Tag Archives: zabór pruski

Next Page

Ernst Lambeck (1814-1892) – toruński drukarz i wydawca

Ernest Lambeck urodził się 12 listopada 1814 roku w Górsku koło Torunia.

Jego ojciec był ewangelickim pastorem, a dziadek generałem armii bawarskiej.

Uczęszczał do gimnazjum w Toruniu i Norymberdze.

W 1840 roku otworzył w Toruniu księgarnię.

Działała przy niej również wypożyczalnia książek.

 

W 1845 roku nabył od władz miasta Drukarnię Rady Miasta Torunia.

Drukarnia miała swoją siedzibę przy ul. Piekary 37/39.

Wydawał zarówno książki niemieckie jak i polskie.

Drukował czasopisma, kalendarze, modlitewniki, śpiewniki, podręczniki i powieści.

W 1858 roku wydał „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza.

Było to pierwsze nieocenzurowane wydanie na ziemiach polskich.

Niestety przedsięwzięcie to okazało się klapą handlową.

Opinia publiczna przyjęła wydanie Lambecka chłodno, gdyż dokonało się z pominięciem praw rodziny i spadkobierców Adama Mickiewicza oraz nabywcy praw wydawniczych warszawskiego księgarza Samuela Henryka Merzbacha.

Lwowski „Dziennik Literacki” (1859, nr 1, s. 12) wręcz wrogo odniósł się do toruńskiego wydawcy.

„W Toruniu księgarz Ernest Lambeck ogłosił przedruk wszystkich Dzieł Mickiewicza i zaczął od Pana Tadeusza we dwóch tomach, bez względu, ze prawo wydawnictwa ich nabył za znaczna sumę pan Merzbach w Warszawie, od dzieci wieszcza. Podobna spekulacja księgarska grzecznie nazywa się kontrfazonem,   kontrafakcją, po polsku zaś bez ogródek kradzieżą i karygodnym złodziejstwem, w którem spodziewamy się, że nikt nie zechce brać udziału, ani żaden księgarz polski przez sprzedawanie, ani nikt z polskiej publiczności przez kupno przedruku za wysoką cenę, gdyż dwa pierwsze tomy sprzedaje po złotych piętnaście .”

Nakład próbowano sprzedać później w ramach wydań z 1865 i 1878 roku.

Adam Mickiewicz

Pan Tadeusz czyli Ostatni zajazd na Litwie
Historia szlachecka z r. 1811 – 1812
we dwunastu księgach wierszem

Drugie, tanie wydanie
Nakładem i drukiem Ernsta Lambecka
Toruń 1865

Sygnatura Cimelia MAG  53544

 

Adam Mickiewicz

Pan Tadeusz czyli Ostatni zajazd na Litwie
historia szlachecka z roku 1811 i 1812
we dwunastu księgach wierszem

Drugie, tanie wydanie
Drukiem i nakładem Ernst Lambeck
Toruń 1878

Sygnatura MAG 50010, MAG 175398

 

Wielką popularność zdobyły za to kalendarze polskie wydawane przez Lambecka:

  • Toruński kalendarz katolicko-polski dla Prus Zachodnich, W. Ks. Poznańskiego i Szląska
  • Kalendarz ewangelicko – polski dla Mazur, Szląska i dla Kaszubów

 

Toruński kalendarz katolicko-polski
dla Prus Zachodnich, W. Ks. Poznańskiego i Szląska

na rok zwyczajny 1879

Nakładem i drukiem księgarni Ernesta Lambecka

w Toruniu

Sygnatura WF 343

 

 

Kalendarz ewangelicko – polski
dla Mazur, Szląska i dla Kaszubów

na rok zwyczajny 1886

Nakładem i drukiem księgarni Ernesta Lambecka

w Toruniu

Sygnatura WF 2280

 

 

Wiele razy wznawiany był również wydawany u Lambecka śpiewnik „Zbiór pieśni dla dzieci” opracowany przez Teodora Kiewicza.

 

Thorner Zaitung, Sygnatura KM_01410

Ernst Lambeck wydawał również od 1867 roku poczytny toruński dziennik „Thorner Zeitung”.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Drukował książki pisane przez profesorów toruńskiego gimnazjum oraz prace członków niemieckiego towarzystwa naukowego „Coppernicus-Verein für Wissenschaft und Kunst zu Thorn”

 

– Sygnatura MAG 34853

Działalność wydawniczą drukarni Lambecka dokumentuje wydany przez niego katalog publikacji z lat 1840-1890 – „Verlags-Katalog von Ernst Lambeck : Verlags-Buchhandlung in Thorn vom 15. Mai 1840 bis 15. Mai 1890”.

