Tag Archives: Sylwester Buszczyński

Drukarnia Józefa i Sylwestra Buszczyńskich

belkaniebieska2

histdruk2

Największymi drukarzami polskimi na Pomorzu w XIX wieku byli Józef i Sylwester Buszczyńscy.

Od pierwszego numeru z 1 stycznia 1867 roku największy polski dziennik pomorski „Gazeta Toruńska” był drukowany w Drukarni Józefa Buszczyńskiego.

Urodzony w 1823 roku pod poznaniem drukarz specjalnie w celu drukowania „Gazety Toruńskiej” przeniósł się w wieku 43 lat do Torunia w 1866 roku.

 

 

buszcz1

Józef Buszczyński Sygnatura Rkp. TN 1021/ 69

Od 1872 roku wziął on na siebie również ryzyko finansowe związane z wydawaniem „Gazety Toruńskiej” i to Józefowi Buszczyńskiemu zawdzięczamy , że czasopismo nie upadło zaledwie po 5 latach istnienia.

W 1875 roku spędził 12 tygodni w areszcie, co było wyrazem nieustannych szykan i represji jakie spotykały polskiego drukarza ze strony Niemców.

Józef Buszczyński wydawał również inne polskie tytuły prasowe: „Przyjaciel. Pismo dla ludu”, „Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu”, „Gospodarz. Pismo rolnicze”.

 

 

 

GT1867nr1

Gazeta Toruńska 1 stycznia 1867 nr 1

 

buszcz3

Sygnatura WF 606

Spod prasy Józefa Buszczyńskiego wychodziła również polska literatura piękna autorstwa Gustawa Zielińskiego, Józefa Ignacego Kraszewskiego, Hieronima Derdowskiego, Teofila Lenartowicza, Pauliny Wilkońskiej.

Wielką zasługą Drukarni Józefa Buszczyńskiego było wydanie w 1880 roku pierwszej epopei w języku kaszubskim „O panu Czorlińscim co do Pucka po sece jachoł” autorstwa Hieronima Derdowskiego.

Hieronim Derdowski wydrukował też u Buszczyńskiego swoje kolejne poematy w języku kaszubskim:
– Walek na jarmarku
– Kaszube pod Widnem
– Jasiek z kniei

 

Józef Buszczyński zmarł w 1887 roku i został pochowany na cmentarzu św. Jerzego.

 

buszcz2

Sylwester Buszczyński Sygnatura Rkp TN 1021/76

Drukarnie objął po nim jego syn Sylwester (urodzony w Poznaniu w 1855 roku), który już od 15 roku życia uczył się drukarstwa.

W 1890 roku drukarnia została przeniesiona z ul. Żeglarskiej 10 na ul. Mostową 37, a w 1901 na ul. Mostową 13, gdzie znajdował się też  dom rodziny Buszczyńskich.

Sylwester Buszczyński dalej wydawał „Gazetę Toruńską” za co trafił nawet na miesiąc do pruskiego aresztu.

W końcu wydawanie „Gazety Toruńskiej” przekazał Janowi Brejskiemu, którego ściągnął do Torunia aż z Bochum, sam zaś skupił się na drukowaniu książek.

 

 

Jan Brejski w 1894 roku zostaje redaktorem naczelnym Gazety Toruńskiej, a w 1902 uruchamia własną drukarnię.

 

 

buszcz6

Sygnatura MAG TN 7778

Sylwester Buszczyński dbał o wysoka jakośc swoich druków.

Sprowadził z Lipska maszyny drukarskie z napędem gazowym, zatrudnił najlepszych introligatorów, drukował na najlepszych gatunkach papieru

Sylwester Buszczyński specjalizował się zwłaszcza w wydawaniu książek do nabożeństwa.

Nakłady sięgały kilkudziesięciu tysięcy egzemplarzy.

Zachowane w zbiorach Książnicy egzemplarze wyróżniają się tłoczoną oprawą ze skóry i spinającymi je złoconymi metalowymi klamrami.

 

 

 

 

buszcz7

Sygnatura MAG 204087

Innym wydawniczym sukcesem okazały się drukowane przez Sylwestra Buszczyńskiego elementarze.

Słynny „Toruński elementarz polski z obrazkami zastósowany do potrzeb dzieci uczących sie w szkołach tylko po niemiecku” ukazał się w kilkunastu wydaniach i rozszedł się w kilkuset tysiącach egzemplarzy po całym zaborze pruskim i wśród polskiej emigracji w Niemczech.

Drukarnia Sylwestra Buszczyńskiego zatrudniała 20 osób.

W 1933 roku zarządzanie drukarnią objął jego syn Sylwester Teodor Buszczyński.

 

 

Sylwester Buszczyński zmarł w 1940 roku i został pochowany na cmentarzu św. Jerzego.

 

buszcz8

Sygnatura MAG 204087

buszcz9

Gazeta Toruńska 26 sierpień 1902 nr 197

 

belkaniebieska2

150otwartaksieganiebieskaJanina Kapuścińska

Drukarnia Buszczyńskich w Toruniu

Zeszyty Naukowe UMK, Nauki Humanistyczno – Społeczne, Zeszyt 7, Nauka o Książce, Tom 1 : 1962

str. 137 – 152

Sygnatura SIRr XXXVe/5

 

150otwartaksieganiebieskaTadeusz Zakrzewski

Józef Buszczyński (1823-1887)
Sylwester Buszczyński (1855-1940)

W: Wybitni ludzie dawnego Torunia ; str. 203-215

Toruń 1982

Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

150otwartaksieganiebieskaJanina Huppenthal

400 lat drukarstwa w Toruniu

Rocznik Toruński 4-5

Toruń 1970-1971

Sygnatura SIRr XXXVe/10

 

150otwartaksieganiebieskaAlojzy Tujakowski

Z dziejów drukarstwa i piśmiennictwa na Pomorzu
400 lat drukarstwa w Toruniu
1569-1969

Toruń 1970

Sygnatura SIRr XXXVe/9

 

150otwartaksieganiebieskaWiktor Frąckowiak

Wydawnictwa z zakresu elementarnej nauki języka polskiego na Pomorzu Gdańskim w latach 1840-1920

Gdańsk 1977

Sygnatura SIRr XXVIII/5

 

150otwartaksieganiebieskaBronisława Woźniczka-Paruzel

Polski ruch wydawniczy w Prusach Zachodnich 1848-1914
Próba syntezy

Toruń 1993

Sygnatura XXXVe/25

 

belkaniebieska2