Tag Archives: słowniki

Next Page

Słownik gwary mieszkańców Węgierska i Macikowa – pod red. Urszuli Arentowicz i Piotra Wołyńskiego

Słownik gwary mieszkańców Węgierska i Macikowa

pod red. Urszuli Arentowicz
i Piotra Wołyńskiego

Wydanie 2

Wydawca:
Towarzystwo Na Rzecz Rozwoju Wsi Węgiersk i Macikowo

Węgiersk 2016

Sygnatura SIRr XXVIII/46

Mieszkańcy Węgierska i Macikowa posługują się gwarą chełmińsko-dobrzyńską, która została scharakteryzowana we wstępnie do słownika.

Książka ma postać słownika ilustrowanego.

Wyrazy pogrupowane są tematycznie.

Tematy odpowiadają trybowi życia na wsi i wiejskim zajęciom.

Znajdziemy więc tu określenia dotyczące pogody, budowy domów wiejskich, hodowli zwierząt inwentarskich, prac polowych, narzędzi rolniczych, kowalstwa, szkoły, wyglądu ludzi, ubiorów, kuchni, sadu, łąki, grzybów, kościoła, zabaw, rodziny, powożenia końmi.

Każda sfera życia opisana jest krótkim tekstem gwarą.

Zdjęcia ilustrują poszczególne słówka.

Słownik ilustrowany uzupełniony jest również leksykonem pozostałych wyrazów gwarowych.

Także one są podzielone tematycznie.

Książkę uzupełniają legenda o Węgiersku i legenda o Macikowie.

Dołączono również „Opowieść o dawnych latach”, czyli zapis rozmów przeprowadzonych z najstarszymi mieszkańcami wsi – Klarą Pietruszyńską, Teresą Martewicz i Henrykiem Wróblewskim.

Całość zamyka wiersz Sabiny Skrzeszewskiej „Moja mała ojczyzna”.

Słownik jest bardzo kolorowy i atrakcyjnie napisany.

Słownik Biograficzny Powiatu Toruńskiego – tom 3

Słownik Biograficzny
Powiatu Toruńskiego

Tom 3

Pod redakcją Jana Krajewskiego

Wydawca:
Starostwo Powiatowe w Toruniu

Toruń 2017

Sygnatura SIRr IIIA/92t.3

Starostwo Powiatowe w Toruniu wydało kolejny, trzeci już tom „Słownika Biograficznego Powiatu Toruńskiego”.

Publikacja ma olbrzymie znaczenie dla budowania tożsamości lokalnej mieszkańców powiatu i zachowania jego kulturowego dziedzictwa.

Trzy tomy słownika biograficznego scalają mieszkańców powiatu, którego ziemie należały w XIX wieku do dwóch różnych zaborów.

Słownik poświęcony jest ludziom, którzy odegrali istotną rolę w rozwoju lokalnego życia społecznego, gospodarczego i kulturalnego.

Wśród autorów haseł znaleźli się wybitni specjaliści i pasjonaci, historycy, regionaliści, historycy sztuki: Marek Pawłowski, Leszek Syroka, Marcin Seroczyński, Andrzej Walczyński, Leszek Głuszak, Dariusz Chrobak, Ryszard Muzioł, Adam Żywiczyński, Dariusz Łubkowski.

Słownik zawiera 15 biogramów:

  • Galon Lucjan (Łysomice)
  • Karwowski Otton (Grębocin)
  • Kentzer Tadeusz (Lipniczki)
  • Kozłowski Stanisław (Chełmża)
  • Kowalski Stanisław (Przysiek, Górsk)
  • Leszczyc-Grabianka Stanisław (Chełmża)
  • Lewandowski Lucjan (Ossówka)
  • Lissowski Leon Karol (Kijaszkowo, Steklinek)
  • Majewicz Józef (Chełmża)
  • Rydzyński Franciszek Ksawery (Chełmża)
  • Skański Feliks Wojciech (Chełmża)
  • Skański Wiktor (Chełmża)
  • Vespermann Kurt (Chełmża)
  • Wilkxycki Jan Jerzy (Chełmża)
  • Witkowski Feliks (Pędzewo, Biskupice)

Należy podkreślić, że biogramy w słowniku nie są typowymi, skrótowymi notkami.

To wielostronicowe, pełnowartościowe, rozbudowane biografie, oparte na pieczołowitej kwerendzie.