Katalog dzieli całą produkcje drukarni na cztery podstawowe działy:

– Deutscher Verlag – wydawnictwa niemieckie
– Musikalien – muzykalia
– Ansichten und Karten – widoki i mapy
– Polnischer Verlag – wydawnictwa polskie

 

 

 

 

Wymieniono w nim aż 64 pozycje w języku polskim:

  1. Abecadło nowe czyli książeczka początkowego czytania z obrazkami kolorowanemi
  2. Gąsiorowski Antoni Alojzy – Bigos wszechnica Polska
  3. Chociszewski Józef – Listownik
  4. Chrześcijańskie błogosławieństwo domowe
  5. Czerski – Moje usprawiedliwienie się, względem odstępu od rzymsko-nadwornego kościoła
  6. Czerski, Zsatkowicz – Katechizm nauk apostolsko-katolickiej Wiary
  7. Czy mówisz po polsku?
  8. Dąbek Felix – Jego życie, sprawa i wyrok sadu przysięgłego
  9. Dambrowski Samuel – Kazania albo Wykłady Porządne świętych ewangelii niedzielnych przez cały rok
  10. Elementarz nowy polski z obrazkami kolorowanemi
  11. Elementarzyk polski z obrazkami malowanemi
  12. Gąsiorowski Antoni – Chowanna duchowna
  13. Gąsiorowski Antoni – Elementarz polski
  14. Gorzkie żale, czyli Nabożeństwo Passyjne
  15. Gra towarzyska w pytaniach i odpowiedziach
  16. Gramatyka Niemiecka dla Polaków
  17. Gregorowicz M. – Serdeczne Modły czyli Nabożeństwo prawowiernych Katolików
  18. Grodzki A. – Książeczka do Nabożeństwa
  19. Schmid Christoph – Jaskinia Beatusa. Powieść dla wszystkich czytelników szlachetnie myślących, zwłaszcza dla Młodzieży
  20. Kalendarzyk Sjerp-Polaczka, Katolicko-Polski (1860-1877)
  21. Kalendarz Toruński, Katolicko-Polski dla Prus Zachodnich, Wielk. Księs. Pozn. i Szlązka (1878-1891)
  22. Kalendarz narodowy, Ewangielicki, religijno-patryotyczny. Prawdziwy Prusak (1855-1866)
  23. Kalendarz ewangielicko-polski dla Mazur, Szląska i Kaszubów (1886-1890)
  24. Schmid Christoph – Kaplica w lesie i Gołąbek, dwie powieści moralne dla dzieci
  25. Karawika, czyli modlitwy podczas cholery
  26. Gąsiorowski Antoni – Katolik prawdziwy, czyli zbiór modlitw dla pobożnych katolików
  27. Kiewicz Teodor – Zbiór Pieśni dla szkół polskich
  28. Kilka słów jeszcze o oczynszowaniu włościan w królestwie polskiem
  29. Kilka uwag nad zadaniami racyonalnej politiki narodowej w chwili obecnej
  30. Kometa i zagubienie ziemi naszej w dzień 13 Czerwca 1857
  31. Kl. Teofil – Kopciuszek dla grzecznych dzieci
  32. Kuchnia polska, niezbędny podręcznik dla kucharzy i gospodyń
  33. Muray C.A. – Kwiat Preryi miedzy Indyjczykami
  34. Laski Teodor – Waleczni Prussacy, ich rycerska odwaga i zwycięstwo w krwawych bitwach przeciw Austryakom i niemieckim związkowym krajom
  35. Schmid Christoph – Lekarz cudowny i Starzec z gór. Dwie powieści
  36. Lekarz domowy to jest łatwy sposób leczenia francuską wódką z solą
  37. Listy miłosne z dołączeniem rozmaitych pamiątkowych wierszyków
  38. Litania dla Bractwa świętego Dzieciństwa Jezusowego
  39. Prejs Julian – Matka Najświętsza Chełmnieńska, czyli oswobodzenie Chełmna
  40. Medalik cudowny, 1832go roku w Paryżu wybity, również historya, opis icuda jego
  41. Memento Mori to jest Pamiętaj na śmierć! Książka zawierająca Nabożeństwo do świętej Barbary
  42. Mickiewicz Adam – Pan Tadeusz czyli ostatni zajazd na Litwie
  43. Modlitwa do Najświętszej Panny Maryi w teraźniejszych Potrzebach naszych
  44. Modlitwy Missyjne
  45. Nabożeństwo za dusze zmarłych
  46. Jais Egidyusz – Nauki i modlitwy dla dzieci dorosłych mogące służyć skutecznie
  47. Ojciec kapucyn, czyli zwycięstwo wiary i miłości
  48. Schmid Christoph – Owoce dobrego wychowania, czyli dobre dzieci
  49. Pieśni mszalne, Nieszporne i inne nabożne do chwały Boskiej służące dla Chrześcijan Katolickich
  50. Preuss – Książka do uczenia się biblijnych historyi dla szkół elementarnych
  51. Sennik, czyli wróżenie ze snów na przeszło 1800 przypadków służące
  52. Schmid Christoph – Starzec z gór powieść dla dzieci
  53. Sznee – Dzierżawca początkujący, jako według postępu rolnictwa opracowanie
  54. Tomasz a Kempis – O Naśladowaniu Chrystusa
  55. Tomicki S. – Książka do Nabożeństwa dla Młodzieży Katolickiej
  56. Trzy powieści pięknej treści
  57. Woike – Dwa razy czterdzieści i ośm Biblijnych Historyi
  58. Wykaz przyjęcia do Bractwa trzeźwości, pod opieką Najświętszej Maryi Panny Gromnicznej od Ojca św. Piusa IX założonego
  59. Wyznanie wiary apostolsko-katolickiej przyjęte od apostolsko-katolickiej gminy w Toruniu
  60. Gąsiorowski Antoni – Wzory. Nowe polskie, do pisania szkolne systematyczne kalegrafijne
  61. Zbieranka katolicko-polska
  62. Zbiór pieśni kościelnych dla użytku szkół polsko-katolickich elementarnych
  63. Zbiór powinszowań. Najnowszy, polskich i francuskich na wszystkie uroczystości familijne
  64. Zschokke Henryk – Precz z gorzałką. Powieść pouczająca dla przestrogi wszystkich stanów i każdego wieku

