Tag Archives: XX wiek

Next Page

Adam Węsierski – Przeszłość śliwickich wsi w faktach i fotografii

belka

16122014-1Adam Węsierski

Przeszłość śliwickich wsi
w faktach i fotografii

Tom I – III
Przedsiębiorstwo Marketingowe LOGO
Śliwice 2012-2013

Tom IV
Wydawnictwo Tekst
Bydgoszcz 2016

Sygnatura SIRr VIII/In-112

 

Adam Węsierski to znany historyk regionalista, autor wielu publikacji książkowych poświęconych dziejom ziemi tucholskiej.

W Książnicy Kopernikańskiej dostępnych jest kilkanaście jego książek.

1. 750 lat parafii pod wezwaniem św. Katarzyny Aleksandryjskiej i miejscowości Śliwice / Adam Węsierski. – Śliwice : Przedsiębiorstwo Marketingowe „Logo”, 2014.
2. Dzieje chóru „Orfeusz” w Śliwicach / Adam Węsierski. – Śliwice : Przedsiębiorstwo Marketingowe Logo, 2009.
3. Dzieje parafii św. Katarzyny w Śliwicach w czasach zaboru pruskiego (1870-1920) / Adam Węsierski. – Śliwice ; [Bydgoszcz] : Przedsiębiorstwo Marketingowe Logo, 2009.
4. Dzieje parafii św. Katarzyny w Śliwicach w okresie międzywojennym (1920-1939) / Adam Węsierski. – Śliwice ; [Bydgoszcz] : Przedsiębiorstwo Marketingowe Logo, 2011.
5. Dzieje Śliwic i okolic do roku 1772 / Adam Węsierski. – Śliwice : [s. n.], 1990.
6. Leksykon historyczny śliwickich wsi / Adam Węsierski. – Śliwice : Przedsiębiorstwo Marketingowe LOGO : na zlec. Rady Gminy, 2011.
7. Obchody świąt i rocznic narodowych w powiecie tucholskim w latach 1920-1939 / Adam Węsierski. – Tuchola ; [Bydgoszcz] : Przedsiębiorstwo Marketingowe Logo, 2012.
8. Przeszłość śliwickich wsi w faktach i fotografii. T. 1 / Adam Węsierski. – Śliwice : Przedsiębiorstwo Marketingowe „Logo”, 2012.
9. Przeszłość śliwickich wsi w faktach i fotografii. T. 2 / Adam Węsierski. – Śliwice : Przedsiębiorstwo Marketingowe „Logo”, 2012.
10. Przeszłość śliwickich wsi w faktach i fotografii. T. 3, Życie religijne / Adam Węsierski. – Śliwice : Przedsiębiorstwo Marketingowe „Logo”, 2013.
11. Przeszłość śliwickich wsi w faktach i fotografii. T. 4, Oświata / Adam Węsierski. – Bydgoszcz : Wydawnictwo Tekst, 2016.
12. Studia z dziejów Tucholi i powiatu. T. 4 / Adam Węsierski. – Bydgoszcz : Wydawnictwo Tekst, 2016.
13. Szkice z dziejów Tucholi i powiatu / Adam Węsierski. – Bydgoszcz : Wydawnictwo Tekst, 2015.
14. Szkice z dziejów Tucholi i powiatu w dwudziestoleciu międzywojennym / Adam Węsierski. – Bydgoszcz : Przedsiębiorstwo Marketingowe Logo, 2013.
15. Szkice z dziejów Tucholi i powiatu w dwudziestoleciu międzywojennym. T. 2 / Adam Węsierski. – Bydgoszcz : Przedsiębiorstwo Marketingowe Logo, 2014.
16. Śliwicki etos pracy organicznej na przykładzie działalności księdza Teofila Krzeszewskiego / Adam Węsierski. – Śliwice : Przedsiębiorstwo Marketingowe LOGO, 2010.
17. Śliwicki słownik biograficzny T. 1 / Adam Węsierski. – Bydgoszcz : Wydawnictwo Tekst, 2015.
18. Świadectwo żarliwej wiary ojców naszych / [Adam Węsierski]. – Bydgoszcz : Przedsiębiorstwo Marketingowe „Logo”, 2014.

belka

„Przeszłość śliwickich wsi w faktach i fotografii” dzieli się na cztery tomy.

