Tag Archives: XVII wiek

Previous Page · Next Page

Bartłomiej Strobel – Pictor Thoruniensis

Bartłomiej Strobel (Bartholomaus Strobel) urodził się w niemieckiej protestanckiej rodzinie mieszczan we Wrocławiu w 1591 roku.

Jego ojciec był również malarzem – mistrzem cechowym.

Sam Bartłomiej Strobel uzyskał list wolny na wykonywanie sztuki malarskiej  przed 1619 rokiem od cesarza Macieja, co potwierdził później cesarz Ferdynand II z rodu Habsburgów.

 

 

Jego patronem był biskup wrocławski arcyksiążę Karol Habsburg.

Śląsk dotykały od 1632 roku zniszczenia wywołane wojną trzydziestoletnią i szczególnie mordercza zaraza z 1633, która pochłonęła połowę mieszkańców Wrocławia.

Około 1633 roku przenosi się Strobel do Polski i osiada w Toruniu.

Współcześni nazywali go „Pictor Thoruniensis”.

Król Władysław IV przyznał mu tytuł nadwornego malarza.

Bartłomiej Stobel malował głównie obrazy ołtarzowe o tematyce religijnej oraz portrety.

Jego sztuka wykazuje wpływy flamandzkie.

 

Portret Guglielmo Orsettiego – Muzeum Narodowe w Warszawie

 

W Polsce powstały jego najważniejsze dzieła.

Cieszył się w naszym kraju wielkim uznaniem, miał mnóstwo zleceń płynących od duchowieństwa i od kręgów dworskich.

Posiadaniem obrazu Bartłomieja Stobla „Uczta u Heroda i ścięcie św. Jana Chrzciciela” szczyci się Museo del Prado w Madrycie.

Jako portrecista cieszył się uznaniem arystokratów.

Zamówienia składali u niego:
– książę Władysław Dominik Zasławski-Ostrogski
– książę Ulrik duński
– kanclerz Jerzy Ossoliński

Szczególnie wiele malowideł pozostawił po sobie na Pomorzu i Kujawach.

W Gdańsku namalował portret Martina Opitza – poety i swego przyjaciela jeszcze z Wrocławia.

 

Daniel i król Cyrus przed Baalem – Muzeum Narodowe w Warszawie

 

Jego obrazy zdobią katedry i kościoły we:
– Fromborku (Św. Anna Samotrzeć)
– Włocławku (Wniebowzięcie Marii)
– Pelplinie (Ścięcie św. Jakuba starszego)
– Radzyniu Chełmińskim (Koronacja Marii ze św. Łukaszem i św. Mikołajem),
– Koronowie (Wniebowzięcie Marii ze św. Janem Ewangelistą, Bernardem z Clairvaux i apostołami u grobu)
– Pakości (Matka Boska z Dzieciątkiem, św. Bonawenturą i św. Ludwikiem d’Anjou)
– Koźlinach (Zmartwychwstanie Chrystusa)
– Rykowisku-Błądzimie (Koronacja Marii)

W Toruniu po Bartłomieju Stroblu zachowało się kilka obrazów.

Pierwszy to „Madonna z Dzieciątkiem i św. Stanisławem Kostką oraz komunia anielska św. Stanisława” przechowywany w Katedrze śś. Janów.

Drugi to „Portret rajcy toruńskiego Nikolausa Hübnera”, który znajduje się w Ratuszu Staromiejskim.

Trzeci to obraz „Adoracja Chrystusa Ukrzyżowanego przez obie gałęzie zakonu benedyktyńskiego” z Kościoła św. Jakuba.

W 1643 roku po ciężkiej chorobie Bartłomiej Strobel zmienił konfesję na katolicką.

Zmarł po 1647 roku.

Eugeniusz Iwanoyko

Dwa nieznane obrazy Bartłomieja Strobla

Biuletyn Historii Sztuki
R. XVI (1954) nr 4, s. 453-458

Sygnatura MAG 56333

 

Zygmunt Batowski

Bartłomiej Strobel
Malarz ślaski XVII wieku

Lwów 1916

Sygnatura MAG29802

 

Eugeniusz Iwanoyko

Bartłomiej Strobel

Poznań 1957

Sygnatura MAG 232553

 

ks. Bolesław Makowski

Malarz Strobel w Polsce i na Pomorzu

Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu
Tom VII, nr 1, s. 11-17

Sygnatura SIRr II/3-1923-1926

 

Jacek Tylicki

Bartłomiej Strobel malarz epoki wojny trzydziestoletniej
Tom 1- 2

Toruń 2000

Sygnatura MAG 260520

Adam Freytag – inżynier wojskowy i lekarz

Adam Freytag jest jednym z wielu znanych na całym świecie torunian.

Urodził się w 1608 roku.

Jego ojciec był profesorem greki w Gimnazjum Akademickim.