Ernst Lambeck w 1890 roku otrzymał Honorowe Obywatelstwo Miasta Torunia.

Był z ducha liberałem i odcinał się od antypolskiej polityki władz pruskich.

Z tego powodu stanął nawet przed sądem w 1882 roku.

Zmarł 9 czerwca 1892 roku w Toruniu.

Jego syn Walter został księgarzem, a syn Max prowadził dalej drukarnię aż do 1903 roku.

Andrzej Bukowski

Lambeck Ernest (hasło)

Polski Słownik Biograficzny
Tom XVI, zeszyt 70, str. 422

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.16

 

Pan Tadeusz w studwudziestą rocznicę wydania toruńskiego

Scenariusz i oprac. wystawy: Janina Huppenthal
Wstęp: Alojzy Tujakowski
Toruń 1980

Sygnatura SIRr XXXVa/18

 

Janina Huppenthal

Ernest Lambeck (1814-1892) księgarz, drukarz i wydawca

W: Wybitni ludzie dawnego Torunia
Toruń 1982

Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

Alojzy Tujakowski

Z dziejów drukarstwa i piśmiennictwa na Pomorzu
400 lat drukarstwa w Toruniu 1569-1969

Toruń 1970

Sygnatura SIRr XXXVe/9

 

Verlags-Katalog von Ernst Lambeck,
Verlags-Buchhandlung in Thorn
vom 15. Mai 1840 bis 15. Mai 1890

Thorn 1890

Sygnatura MAG 34853

 

Tadeusz Zakrzewski

Lambeck Ernst Georg Maximilian (hasło)

W: Toruński Słownik Biograficzny
Tom I, str. 147-149

Sygnatura IIIA/12t.1

 

Władysław Andrzej Kempa

Zasłużony księgarz czy korsarz wydawniczy?