Artykuły wzbogaca również bogata dokumentacja fotograficzna.

Dariusz Meller – Słownik gwary używanej w Chełmży i okolicach

 

Dariusz Meller

Słownik gwary używanej w Chełmży
i okolicach

(tzw. gwara chełmińska)

Wydanie 2

Wydawca: Pracownia Sztuk Plastycznych

Chełmża 2015

Sygnatura SIRr XXVIII/43

Dariusz Meller jest historykiem z wykształcenia, nauczycielem i samorządowcem.

Jego pasją są badania regionalne nad chełmżyńskim dziedzictwem kulturowym.

Jest autorem wielu publikacji prasowych, artykułów historycznych i książek.

1. Chełmża : kultura w dziejach miasta / Piotr Birecki, Dariusz Meller. – Chełmża : Towarzystwo Przyjaciół Chełmży ; Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Juliana Prejsa, 2010.
2. Chełmża wczoraj i dziś : album / [zespół red. Piotr Birecki, Dariusz Meller, Marcin Seroczyński]. – Chełmża ; Wąbrzeźno : Wydawnictwo Wąbrzeskie Zakłady Graficzne, 2009.
3. Chełmża ze starej fotografii = Chełmża in the old pictures = Chełmża auf altem Foto / [opisy zdjęć Dariusz Meller, Leszek Pachoń]. – Chełmża : Black Ball ; na zlec. Zarządu Miasta, cop. 1998.
4. Jubileusz 25-lecia NSZZ „Solidarność” w Cukrowni Chełmża : Chełmża, 10-19 IX 2005 / [oprac. tekstu i red. Dariusz Meller ; zdjęcia Kazimierz Pająk]. – Chełmża : NSZZ „Solidarność” Cukrowni Chełmża, 2005.
5. Krótko historia Chełmży : (łod pirszych poczunktów do dzisioj) / Dariusz Meller. – Chełmża : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne, 2004.
6. NSZZ „Solidarność” Cukrowni Chełmża w latach 1980-2002 / Dariusz Meller. – Chełmża : NSZZ „Solidarność” Cukrowni Chełmża, 2003.
7. Słownik biograficzny Chełmży i okolic. Z. 1 / pod red. Dariusza Mellera ; Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. J. Prejsa w Chełmży. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek, cop. 2001.
8. Słownik gwary używanej w Chełmży i okolicach : (tzw. gwara chełmińska) / Dariusz Meller. – Chełmża : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne, 2002.
9. Słownik gwary używanej w Chełmży i okolicach : (tzw. gwara chełmińska) / Dariusz Meller. – Wyd. 2. popr. i uzup. – Chełmża ; Toruń : Pracownia Sztuk Plastycznych, 2015.
10. Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Chełmży w latach 1895-1939 / Dariusz Meller. – Chełmża : Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Juliana Prejsa, 2005.

Drugie wydanie „Słownika gwary używanej w Chełmży i okolicach” dowodzi dużego zapotrzebowania i popularności wśród czytelników książek o tematyce lokalnej.

Wydanie jest oczywiście poprawione i rozszerzone.

Znajduję się w nim wyjaśnienia takich słów jak glatataja, błagi, cwancyk, materklosy, hobok, dyduch, szpur, czy sztechel.

Właściwy słownik poprzedza rozdział poświęcony charakterystyce gwary chełmińskiej.

Przeczytać w nim można między innymi o charakterystycznym dla mieszkańców ziemi chełmińskiej wyrazie „jo”.

Należy docenić olbrzymią rolę autora w popularyzacji miejscowej gwary i w podkreślaniu jej cennych walorów dla ochrony ogólnonarodowego polskiego dziedzictwa kulturowego.

Opisane w słowniku słowa były jeszcze niedawno – w pokoleniu naszych dziadków – w powszechnym i codziennym użyciu.

Dzięki słownikowi możemy zachować pamięć o mowie naszych rodziców i przywołać wspomnienia o przeszłości naszych rodzin.

Zasługą autora jest ożywienie zainteresowania gwarą chełmińską i znalezienie dla niej miejsca nawet na łamach chełmżyńskiej prasy lokalnej.

Słownik ma układ alfabetyczny.

Zawiera blisko 2000 haseł.

Uzupełnia go obszerna bibliografia.