Tag Archives: XVII wiek

Previous Page · Next Page

Adam Freytag – inżynier wojskowy i lekarz

Adam Freytag jest jednym z wielu znanych na całym świecie torunian.

Urodził się w 1608 roku.

Jego ojciec był profesorem greki w Gimnazjum Akademickim.

Po śmierci ojca trzynastoletni Adam Freytag otrzymał od Rady Miasta Torunia specjalne stypendium, dzięki któremu podjął studia w Frankfurcie nad Odrą.

 

 

Po zakończeniu nauki, w celu zdobycia funduszy na kolejne studia, zaciągnął się na służbę wojskową w armii Republiki Zjednoczonych Niderlandów, w czasie której poznał arkana sztuki oblężniczej.

W latach 1929 – 1932 studiował medycynę na Uniwersytecie w Lejdzie.

Architectura militaris nova et aucta oder Neue vermehrte Fortification, Von Regular Vestungen, von Irregular Vestungen, und Aussen werken. Von Praxi offensiva und defensiva: auff die neweste Niederlaendische Praxin gerichtet und beschreiben. Durch Adamum Freitag, der Mathematum Liebhabern. W zbiorach Ksiąznicy Kopernikańskiej – sygnatura MAG 5937

Jednocześnie pisał swoje słynne dzieło poświęcone fortyfikacjom „Architektura militaris nova et aucta”

Dzieło to ukazało się w Lejdzie w 1631 roku w drukarni Bonawentury i Abrahama Elzevierów – słynnego holenderskiego rodu drukarzy.

Dzieło to dedykował królewiczowi Władysławowi, Radzie Miasta Torunia i Radzie Miasta Gdańska.

To najwybitniejsze polskie dzieło fortyfikacyjne, uważane również na świecie za najlepszą pracę na temat fortyfikacji bastionowych typu staroholenderskiego.

Był to wówczas zupełnie nowy typ fortyfikacji.

Adam Freytag wyjaśnił zasady budowy bastionów, metody obrony i sztukę ich zdobywania.

Dzieło napisane było w języku niemieckim.

 

Praca Freytaga była wielokrotnie wznawiana i rozpowszechniona w Europie.

Po zakończeniu studiów Adam Freytag powrócił do Torunia.

Wykładał matematykę i geografię w Gimnazjum Akademickim.

Tu ożenił się i mieszkał w swym domu rodzinnym przy ul. Mostowej 34.

Wkrótce jednak wyjechał do Kiejdan na Litwie – siedziby rodu Radziwiłłów.

Adam Fraytag jeszcze w Lejdzie poznał swojego późniejszego patrona księcia Janusz Radziwiłła.

Został jego przybocznym medykiem.

Na jego zlecenie dokonywał również inspekcji fortyfikacji.

Wykładał też matematykę w gimnazjum w Kiejdanach, założonym przez Radziwiłów.

Tam też zmarł w wieku 42 lat.

Stanisław Herbst

Freytag Adam (1608-50)

Polski Słownik Biograficzny
Tom VII, zeszyt 2, s. 135-136

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.7

 

Jerzy Serczyk

Adam Freytag (1608-1650) – matematyk i inżynier wojskowy

W: Wybitni ludzie dawnego Torunia, s. 75-80

Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

Jerzy Serczyk

Freitag (Freytag) Adam (1608-1650)

Toruński Słownik Biograficzny
Tom 1, s. 100-101

Sygnatura SIRr IIIA/12t.1

 

Tadeusz Nowak
Przegląd polskiego piśmiennictwa z dziedziny fortyfikacji i inżynierii wojskowej w XVII-XVIII wieku

Studia i Materiały do Historii Wojskowości
1965 r., T. 11, cz. 2, s. 122-141

Dostępne w Książnicy przez Cyfrową Wypożyczalnię ACADEMICA

Jacek Tylicki – Materiały archiwalne do biografii artystów w nowożytnej Brodnicy

 

Jacek Tylicki 

Materiały archiwalne do biografii artystów w nowożytnej Brodnicy

Wydawca:
Muzeum w Brodnicy
„Multi” B. Grzybowska – T. Siekierski 

Brodnica 2014

Sygnatura SIRr I/54

Profesor UMK, dr hab. Jacek Tylicki jest wybitnym specjalistą w zakresie historii europejskiej sztuki nowożytnej (malarstwa, rysunku, rzeźby i grafiki).

Spod jego pióra wyszły bardzo ważne dysertacje, znajdujące się w zbiorach Książnicy:

  • Bartłomiej Strobel : malarz epoki wojny trzydziestoletniej / Toruń 2000
  • Rysunek gdański ostatniej ćwierci XVI i pierwszej połowy XVII wieku / Toruń 2005

„Materiały archiwalne do biografii artystów w nowożytnej Brodnicy” powstały dzięki kwerendzie odbytej przez autora w Centralnym Archiwum Ewangelickim w Berlinie.

Znajdują się tam księgi metrykalne parafii ewangelickiej w Brodnicy z lat 1630-1797.

W księgach tych znajduje się wiele informacji o przedstawicielach rzemiosł artystycznych – zwłaszcza o złotnikach.

Są wymieniani w księgach również rzeźbiarz i malarze.

Księgi metrykalne wymieniają mistrzów i czeladników.

Monografia zawiera blisko 30 biogramów

Katarzyna Kolendo-Korczak – Praecepta politica w toruńskim ratuszu

Katarzyna Kolendo-Korczak

Praecepta politica w toruńskim ratuszu
Niezachowany cykl malowideł z Sali Rady z 1603 roku i jego europejski kontekst

Wydawca:
Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk
Liber Pro Arte

Warszawa 2014

SIRr XXXIIIb/152

Dr Katarzyna Kolendo-Korczak jest adiunktem w Instytucie Sztuki PAN.

Podjęła się karkołomnego zadania odtworzenia i interpretacji malowideł stanowiących dekorację stropu Sali Rady toruńskiego ratusza.

Dekorację stworzył Anton Möller w latach 1602-1603.

Niestety uległa ona całkowitej zagładzie trzysta lat temu w roku 1703 podczas wielkiego pożaru wywołanego bombardowaniem szwedzkim.

Zniszczone dzieło znane jest z drobiazgowego opisu, jaki zawierają wskazówki burmistrza Henryka Strobanda, zawarte w zamówieniu złożonym malarzowi.

Dodatkowo po pożarze burmistrz Jan Baumgarten sporządził „Memoranda”, w których opisał wygląd dekoracji przed ich zniszczeniem.

Autorka dysertacji nie tylko rekonstruuje przedstawienia, znajdujące się na dekoracji, ale również ich źródła literackie, wzorce ikonograficzne i co najważniejsze przesłanie ikonograficzne.

Ideowy program dekoracji, jej wymowa stanowiły „przykazania polityczne” dla toruńskich rajców i propagandowy wyraz polityki reform wprowadzanych w mieście przez burmistrza Strobanda.

Rozprawa składa się z sześciu rozdziałów:

  1. Dzieło sztuki znane tylko z opisu
  2. Historia powstania dekoracji, pomysłodawcy i twórcy
  3. Dwanaście tablic toruńskich. Opis, źródła i próba interpretacji.
  4. Dekoracja toruńska w pejzażu intelektualnym europy 2. połowy XVI wieku
  5. Dekoracje budowli miejskich i domów prywatnych Torunia i Gdańska w 2 połowie XVI i 1. połowie XVII wieku
  6. Dekoracja toruńska na tle dekoracji budowli municypalnych w Europie