Księgarz
1958, nr 21/22, s. 416

Sygnatura MAG 04508-1958

 

Piotr Grążawski

Dzielny drukarz Lambeck
Z historii naszej kamienicy

Toruński Informator Solidarności
2002, nr 4, s. 9-10

Sygnatura MAG 06151-2002

Zaproszenie – Plastyka toruńska 1793-1920

 

Plastyka toruńska
1793-1920
Zapomniane oblicze wielokulturowego miasta

Konferencja naukowa

13 maja 2017 – sobota

Biblioteka Diecezjalna
Plac bł. Stefana W. Frelichowskiego 1

Serdecznie zapraszamy na konferencję „Plastyka toruńska 1793-1920. Zapomniane oblicze wielokulturowego miasta”

Konferencja organizowana jest przez:

  • Stowarzyszenie Historyków Sztuki Oddział w Toruniu
  • Bibliotekę Diecezjalną w Toruniu
  • Książnicę Kopernikańską w Toruniu

Jest to już piąta konferencja z cyklu „Toruńskie zabytki młodszego pokolenia”

Poprzednie poświęcone były następującym zagadnieniom:

  1. Budownictwo szkieletowe w Toruniu : pruski mur – nielubiane dziedzictwo – 9 V 2015
  2. Toruński modernizm : architektura miasta 1920-1989 – 28 XI  2015
  3. Historyzm toruński XIX-XX wieku : architektura, miejsca i codzienność – 23 IV 2016
  4. Zabytki lewobrzeżnego Torunia : zachowane, nieistniejące, tylko zaplanowane – 26 XI 2016

Wielką zasługą organizatorów są wydawane po każdej konferencji materiały i referaty z sesji naukowej w formie kolejnych tomów.

Konferencja odbędzie się w sobotę 13 maja 2017 roku w godzinach 10.00-15.00 w Centrum Dialogu – Bibliotece Diecezjalnej przy placu bł. Stefana W. Frelichowskiego 1.

Sympozjum poświęcone będzie XIX-wiecznej sztuce Torunia z okresu zaboru pruskiego.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę czasy te były oceniane negatywnie z oczywistych powodów.

Jednak obecnie można już spojrzeć na plastykę niemiecką obiektywnie i ocenić ją bez emocji.

Ignacy Łyskowski 1820-1886

belkaniebieska2

biografie1

Ignacy Koschembar-Łyskowski urodził się 12 września 1820 roku w majątku Mileszewy na ziemi michałowskiej.

Folwark obejmował 650 ha ziemi.

Ukończył gimnazjum w Chełmnie w 1843 roku.

Studiował teologię we Fryburgu, Bonn i Wrocławiu.

Niestety zachorował wtedy na tyfus i musiał przerwać studia.

 

 

Co gorsze nabawił się gruźlicy kości, bardzo ciężkiej i nieuleczalnej wówczas choroby, a przy tym niezwykle bolesnej.

Zmagał się z nią przez całe życie.

Wracając powoli do zdrowia wydał w 1847 roku w Brodnicy u niemieckiego drukarza Carla Augusta Köhlera tomik swoich wierszy „Poezye Ignacego Łyskowskiego ziemianina na Michałowskiej ziemi”.

W tej samej drukarni wydal w 1848 roku swoje polityczne credo pod tytułem „Słowa prawdy”.

 

albumposlow2

Źródło: Album posłów polskich na sejmie pruskim i parlamencie niemieckim od 1873 do 1876 roku. Z. 1-5 / [M. D. Chamski] ; portrety rys. przez F. Tegazzo. Toruń : Księgarnia Nowa (W. Małecki), 1877, Sygnatura MAG TN 7784

Krytycznie odniósł się do zrywów powstańczych i nadziei na międzynarodową pomoc.

W duchu pozytywistycznym wzywał szlachtę i duchowieństwo do pracy organicznej na rzecz oświecenia i uobywatelnienia ludu.

Sam również wiele wysiłku poświęcił rozwojowi swojego gospodarstwa.

Na okres Wiosny Ludów przypada początek jego działalności publicznej.

W 1848 roku został delegatem powiatów brodnickiego i lubawskiego do ogólnoniemieckiego Zgromadzenia Narodowego we Frankfurcie nad Menem.

Zaangażował się w rozwój na Pomorzu działalności Ligii  Polskiej.

 

 

W 1850 roku został pierwszym redaktorem naczelnym czasopisma „Nadwiślanin”, które wychodziło w Chełmnie w drukarni Józefa Gółkowskiego.