Po śmierci ojca trzynastoletni Adam Freytag otrzymał od Rady Miasta Torunia specjalne stypendium, dzięki któremu podjął studia w Frankfurcie nad Odrą.

 

 

Po zakończeniu nauki, w celu zdobycia funduszy na kolejne studia, zaciągnął się na służbę wojskową w armii Republiki Zjednoczonych Niderlandów, w czasie której poznał arkana sztuki oblężniczej.

W latach 1929 – 1932 studiował medycynę na Uniwersytecie w Lejdzie.

Architectura militaris nova et aucta oder Neue vermehrte Fortification, Von Regular Vestungen, von Irregular Vestungen, und Aussen werken. Von Praxi offensiva und defensiva: auff die neweste Niederlaendische Praxin gerichtet und beschreiben. Durch Adamum Freitag, der Mathematum Liebhabern. W zbiorach Ksiąznicy Kopernikańskiej – sygnatura MAG 5937

Jednocześnie pisał swoje słynne dzieło poświęcone fortyfikacjom „Architektura militaris nova et aucta”

Dzieło to ukazało się w Lejdzie w 1631 roku w drukarni Bonawentury i Abrahama Elzevierów – słynnego holenderskiego rodu drukarzy.

Dzieło to dedykował królewiczowi Władysławowi, Radzie Miasta Torunia i Radzie Miasta Gdańska.

To najwybitniejsze polskie dzieło fortyfikacyjne, uważane również na świecie za najlepszą pracę na temat fortyfikacji bastionowych typu staroholenderskiego.

Był to wówczas zupełnie nowy typ fortyfikacji.

Adam Freytag wyjaśnił zasady budowy bastionów, metody obrony i sztukę ich zdobywania.

Dzieło napisane było w języku niemieckim.

 

Praca Freytaga była wielokrotnie wznawiana i rozpowszechniona w Europie.

Po zakończeniu studiów Adam Freytag powrócił do Torunia.

Wykładał matematykę i geografię w Gimnazjum Akademickim.

Tu ożenił się i mieszkał w swym domu rodzinnym przy ul. Mostowej 34.

Wkrótce jednak wyjechał do Kiejdan na Litwie – siedziby rodu Radziwiłłów.

Adam Fraytag jeszcze w Lejdzie poznał swojego późniejszego patrona księcia Janusz Radziwiłła.

Został jego przybocznym medykiem.

Na jego zlecenie dokonywał również inspekcji fortyfikacji.

Wykładał też matematykę w gimnazjum w Kiejdanach, założonym przez Radziwiłów.

Tam też zmarł w wieku 42 lat.

Stanisław Herbst

Freytag Adam (1608-50)

Polski Słownik Biograficzny
Tom VII, zeszyt 2, s. 135-136

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.7

 

Jerzy Serczyk

Adam Freytag (1608-1650) – matematyk i inżynier wojskowy

W: Wybitni ludzie dawnego Torunia, s. 75-80

Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

Jerzy Serczyk

Freitag (Freytag) Adam (1608-1650)

Toruński Słownik Biograficzny
Tom 1, s. 100-101

Sygnatura SIRr IIIA/12t.1

 

Tadeusz Nowak
Przegląd polskiego piśmiennictwa z dziedziny fortyfikacji i inżynierii wojskowej w XVII-XVIII wieku

Studia i Materiały do Historii Wojskowości
1965 r., T. 11, cz. 2, s. 122-141

Dostępne w Książnicy przez Cyfrową Wypożyczalnię ACADEMICA

Jacek Tylicki – Materiały archiwalne do biografii artystów w nowożytnej Brodnicy

 

Jacek Tylicki 

Materiały archiwalne do biografii artystów w nowożytnej Brodnicy

Wydawca:
Muzeum w Brodnicy
„Multi” B. Grzybowska – T. Siekierski 

Brodnica 2014

Sygnatura SIRr I/54

Profesor UMK, dr hab. Jacek Tylicki jest wybitnym specjalistą w zakresie historii europejskiej sztuki nowożytnej (malarstwa, rysunku, rzeźby i grafiki).

Spod jego pióra wyszły bardzo ważne dysertacje, znajdujące się w zbiorach Książnicy:

  • Bartłomiej Strobel : malarz epoki wojny trzydziestoletniej / Toruń 2000
  • Rysunek gdański ostatniej ćwierci XVI i pierwszej połowy XVII wieku / Toruń 2005

„Materiały archiwalne do biografii artystów w nowożytnej Brodnicy” powstały dzięki kwerendzie odbytej przez autora w Centralnym Archiwum Ewangelickim w Berlinie.

Znajdują się tam księgi metrykalne parafii ewangelickiej w Brodnicy z lat 1630-1797.

W księgach tych znajduje się wiele informacji o przedstawicielach rzemiosł artystycznych – zwłaszcza o złotnikach.

Są wymieniani w księgach również rzeźbiarz i malarze.

Księgi metrykalne wymieniają mistrzów i czeladników.

Monografia zawiera blisko 30 biogramów