Pierwsze dwie części poświęcone są poszczególnym miejscowościom takim jak:

– Brzeźno
– Brzozowe Błota
– Byłyczek
– Główka
– Jabłonka
– Kamionka
– Krąg
– Kurdwanik
– Laski
– Linówek
– Lińsk
– Lipowa
– Lisiny
– Lubicień
– Łąski Piec
– Łoboda i Łoboda Młyn
– Mała Główka
– Mała Rosochatka
– Okoniny Nadjeziorne
– Okoniny Polskie
– Rosochatka
– Sarnia Góra
– Śliwiczki
– Wądoły
– Zarośle
– Zazdrość
– Zwierzyniec

Przeczytamy o położeniu każdej z wsi, jej nazwie i historii, ludności, gospodarce, kulturze, turystyce, szkolnictwie, życiu społecznym.

W książce znajdziemy spisy mieszkańców, spisy dzieci przyjętych do I Komunii św., spisy właścicieli, posiadaczy i użytkowników ziemi, spisy odbywających służbę wojskową, spisy leśniczych i gajowych.

Przede wszystkim jednak zobaczymy setki fotografii rodzinnych, dostarczonych autorowi książki przez mieszkańców miejscowości, którym poświęcona jest książka.

belka

Trzeci tom „Przeszłość śliwickich wsi w faktach i fotografii” w całości dotyczy życia religijnego.

Poświęcony jest parafii św. Katarzyny w Śliwicach.

Przedstawia terytorium i zaludnienie parafii, beneficja, dochody i rozchody, miejsca kultu, kapliczki i krzyże przydrożne, życie religijne, działalność charytatywną duchowieństwa, działalność społeczną i patriotyczną księży.

Tom zamyka rozdział poświęcony parafii ewangelickiej w Śliwicach.

Również i ta część książki zawiera mnóstwo zdjęć przedstawiających śluby, komunie, pogrzeby, wnętrza kościoła, kapliczki, duchownych i uroczystości kościelne.belka

Czwarty tom książki „Przeszłość śliwickich wsi w faktach i fotografii” poświęcony jest oświacie na terenie Gminy Śliwice.

Adam Wesierski pieczołowicie opracował dzieje szkół w Brzeźnie, Kręgu, Laskach, Lińsku, Lipowej, Lisinach, Lubocieniu, Łąskim Piecu, Okoninach nadjeziornych, Okoninach Polskich, Rosochatce, Śliwicach i Śliwiczkach.

Wiele szkół działało w tych miejscowościach już w XIX wieku i w okresie międzywojennym.

Z książki dowiemy się ile uczniów liczyły szkoły, kim byli nauczyciele, jakie ważne wydarzenia odbywały się na terenie szkół, jak wyglądało codzienne życie szkoły, jakie działały na jej terenie kółka zainteresowań, jakie odbywały się imprezy kulturalne i sportowe, jak obchodzono ważne rocznice historyczne, jakim przekształceniom organizacyjnym ulegały szkoły.

Dzisiaj w Gminie Śliwice funkcjonują:
– Przedszkole Samorządowe „Borowiaczek” w Śliwicach
– Szkoła Podstawowa im. ks. E. Staniszewskiego w Śliwicach
– Szkoła Podstawowa w Śliwiczkach
– Szkoła Podstawowa w Lińsku
– Gimnazjum w Śliwicach

Książka jest ilustrowana cennymi, unikalnymi, archiwalnymi fotografiami.