W Chełmnie w 1851 roku wydał też podręcznik rolnictwa „Gospodarz Prus Zachodnich czyli poradnik gospodarski dla pomniejszych właścicieli rolniczych”.

Był to niezwykle popularny podręcznik o czym świadczy, że miał aż 12 wydań i 100 tysięcy sprzedanych egzemplarzy.

Troska o podniesienie poziomu rolnictwa była jednym z najważniejszych pól działalności Ignacego Łyskowskiego.

 

album-biograficzne

Album biograficzne zasłużonych Polaków i Polek wieku XIX. T. 2 / pod kier. kom. red., który składają Szymon Askenazy [et al.] ; Warszawa : Nakładem Maryi Chełmońskiej, 1903. s. 61, Sygnatura MAG 9371.02

Od 1853 roku Ignacy Łyskowski prowadziła samodzielnie folwark w Mileszewach.

Zorganizował on w 1861 roku okolicznych ziemian i włościan w Towarzystwo Agronomiczne Ziemi Michałowskiej.

Zajęło się ono wyjaśnianiem chłopom trudnej sztuki przechodzenia z trójpolówki na płodozmian oraz zakładaniem biblioteczek ludowych.

Łyskowski widział w „pracy racjonalnej” jedyną możliwość obrony polskiego mienia.

Twierdził, że wojują nie tylko ludzie, ale i kapitały.

 

 

 

 

Wyrazem tego było powołanie przez jego brata stryjecznego Mieczysława Łyskowskiego, razem z Teodorem Donimirskim i Antonim Kalksteinem „Banku Kredytowego Donimirski-Kalkstein-Łyskowski” w Toruniu w 1866 roku.

Ignacy Łyskowski w 1867 roku razem z Teodorem Donimirskim i Hiacyntem Jackowskim zwołał w Toruniu pierwsze posiedzenie sejmiku gospodarczego Polaków z Prus Zachodnich.

Obrady jego były wyrazem pracy organicznej.

Odtąd sejmik gospodarski zbierał się co roku.

Dyskutowano na nim o metodach rozwoju rolnictwa i nowych kapitalistycznych formach rozwoju działalności gospodarczej.

 

teka-pomorska

Teka Pomorska : kwartalnik regionalny poświęcony zagadnieniom kultury i sztuki : organ Konfraterni Artystów w Toruniu. Nr 2, Toruń, Lato 1936, Rok I, Sygnatura SIRr XXXIIIa/2a

W 1869 roku Ignacy Łyskowski, Ludwik Ślaski i Leon Czarliński powołali Towarzystwo Moralnych Interesów Ludności Polskiej pod Panowaniem Pruskim.

Celem towarzystwa było krzewienie oświaty i ochrona języka polskiego, ale też podnoszenie fachowej wiedzy rolników i rzemieślników.

W  ciągu pierwszych 5 lat jego działalności założono około 40 bibliotek ludowych.

W 1877 roku w Pelplinie w drukarni Stanisława Romana ukazał się „Elementarz Polski” autorstwa Ignacego Łyskowskiego.

Również i on miał wiele wysokonakładowych wydań.

 

 

 

W 1866 roku Ignacy Łyskowski został wybrany posłem do sejmu pruskiego, gdzie starał się zapobiegać dyskryminacji języka polskiego.

Liczył on na próżno w tym względzie na oświecone i liberalne warstwy społeczeństwa niemieckiego.

Od 1881 roku był też posłem do parlamentu niemieckiego.

W 1875 roku Ignacy Łyskowski został wybrany pierwszym prezesem Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Ignacy Łyskowski zmarł 14 lipca 1886 roku w Poznaniu.

Został pochowany w kościele w Lembargu (koło Mileszew) w krypcie pod wielkim ołtarzem.

belkaniebieska2

Książki autorstwa Ignacego Łykowskiego dostępne w Książnicy Kopernikańskiej:

