Tag Archives: Twierdza Toruń

Next Page

Marcin Wichrowski, Lech Narębski – Fort IV – Żółkiewski (Fort II – Yorck)

Marcin Wichrowski
Lech Narębski

Fort IV – Żółkiewski
(Fort II – Yorck)

Atlas Twierdzy Toruń
Zeszyt 8

Towarzystwo Naukowe w Toruniu
Towarzystwo Przyjaciół Fortyfikacji im. Adama Freytaga w Toruniu

Toruń 2015

Sygnatura SIRr XXV/32z.8

Jest to już ósma publikacja w serii „Atlas Twierdzy Toruń”

  • zeszyt 1 – Historia i źródła fortyfikacji Twierdzy Toruń
  • zeszyt 2 – Fort Kolejowy
  • zeszyt 3 – Fort Jakuba
  • zeszyt 4 – Fort I – Jan III Sobieski
  • zeszyt 5 – Fort II – Stefan Czarniecki
  • zeszyt 6 – Bramy Twierdzy Toruń
  • zeszyt 7 – Fort IX – Bolesław Chrobry
  • zeszyt 8 – Fort IV – Żółkiewski

Fort IV był jednym z siedmiu głównych fortów artyleryjskich Twierdzy Toruń.

Fort IV jest wyjątkowy również dzięki temu że od 20 lat jest ośrodkiem turystyki, rekreacji i kultury.

Został zrewitalizowany, odremontowany i zakonserwowany.

Autorzy omówili dzieje projektowania i budowy Fortu IV, która trwała w latach 1878-1889.

Przedstawili również Fort IV jako narzędzie walki, czyli jego zadania taktyczne, uzbrojenie, załogę.

Do opracowania dołączono 41 starych planów i map fortu.

Janusz Pokrzywnicki – Bramy Twierdzy Toruń

belkaniebieska2

16082016

Janusz Pokrzywnicki

Bramy Twierdzy Toruń

Atlas Twierdzy Torun
Zeszyt 6

Towarzystwo Naukowe w Toruniu
Towarzystwo Przyjaciół Fortyfikacji im. Adama Freytaga w Toruniu

Toruń 2013

Sygnatura SIRr XXV/32z.6

belkaniebieska2

Jest to już szósta publikacja w serii „Atlas Twierdzy Toruń”

  • zeszyt 1 – Historia i źródła fortyfikacji Twierdzy Toruń
  • zeszyt 2 – Fort Kolejowy
  • zeszyt 3 – Fort Jakuba
  • zeszyt 4 – Fort I – Jan III Sobieski
  • zeszyt 5 – Fort II – Stefan Czarniecki
  • zeszyt 6 – Bramy Twierdzy Toruń

Toruń w XIX wieku w dalszym ciągu opasany był murami i wałami, których początki sięgają średniowiecza i czasów nowożytnych.

W XIX wieku wraz z budową pruskiej twierdzy powstały również nowoczesne bramy forteczne, opasujące dzisiejszą starówkę.

Janusz Pokrzywnicki omawia budowę i eksploatacje bram fortyfikacji miejskich w latach 1815-1870 oraz przebudowę i budowę nowych bram po 1870.

Autor szczegółowo opisał następujące obiekty:

  • Brama Jakubska
  • Brama Chełmińska
  • Brama Bydgoska
  • Brama Ciemna
  • bramy wypadowe
  • Brama Kaszownika
  • Poterna Lunety III
  • Brama Lubicka
  • Brama Kolejowa
  • Brama wojenna – Jakubska
  • furty nowego muru nadwislanego
  • grodze

Prawie wszystkie XIX-wieczne bramy Torunia zostały rozebrane – Brama Chełmińska w 1904 roku, pozostałe w 1922.

Do naszych czasów zachowała się tylko Brama Kolejowa.

Tym większe uznanie należy się twórcy opracowania, który dotarł do wielu cennych i unikatowych map, planów i dawnych fotografii bram twierdzy.

belkaniebieska2

Twierdza Toruń – trudne dziedzictwo – Adam Kowalkowski, Marcin Orłowski

belkaniebieska2

torun-miasto-zabytkow

 

Adam Kowalkowski
Marcin Orłowski

Twierdza Toruń – trudne dziedzictwo

Prelekcja

20 stycznia 2016 – środa

Książnica Kopernikańska w Toruniu

belkaniebieska2

20 stycznia 2016 roku o godzinie 18.00 odbyło się w Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu kolejne spotkanie z cyklu „Toruń miasto zabytków” zorganizowane przez Katarzynę Kluczwajd.

