Tag Archives: zabór pruski

Next Page

Janusz Morkowski – Nie rzucim ziemi… Przypadłości pomorskie 1850-1939



Janusz Morkowski

Nie rzucim ziemi…
Przypadłości pomorskie 1850-1939

Starogard Gdański 2018

Sygnatura SIRr XXV/70

Obrazek posiada pusty atrybut alt; plik o nazwie belkaniebieska2.jpg

Książka składa się z dwóch części.

Część pierwsza „Batalion Obrony Narodowej „Starogard” (82 batalion piechoty) 1937 – 1939 poświęcona jest powstaniu i szlakowi bojowemu we wrześniu 1939 roku, jednostki wojska polskiego złożonej z żołnierzy i oficerów rezerwy pochodzących z okolic Starogardu, Pelplina, Skarszew i Gniewa.

Batalion zakończył swój szlak bojowy z Pomorza w Warszawie, którą bronił do kapitulacji stolicy.

Jego żołnierze brali po drodze udział w bitwach nad Zgłowiączką, Nidą i Bzurą.

Część druga publikacji „O jednym z cywilów w mundurze, którzy walczyli z armią Hitlera” poświęcona jest postaci Feliksa Morkowskiego.

Bohater opowieści jest przedstawicielem rodziny chłopskiej, która aktywnie opierała się w XIX wieku germanizacji położonych w zaborze pruskim Wielkopolski i Pomorza.

Urodzony w 1901 roku w powiecie żnińskim, pełnił później funkcję sędziego starogardzkiego, a we wrześniu 1939 roku poległ w Warszawie jako oficer Batalionu Obrony Narodowej „Starogard”.

Grażyna Gzella – Dziennikarze i redaktorzy odpowiedzialni polskiej prasy Pomorza Nadwiślańskiego w okresie zaboru pruskiego

Grażyna Gzella

Dziennikarze i redaktorzy odpowiedzialni polskiej prasy Pomorza Nadwiślańskiego w okresie zaboru pruskiego
Słownik biograficzny

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Toruń 2018

Sygnatura SIRr IIIA/128

Dr. hab. Grażyna Gzella z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu jest wybitną specjalistką w dziedzinie historii prasy.

Jest autorką kilkudziesięciu prac monograficznych, podręczników i skryptów, rozpraw, artykułów i recenzji, oraz redaktorką licznych wydawnictw naukowych.

W zbiorach Książnicy Kopernikańskiej dostępnych jest wiele jej publikacji, jak choćby najważniejsze:

1 – Biblioteki i czytelnictwo w kołach młodzieży wiejskiej CZMW i ZMW RP „Wici“ : (1919-1928-1939)
2 – Dziennikarze i redaktorzy odpowiedzialni polskiej prasy Pomorza Nadwiślańskiego w okresie zaboru pruskiego : słownik biograficzny
3 – „Nie należy dopuszczać do publikacji” : cenzura w PRL : zbiór studiów / pod red. Grażyny Gzelli i Jacka Gzelli
4 – Obrażające i podburzające pismo : „Lech. Gazeta Gnieźnieńska” (1895-1914)
5 – „Pisma dla ludu” : pod zaborami w pierwszej połowie XIX wieku
6 – Procesy prasowe redaktorów „Gazety Grudziądzkiej” w latach 1894-1914
7 – „Przed wysokim sądem” : procesy prasowe polskich redaktorów czasopism dla chłopów w zaborze pruskim
8 – W kręgu prasy : (przeszłość-teraźniejszość-przyszłość) : zbiór artykułów. / pod red. Grażyny Gzelli i Jacka Gzelli
9 – Wybrane zagadnienia naukoznawstwa : (wybór źródeł dla studentów bibliotekoznawstwa i informacji naukowej
10 – Zakazane i niewygodne : ograniczanie wolności słowa od XIX do XXI wieku / pod red. Doroty Degen, Grażyny Gzelli, Jacka Gzelli.


Słownik biograficzny „Dziennikarze i redaktorzy odpowiedzialni polskiej prasy Pomorza Nadwiślańskiego w okresie zaboru pruskiego” wypełnia istotną lukę jaką odczuwali dotąd badacze historii czasopiśmiennictwa pomorskiego.

Jest to nie tylko źródło biograficzne, ale opracowanie stanowiące szeroki przekrój dziejów prasy pomorskiej.

Zasięg terytorialny słownika obejmuje Pomorze Gdańskie, Powiśle, ziemię chełmińską i ziemię michałowską.

Zasięg chronologiczny słownika obejmuje lata 1848-1920.

Biogramy dziennikarzy uzupełnia bibliografia załącznikowa.

Zygmunt Mocarski – Nauka i oświata na Pomorzu, Warmii i Mazurach

 

Zygmunt Mocarski

Nauka i oświata na Pomorzu, Warmii i Mazurach

Nadbitka ze „Słownika Geograficznego Państwa Polskiego”, t. 1, 

Warszawa 1938

Sygnatura SIRr XXXI/90

Zygmunt Mocarski był pierwszym dyrektorem Książnicy Miejskiej im. Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Uczynił on z Książnicy największą i najważniejszą bibliotekę na Pomorzu.

Mocarski uczestniczył w życie naukowe i kulturalne Torunia.

W 1926 roku założył Towarzystwo Bibliofilów im. Lelewela, którego był prezesem do 1939 r.

Przez cały okres międzywojenny pełnił również funkcję sekretarza Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Zygmunt Mocarski sam prowadził badania naukowe nad dziejami kultury, książki czy oświaty.

Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/68814

Efektem jego zainteresowań jest wartościowy szkic poświęcony nauce i oświacie na Pomorzu, Warmii i Mazurach.

Autor podsumowuje dotychczasowe ustalenia dotyczące rozwoju nauki na ternie Prus Królewskich, Warmii i Prus Książęcych w średniowieczu, epoce nowożytnej.

Wiele miejsca poświecił sytuacji w Prusach Zachodnich i Wschodnich w okresie zaboru pruskiego.

Na dziejach nauki i oświaty odcisnęła swoje piętno nierówna walka Polaków z niemieckimi badaczami i stowarzyszeniami naukowymi wspieranymi i faworyzowanymi przez władze pruskie.

Autor przypomina wkład polskich uczonych w rozwój nauki i szkolnictwa.

Podkreśla rolę Torunia, Chełmna i Pelplina w obronie języka i kultury polskiej.

Wspomina o ożywionej działalności regionalistów wśród Kaszubów i Mazurów.

Przedstawia sylwetki zasłużonych badaczy:

  • ks. Stanisława Kujota
  • Floriana Cejnowy
  • Hieronima Derdowskiego
  • Walentego Fiałka
  • Aleksandra Majkowskiego
  • Józefa Łęgowskiego