1. Beitrage zur Beleuchtung der Gleichherechtigungsfrage der polnischen Sprache in Westpreussen zunaechst eine Denkschrift für die Mitglieder des Hauses der Abgeerdneten / Ignacy Łyskowski. – Posen : W. Łebiński, 1872.
2. Curiculum vitae / Ignacy Łyskowski. – Leipzig : Selbstverlag des Verfassers., 1861.
3. Elementarz polski napisany z polecenia Towarzystwa Moralnych Interesów / Ignacy Łyskowski. – Pelplin : E. Michałowski, [b. r.].
4. Gospodarz / Ignacy Łyskowski. – Toruń : Wydawnictwo Młotkowski, 2006.
5. Gospodarz / przez Ignacego Łyskowskiego. – 2 popr. wyd. – Brodnica : C. A. Köhler, 1853.
6. Gospodarz / przez Ignacego Łyskowskiego. – 3 popr. wyd. – Brodnica : C. A.Köhler, 1861.
7. Gospodarz / przez Ignacego Łyskowskiego. – Brodnica : C. A.Köhler, 1853.
8. Gospodarz : według wymagań tegorocznych / przez Ignacego Łyskowskiego ; oprac. Bolesław Bardzki. – 6 popr. wyd. – Toruń : J. Buszczyński, 1893.
9. Gospodarz Prus Zachodnich czyli Poradnik gospodarski dla pomniejszych właścicieli rolniczych. Cz. 1, O rolnictwie / [Szymon]. – [Chełmno : J. Gółkowski, 1851].
10. Gospodarz Prus Zachodnich czyli Poradnik gospodarski dla pomniejszych właścicieli rolniczych [Mikroforma]. Cz. 1 O rolnictwie/ [Szymon]. – Chełmno : Józef Gółkowski, 1851.
11. Listy Ignacego Łyskowskiego do Wojciecha Lipskiego / wydał Witold Jakóbczyk. – Toruń : Tow. Naukowe, 1939.
12. Die Nationalitaetsfrage der polnischen Bevoelkerung unter preussischer Herrschaft von einem Westpreussischen Polen 1875 / Ignacy Łyskowski. – Posen : J.I. Kraszewski, 1875.
13. Pieśni gminne i przysławia ludu polskiego w Prusach Zachodnich / Ignacy Łyskowski. – Brodnica : C. A.Köhler, 1854.
14. Pieśni gminne i przysławia ludu polskiego w Prusach Zachodnich / Ignacy Łyskowski. – Wyd. 2. – GNiezno : J. Chociszewski, 1907.
15. Poezye Jg. Łyskowskiego, ziemianina na michałowskiéj ziemi. – Brodnica : drukiem i nakładem C. A. Köhlera, 1847.
16. Rzecz o towarzystwie moralnych interesów ludności polskiej pod panowaniem pruskiem / przez Ignacego Łyskowskiego. – Poznań : M. Leitgebr, 1869.
17. Słowa prawdy / przez Ignacego Łyskowskiego. – Brodnica : nakł. i czcionkami C. A. Köhlera, 1848.
18. Sprawozdanie posła powiatu brodnickiego Ignacego Łyskowskiego o petycyi ludności polskiej Prus Zachodnich względem równouprawnienia języka polskiego z niemieckim. – Poznań : J. I. Kraszewski, 1873.
19. Szymon, Gospodarz Prus Zachodnich czyli Poradnik gospodarski dla pomniejszych właścicieli rolniczych. Cz. 1, O rolnictwie / Ignacy Łyskowski. – Chełmno : G. Gółkowski, 1851.
20. Trzy nauki gospodarskie napisane dla włościańskich gospodarzy / przez Ignacego Łyskowskiego. – Nowe wydanie. – Poznań : J. I. Kraszewski, 1876.
21. Trzy nauki gospodarskie napisane dla włościańskich gospodarzy / przez Ignacego Łyskowskiego. – Nowe wydanie popr. – Poznań : J. I. Kraszewski, 1883.

 

belkaniebieska2

Zainteresowanym osobą Ignacego Łyskowskiego polecamy znajdujące się w Książnicy Kopernikańskiej opracowania:

 

150otwartaksieganiebieska

Szczepan Wierzchosławski

Ignacy Łyskowski 1820-1886
Polityk i publicysta, pierwszy prezes Towarzystwa Naukowego w Toruniu

Toruń 2013

Sygnatura SIRr IIIB/Łyskowski

 

150otwartaksieganiebieska

Alojzy Tujakowski

Ignacy Łyskowski
Działacz społeczny i narodowy ziemi michałowskiej
1820-1886

Toruń – Brodnica 1977

Sygnatira SIRr IIIB/Łyskowski

 

150otwartaksieganiebieskaWładysław Łebiński

Ignacy Łyskowski : życiorys

Poznań 1907

Sygnatura MAG 258844

belkaniebieska2