Spotkanie poświęcone Twierdzy Toruń – cieszyło sie olbrzymim zainteresowaniem, sala pękała w szwach i trzeba było dostawiać krzesła.

Szczególnie dużo tym razem przyszło młodzieży – uczniów i studentów – pasjonatów fortyfikacji Torunia.

Goście wysłuchali dwóch opowieści – Adama Kowalkowskiego i Marcina Orłowskiego.

Adam Kowalkowski – toruński przewodnik i działacz Towarzystwa Opieki nad Zabytkami – swoją prezentację zamienił w spacer po 15 fortach, tworzących Twierdzę Toruń.

Fortom towarzyszy jeszcze przeszło 100 budynków.

Pierścień fortów zaczęto budować od 1877 roku.

Jego trzonem jest 8 wielkich fortów artyleryjskich.

Przekątna standardowego fortu to 300 metrów, okalająca go fosa ma 800 metrów długości.

Fort zajmuje 4-5 ha powierzchni.

Podstawę uzbrojenia stanowiły haubice kalibru 210 mm.

Umieszczone były w obrotowych wieżach pancernych o wadze 160 ton.

Wykład ilustrowany był zdjęciami archiwalnymi i współczesnymi.

Poznaliśmy historię każdego z fortów i obecny stan jego zachowania.

Mimo, że Twierdza Toruń nie odniosła żadnych wojennych zniszczeń – dziś jest mocno dewastowana przez wandali i złomiarzy.

Dzieje się tak, bo w latach 50-tych XX wieku Przedsiębiorstwo Robót Rozbiórkowych pozbawiło większość fortów ceglanego oskarpowania, które uniemożliwiało postronnym wchodzenie na teren fortyfikacji.

Cegły zostały wywiezione do Warszawy.

Adam Kowalkowski na zakończenie wspomniał o swoim marzeniu, jakim jest powstanie Muzeum Twierdzy Toruń – na wzór Poznania i Przemyśla.

Kolejny prelegent Marcin Orłowski – jest autorem publikacji „Spacerownik toruński po czasie i przestrzeni 1939-1948. Stare Miasto w chwilach rozpaczy i nadziei”.

„Spacerownik” ukazał się w zeszłym roku w „Zeszytach literackich i naukowych I Liceum Ogólnokształcącego w Toruniu” (sygnatura Ksiąznicy Kopernikańskiej 06422-1).

Kilka egzemplarzy „Spacerownika” zostało zresztą rozlosowanych wśród gości Książnicy.

Marcin Orłowski swój wykład poświecił martyrologii jaka jest związana z fortami Torunia, przede wszystkim za sprawą zbrodni popełnianych tu przez Niemców w latach 1939-1945.

Wysłuchaliśmy strasznej historii Fortu VII, który od października do grudnia 1939 był więzieniem Selbstschutzu – formacji SS złożonej z toruńskich Niemców.

Między 17 a 21 października przeczesali oni miasto dokonując rewizji i aresztowań wśród polskiej inteligencji.

Aresztowani byli następnie sukcesywnie rozstrzeliwani w lesie na Barbarce od października do grudnia 1939.

Nim to jednak nastąpiło byli przetrzymywani w nieludzkich warunkach w forcie,

Komendant wiezienia został po wojnie uniewinniony w Niemczech.

Przez obóz przewinęło się 2000 osób, z tego 1200 rozstrzelano.

Kolejnym fortem, który stał się więzieniem Gestapo był Fort VIII.

Tu ginęli członkowie polskiej konspiracji w okupowanym Toruniu.

Schron odcinkowy na Szmalcówce, został również zmieniony w obóz.

Tu zginęło 400 dzieci, na ogólna liczbę 1200 zabitych.

Forty za Wisłą przekształcono w Stalag.

Przewinęło się przez niego 60 tysięcy żołnierzy z Francji, Anglii, Norwegii, Włoch, Belgii, USA, Maroka i przede wszystkim z ZSRR.

W obozie na Glinkach zginęło 15 tysięcy Rosjan – głownie z powodu zagłodzenia.

Przysługiwał im 1 bochenek chleba dziennie na 12 osób.

To tylko najgłośniejsze przykłady martyrologii.

Słuchacze dowiedzieli się o wielu innych przypadkach śmierci na terenie fortów od czasów ich budowy, aż do dnia dzisiejszego.

belkaniebieska2