Jest to niezwykle cenne opracowanie dokumentujące historię małych wiejskich szkół.

belka

ks. Stanisław Kujot (1845-1914) – pleban w Grzybnie – najwybitniejszy z działaczy Towarzystwa Naukowego w Toruniu

Stanisław Kujot urodził się 13 listopada 1845 roku w Kiełpinie pod Tucholą.

Jego ojciec był nauczycielem.

Ukończył gimnazjum w Chełmnie.

Studiował na uniwersytetach w Münster i Berlinie oraz w seminarium duchownym w Pelplinie teologię, filologię, historię i filozofię.

Święcenia kapłańskie otrzymał w 1870 roku.

 

 

Ks. dr Stanisław Kujot ; Fotograwura Drukarni i Księgarni św. Wojciecha w Poznaniu ; Nadbitka: ks. P. Czaplewski, Ks. Stanisław Kujot, Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu 1914/1915, T III, Nr 4 i 5 ; Sygnatura 206905

 

W latach 1872-1893 był nauczycielem historii w gimnazjum biskupim w Pelplinie, zwanym Collegium Marianum.

Wykształcił 700 uczniów.

W okresie pelplińskim parał się między innymi twórczością literacką.

 

 

 

 

 

 

 

Był autorem kilku powieści:

  • Głowa św. Barbary. Powieść z przeszłości Pomorza
  • Pierwsze nawrócenie Prusaków. Powieść z XIII wieku
  • Ojciec Grzegórz czyli obrona Pucka 1655/56
  • Kręte drogi czyli historya młodzieńca zbłąkanego
  • Kto winien? Obrazek z naszych czasów
  • Ze zdrowego pnia. Powieść z naszej biedy

 

W 1893 roku ks. Stanisław Kujot został proboszczem parafii w Grzybnie (pow. chełmiński, gm. Unisław).

Był już wówczas bardzo schorowany.

40 lat walczył z gruźlicą płuc.

W Grzybnie spędził resztę swojego życia.

Ze względu na stan zdrowia praktycznie nie opuszczał budynku plebani w Grzybnie.

Nie mógł nawet mówić –  porozumiewał się z odwiedzającymi go gośćmi pisząc.

Pisywał za to kilka listów dziennie.

Przez całe życie napisał kilkanaście tysięcy listów.

 

 

Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Tom 20

 

Był to za to najowocniejszy naukowo okres jego życia.

W 1897 roku został też prezesem Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Reaktywował on działalność Towarzystwa, która zamarła zupełnie po 1884 roku.

Nieformalną siedzibą Towarzystwa stało się wówczas Grzybno.

Dzięki niemu wznowiono wydawanie „Roczników TNT” oraz zaczęto wydawać „Fontes TNT” i „Zapiski TNT”.

 

 

 

Znacznie wzrosła liczba członków Towarzystwa Naukowego w Toruniu, którego trzon stanowili duchowni z terenu całego Pomorza.

Było ich 300 księży na ogólna liczbę 500 członków TNT.

Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Tom 9

 

Ks. Stanisław Kujot jednocześnie prowadził badania naukowe nad dziejami Prus Królewskich, stając się najwybitniejszym na ziemiach polskich specjalistą w tym zakresie.

Jego dorobek naukowy obejmuje kilka tysięcy stron monografii, rozpraw, artykułów, recenzji i wydawnictw źródłowych.

 

 

 

 

 

 

 

Jego najwybitniejsze dzieła to:

— Dzieje Prus Królewskich
— Kto założył parafie w dzisiejszej diecezji chełmińskiej? Studium historyczne
— Rok 1410. Wojna
— Margrabiowie brandenburscy w dziejach Pomorza za ks. Mestwina II
— O majątkach biskupich na Pomorzu
— Sprawa toruńska z r. 1724

 

Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Tom 17

 

W 1900 roku Uniwersytet Jagielloński nadał mu doktorat honoris causa.

Ks. Stanisław Kujot zmarł 5 grudnia 1914 r. w Grzybnie i na tamtejszym cmentarzu został pochowany.

Prywatny księgozbiór ks. Stanisława Kujota liczący około 900 woluminów znajduje się dziś w Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu (sygnatury XK 1 – XK 812).

