Tag Archives: rzeźba sakralna

Bartłomiej Łyczak – Toruński cech rzeźbiarski i snycerka na obszarze jego oddziaływania w latach 1695-1793

 

Bartłomiej Łyczak

Toruński cech rzeźbiarski i snycerka na obszarze jego oddziaływania w latach 1695-1793

Wydawnictwo DiG

Warszawa 2018

Sygnatura SIRr  XXXIIIc/46

Dr Bartłomiej Łyczak jest historykiem sztuki, zajmuje się dziejami kultury Torunia i Prus Królewskich w okresie nowożytnym.

Jest wybitnym specjalistą w dziedzinie rzemiosła artystycznego, rzeźby i snycerki toruńskiej.

Rozprawa „Toruński cech rzeźbiarski i snycerka na obszarze jego oddziaływania w latach 1695-1793” poświęcona została miejscowemu cechowi, jego mistrzom oraz wartościom artystycznym ich dzieł.

Strefa zbytu wyrobów toruńskich rzeźbiarzy obejmowała Ziemię Chełmińską, Ziemię Michałowską, północno-wschodnią Wielkopolskę, Kujawy, północno-zachodnie Mazowsze i południowy skraj Pomorza Gdańskiego.

Książka jest kompendium wiedzy o nowożytnej toruńskiej snycerce.

Przedstawia temat zarówno od strony historycznej (organizacja rzemiosła, życiorysy mistrzów) jak i od strony artystycznej.

W rozdziale „Dzieje i działalność cechu rzeźbiarskiego w Toruniu” autor opisał historię cechu malarsko-rzeźbiarskiego, jego statut, organizację, majątek cechowy, stosunki korporacji z innymi cechami i Rada Miasta.

Kolejny rozdział „Funkcjonowanie osiemnastowiecznego warsztatu rzeźbiarskiego na przykładzie cechu toruńskiego” przedstawia hierarchię cechową, obowiązki i prawa rzemieślników:  terminatorów, czeladników, majstrów.

Przeczytamy w nim też  o technice rzeźbiarskiej i organizacji pracy w warsztacie.

Najobszerniejszy rozdział „Życie i twórczość mistrzów snycerskich zrzeszonych w toruńskim cechu malarsko-rzeźbiarskim” opisuje sylwetki majstrów:

  • Joahann Jacob Edelwehr
  • Christian Lange
  • Simon Barck
  • Greger der Bildhauer
  • Matthias Paasche
  • Georg Guhr
  • Johann Anton Langenhan starszy
  • Johann Ernst Debes
  • Johann Anton Langenhan młodszy

Kolejny rozdział „Rzeźbiarze spoza cechu toruńskiego pracujący w mieście i w zasięgu oddziaływania tutejszego środowiska” dotyczy rzeźbiarzy chełmińskich, zamiejscowych oraz partaczy.

W rozdziale „Uwagi na temat zleceniodawców i ikonografia” opisano fundatorów poszczególnych elementów wyposażenia kościołów na obszarze oddziaływania toruńskiego środowiska rzeźbiarskiego.

Najważniejszymi zleceniodawcami byli duchowni zakonni (Jezuici, bernardyni, benedyktynki).

Za nimi szło duchowieństwo parafialne, inni duchowni, wierni i osoby prywatne.

Z fundatorami łączy się również kwestia ikonograficznego programu zamówienia.

Rzeźby figuralne zdobiące ołtarze były jednak dopełnieniem dzieł malarskich.

W rozdziale „Wartości artystyczne” Bartłomiej Łyczak [przedstawił rozwój form rzeźby i małej architektury oraz wykorzystywanie wzorników graficznych przez toruńskich rzeźbiarzy.

Porównał również toruński ośrodek snycerski do innych wybranych centrów rzeźbiarskich w Rzeczypospolitej i krajach ościennych.

Na ich tle toruńscy mistrzowie jawią się jako dobrzy rzemieślnicy, ale przeciętni artyści.

Bardzo ważną częścią rozprawy są ilustracje w liczbie aż 285 przedstawiające dzieła toruńskich warsztatów rzeźbiarskich.

Juliusz Raczkowski – Monumentalne zespoły Kolegium Apostolskiego na terenie dawnego państwa zakonnego w Prusach

 

Juliusz Raczkowski

Monumentalne zespoły Kolegium Apostolskiego na terenie dawnego państwa zakonnego w Prusach

Wydawnictwo „Bernardinum”

Pelplin 2013

Sygnatura SIRr XXXIIIb/161

Dr hab. Juliusz Raczkowski jest pracownikiem naukowym Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Monografia „Monumentalne zespoły Kolegium Apostolskiego na terenie dawnego państwa zakonnego w Prusach” jest rozszerzoną wersją jego dysertacji doktorskiej.

Przedmiotem rozprawy jest sztuka sakralna, a ściślej rzeźba sakralna w Państwie Zakonu Krzyżackiego.

Autor poddał analizie pruskie Kolegia Apostolskie, które były fenomenem ideowo-artystycznym epoki średniowiecza.

Kolegium Apostolskie tworzył rzeźbiarski zespół przfilarowy lub przyścienny cyklu figur apostołów.

Każdy taki zespół niósł ze sobą konkretną kościelną ideologię i symbolikę.

Znanych jest sześć pruskich Kolegiów Apostolskich w Malborku, Chełmnie, Królewcu, Elblągu i dwa w Brodnicy.

Niestety w wielu przypadkach znane są już tylko z fotografii.

Rozprawa podzielona została na osiem rozdziałów:

  1. Zarys problematyki badawczej
  2. Geneza obrazowa i pierwotna funkcja monumentalnego Kolegium Apostolskiego w obrębie wnętrza świątyni
  3. Kolegium Apostolskie w Malborku w służbie ideologii władzy
  4. Kolegium Apostolskie w katedrze Królewieckiej – między teologią a ostentacją
  5. XIV-wieczne realizacje brodnickie i ich związek z przebudowa kościoła w Malborku
  6. Kolegium Apostolskie w farze chełmińskiej jako przykład nowej semantyki
  7. Monumentalne Kolegium Apostolskie w rzexbie snycerskiej państwa zakonnego na przełomie XIV i XV wieku
  8. Recepcja typu monumentalnego Kolegium Apostolskiego w malarstwie ściennym w Prusach

Całość dopełnia „Katalog rzeźbiarskich zespołów Kolegium Apostolskiego z terenu państwa zakonnego w Prusach”.