum Okręgowym w Toruniu.

W trakcie oglądania eksponatów naszą uwagę przykuł obraz nieznanego autora podpisany jako: „Oblężenie Rygi przez Karola XII szwedzkiego w 1701 r.” o numerze MT/M/84/SN.

 

Już sam tytuł wydaje się być podejrzany, gdyż tytułowe wydarzenie nie miało miejsca.

Ryga była wówczas w szwedzkim posiadaniu i Karol nie mógł jej oblegać.

W 1701 roku miasto próbował bezskutecznie zdobyć elektor saski Fryderyk August I, a Karol przybył Rydze z pomocą.

W bitwie nad rzeką Dźwiną 9/19 lipca 1701 roku Szwedzi pobili najeźdźców, uwalniając miasto od zagrożenia.

 

01072016-1

 

Po zwycięskim starciu Karol przystąpił do oblężenia Dünamünde, twierdzy u ujścia Dźwiny do morza.

Czy na obrazie widzimy scenę ukazującą to wydarzenie?

Postaramy się na to pytanie odpowiedzieć na następnym poście.

 

01072016-2

belkaniebieska2

Panoramy Torunia – miasta hanzeatyckiego – prelekcja z pokazem

Agata Rissmann

Panoramy Torunia
– miasta hanzeatyckiego

Prelekcja z pokazem

Muzeum Okręgowe w Toruniu

7 maja 2014 roku

 

 

Z okazji 10-lecia członkowska Polski w Unii Europejskiej Muzeum Okręgowe w Toruniu przyłączyło się do ogólnopolskiej akcji „Dni Otwartych Funduszy Europejskich” i udostępniło bezpłatnie swe obiekty objęte projektem „Toruń – Hanza nad Wisłą”.

Oprócz bezpłatnego zwiedzania muzeum zaoferowało również szereg prelekcji, spotkań, pokazów i warsztatów, które odbywały się w Domu Eskenów i w Ratuszu Staromiejskim.

Wśród nich niezwykle ciekawa okazała się prelekcja i pokaz Agaty Rissmann – „Panoramy Torunia – miasta hanzeatyckiego”.

Impreza odbyła się w Sali Królewskiej Ratusza Staromiejskiego.

Sala nosi miano „królewskiej”, choć nie jest wcale największą salą ratusza (tą jest Sala Mieszczańska).

Za to w Sali Królewskiej zatrzymywali się w czasie swych pobytów w Toruniu polscy królowie.

Poza tym właśnie w tej sali 17 czerwca 1501 roku zmarł król Polski Jan Olbracht.

Kolejnym powodem nazwy jest fakt, że w sali tej podziwiać można najstarszy poczet królów i książąt polskich – starszy od dzieł Marcello Bacciarellego i Jana Matejki.

Poczet liczy 24 wizerunki.

Portrety władców powstawały między 1645 a 1828 rokiem na zamówienie Rady Miasta Torunia.

W Sali Królewskiej oglądać również można niezwykle piękne drzwi zdobione techniką intarsji oraz barokowe meble zdobione intarsją i inkrustacją.

Intarsja polega na zdobieniu powierzchni różnymi gatunkami drewna, natomiast inkrustacja wykorzystuje również przy zdobieniu mebli kość słoniową, masę perłową, złoto i szlachetne kamienie.

Słuchacze dowiedzieli się wielu szczegółów na temat Hanzy – najsłynniejszego związku miast Europy Północnej.

Hanza powstała w 1243 roku z inicjatywy Lubeki i istniała aż do 1669 roku.

Toruń stał się członkiem Hanzy już w 1280 roku.

W Ratuszu Staromiejskim znajdowało się archiwum Hanzy pruskiej.

Dzięki udziałowi w europejskim handlu Toruń stał się jednym z najzamożniejszych miast Państwa Zakonu Krzyżackiego, a potem Rzeczypospolitej.

Toruń handlował miedzy innymi  suknem flamandzkim, woskiem, futrami, zbożem, słowacką miedzią.

Zdobyte środki finansowe pozwoliły miastu na finansowanie wojsk zaciężnych i wykupywanie krzyżackich zamków w czasie wojny trzynastoletniej.

W zamian za poparcie królowie polscy odwdzięczali się Toruniowi przywilejami.

Miasto rozwijało się a o jego wyglądzie informują nas zachowane w Muzeum Okręgowym w Toruniu panoramy miasta.

Najstarszy widok Torunia znajduje się jednak w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny przy ulicy Franciszkańskiej.

Pochodzi z 1594 roku i jest widoczne na obrazie „Chrzest Chrystusa w Jordanie” na epitafium Macieja Neissera.

W Muzeum Okręgowym w Toruniu zachowało się wiele nowożytnych wizerunków Torunia, spośród których można wymienić na przykład:

  • widok perspektywiczny w 1631 roku – autor Jacob Hoffmann
  • widok perspektywiczny w 1641 roku – autor Matthäus Merian Starszy
  • wkroczenie Szwedów w 1655 roku – autor Eric Dahlberg
  • plan oblężenia w 1658 roku – autor Willem Swidde
  • plan oblężenia w 1658 roku – autor Gabriel Bodenehr
  • widok perspektywiczny z 1684 roku – autor Christian Daniel Pietesch
  • plan miasta z 1703 roku – autor Carl Albrecht
  • plan oblężenia w 1703 roku – autor Johann Lithen

Niezwykłą pamiątką był również album Georga Friedricha Steinera z 1744 roku, który zawierał około 125 rysunków z widokami miasta i poszczególnych miejskich budynków.

Niestety „Album Steinera” zaginął w czasie II wojny światowej i do naszych czasów przetrwały tylko jego fotokopie.

Zachował się natomiast w Muzeum Okręgowym w Toruniu anonimowy album z 1756 roku z 43 rysunkami architektonicznymi wzorowanymi na dziele Steinera – tak zwany  „Album Pseudo-Steinera”.

Wszystkie zachowane panoramy, plany i widoki Torunia zostały szczegółowo omówione w czasie prelekcji.

Można było poznać historię prezentowanych rysunków, miedziorytów, akwafort, obrazów oraz historię ich twórców.

Szczegółowo analizowano widoczne na panoramach fortyfikacje, kościoły, inne budynki i ich losy.

Wiele z przedstawionych obiektów już nie istnieje, tym cenniejsze stają się zachowane w zbiorach muzealnych widoki dawnego Torunia.