Kazimierz Jasiński

Stanisław Kujot 1845-1914

W: Działacze Towarzystwa Naukowego w Toruniu 1875-1975
Tom I – s. 85-179

Sygnatura SIRr XXXb/3t.1

 

Bożena Osmólska-Piskorska

Hasło: Kujot Stanisław Leopold

Polski Słownik Biograficzny
Tom XVI – zeszyt 68 – s. 114-115

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.16

 

ks. Paweł Czaplewski

Ś.p. ks Stanisław Kujot

Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu
Tom III – nr 4 i 5 – s. 49-72

Sygnatura SIRr II/3-1914-1922

 

Kazimierz Jasiński

Stanisław Kujot (1845-1914)

W: Wybitni ludzie dawnego Torunia
s. 237-242

Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

Kazimierz Jasiński

Testamenty księdza Stanisława Kujota z lat 1902-1914

Zapiski Historyczne
Tom 61 – rok 1996 – zeszyt 1 – s. 95-107

Sygnatura SIRr II/3-1996a

 

Kazimierz Jasiński

Rola ks. Stanisława Kujota w upowszechnianiu wiedzy o polskości Pomorza Gdańskiego i ziemi chełmińskiej

W: Prace wybrane z nauk pomocniczych historii
s. 380-416

Sygnatura MAG 250211

Tymon Niesiołowski – 1882-1965 – malarz, grafik, profesor

Tymon Niesiołowski to najsłynniejszy toruński malarz XX stulecia.

Urodził się w 1882 roku we Lwowie.

W latach 1899-1905 studiował malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

Jego nauczycielami byli Teodor Axentowicz, Józef Mehoffer i Stanisław Wyspiański.

Należał do czołowych awangardowych grup artystycznych : Grupa Pięciu, Formiści, Rytm.

W latach 1906-1926 mieszkał w Zakopanym.

Tam poznał bliżej Jana Kasprowicza, Stefana Żeromskiego i Stanisława Witkiewicza.

Jego przyjaciółmi byli Tadeusz Miciński, Kazimierz Przerwa Tetmajer, Gustaw Daniłowski, Stanisław Ignacy Witkiewicz, Władysław Śliwiński, Karol Szymanowski, Leon Chwistek.

Swoją artystyczną edukację uzupełnia podróżami do Włoch (1908) i Paryża (1910).

Inspirowała go twórczość Paula Gauguina, Paula Cézanne’a, Henri Matisse’a i Amadeo Modiglianiego.

W 1926 roku przeniósł się do Wilna, gdzie wykładał na Uniwersytecie Stefana Batorego.

Jeszcze przed wojną zdobywał nagrody na wystawach sztuki w Paryżu i w Stanach Zjednoczonych.

Po 1945 roku osiadł z innymi profesorami uniwersytetu w Toruniu.

Jego mieszkanie znajdowało się w kamienicy przy ul. Mickiewicza 7.

Siedzibą Wydziału Sztuk Pięknych UMK była willa przy ul. Moniuszki 10.

Pierwsza siedziba Wydziału Sztuk Pięknych UMK, ul. Moniuszki 10

Na Wydziale Sztuk Pięknych został kierownikiem Katedry Malarstwa Sztalugowego.

Niestety większość jego przedwojennych dzieł została zniszczona w czasie działań wojennych.

Na szczęście 20-letni okres pobytu w Toruniu okazał się niezwykle owocny.

Stworzył wówczas Tymon Niesiołowski mnóstwo obrazów, dojrzałych i podsumowujących jego styl.

Był bardzo pracowitym człowiekiem, jednocześnie towarzyskim i uśmiechniętym.

Jest wiele anegdot o tym, jak dzięki dowcipowi zwodził urzędników partyjnych, wymuszających na artystach podporządkowanie się wymogom socrealizmu w sztuce.

Obrazy sygnował imieniem Tymon.

Tworzył obrazy olejne, akwarele, pastele, rysunki.

Słynął ze swych znakomitych aktów i półaktów kobiecych oraz z martwej natury (wazon z kwiatami, owoce).

Tworzył cykle poświęcone cyrkowcom, klaunom, arlekinom, pierrotom oraz postaci Don Kichota.

Malował również pejzaże i sceny rodzajowe.

Jego twórczość posiada własny indywidualny ryt.

Jego obrazy charakteryzuje wyrazisty i giętki kontur.

Kontury kształtów wypełniane są jednolitym, intensywnym, czystym kolorem.

Kolor kładziony jest widocznymi pociągnięciami pędzla, co buduje fakturę powierzchni obrazów.

Sylwetki postaci są uproszczone i stylizowane.

Obrazy są wielobarwne i dekoracyjne.

Oddziałują wewnętrzną harmonią i poetyckością, wyrafinowaną prostotą i liryzmem.

Tymon Niesiołowski zmarł w 1965 roku w Toruniu.

Pochowano go w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Małgorzata Geron

Tymon Niesiołowski
(1882-1965)
Życie i twórczość

Warszawa 2004

Sygnatura SIRr IIIB/Niesiołowski

 

Tymon Niesiołowski (1882-1965)
Katalog wystawy monograficznej

Muzeum Okręgowe. Toruń – październik – grudzień 2005

Opracowanie katalogu: Małgorzata Geron

Toruń  2005

Sygnatura MAG 275662

 

Tymon Niesiołowski

Wspomnienia

Warszawa 1963

Sygnatura MAG 258772

 

Tymon Niesiołowski – wystawa obrazów
październik-listopad 1957

Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych

Kraków 1957

Sygnatura MAG 218595

 

Wystawa jubileuszowa Tymona Niesiołowskiego
w 50-lecie twórczości artysty
marzec-kwiecień 1955

Bydgoszcz – Pomorski Dom Sztuki

Bydgoszcz  1955

Sygnatura MAG 65384

 

Tymon Niesiołowski
wystawa Toruń, 1976

Muzeum Okręgowe w Toruniu

oprac. tekstu Danuta Łuniewska-Koper

Toruń 1976

Sygnatura SIRr XXXIIIc/7

 

Tymon Niesiołowski

oprac. Janusz Bogucki

Warszawa 1967

Sygnatura MAG 123318

 

Tymon Niesiołowski – „Okres toruński” : malarstwo

sale wystawowe BWA w Toruniu, Dwór Artusa (I ptr.) [19.3-15.4.1967]

aut. tekstu Tadeusz Zakrzewski

Toruń 1967

Sygnatura MAG 81909

 

Tymon Niesiołowski : 1882-1965
malarstwo, rysunek, grafika, rzeźba

artykuł Zbigniew Czerski

Muzeum Ziemi Bydgoskiej im. Leona Wyczółkowskiego

Bydgoszcz 1966

Sygnatura MAG 85937

 

Tymon Niesiołowski a sztuka jego czasów
materiały sesji naukowej : 24-25 II 1967

Bydgoski Rocznik Muzealny
Tom I : 1969

Muzeum im. Leona Wyczółkowskiego

Sygnatura MAG 146570

  • Zbigniew Czerski – Życie i dzieło Tymona Niesiołowskiego w zarysie
  • Jadwiga Puciata-Pawłowska – Krakowskie środowisko artystyczne w latach studiów Tymona Niesiołowskiego
  • Barbara Kwiatkowska-Wojciechowska – Tymon Niesiołowski a „Grupa Pięciu”
  • Joanna Pollakówna – Epizod formistyczny Tymona Niesiołowskiego
  • Karol Estreicher – Na marginesie wspomnienia o pewnej dyskusji zakopiańskiej
  • Janusz Bogucki – Działalność Tymona Niesiołowskiego na tle życia artystycznego Torunia w latach 1945-1960
  • Aleksander Wojciechowski – Tymon Niesiołowski na tle swej epoki