Tag Archives: zabytkoznawstwo

Gwido Chmarzyński i jego dzieło „Sztuka w Toruniu”

 

Gwido Chmarzyński i jego dzieło „Sztuka w Toruniu”

pod redakcja Emanuela Okonia

Wydawca:
Muzeum Okręgowe w Toruniu
Towarzystwo Naukowe w Toruniu

Toruń 2014

Sygnatura SIRr XXXIIIb/156

Gwido Chmarzyński (1906-1973) był przed wojną kustoszem Muzeum Miejskiego w Toruniu, a po wojnie wykładowcą historii sztuki na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.

W 1934 roku ukazała się jego rozprawa „Sztuka w Toruniu. Zarys dziejów” – monumentalne opracowanie historii artystycznej miasta na tle stosunków duchowo-religijnych i społeczno-gospodarczych.

Z okazji 80 rocznicy ukazania się  tego dzieła Muzeum Okręgowe w Toruniu i Towarzystwo Naukowe w Toruniu przygotowały jego reedycję.

Reedycja została złożona czcionką: Antykwa Toruńska.

Przedwojenny tekst został poprzedzony dwoma artykułami.

Są to studia poświęcone osobie Gwidona Chmarzyńskiego oraz analiza jego publikacji.

Bardzo ważną częścią wydawnictwa są ilustracje.

Redakcja skonfrontowała przedwojenne fotografie zamieszczone w albumie „Toruń dawny i dzisiejszy” Gwidona Chmarzyńskiego ze współczesnymi zdjęciami Andrzeja A. Skowrońskiego.

Spis treści:

  • Emanuel Okoń  – Wstęp
  • Józef Poklewski – Profesor Gwido Chmarzyński (1906-1973). Badacz – pedagog – organizator – człowiek
  • Elżbieta Pilecka – Dzieje sztuki Torunia – stare i nowe ujęcia problemu. Refleksje na marginesie opracowań sztuki miasta profesora Gwidona Chmarzyńskiego
  • Gwido Chmarzyński – Sztuka w Toruniu. Zarys dziejów
  • Ilustracje

Spotkanie Stowarzyszenia Historyków Sztuki na temat „Pogranicze między Starym Miastem i Nowym Miastem oraz zamkiem krzyżackim w Toruniu”

TORUŃ

STARE
MIASTO

NOWE
MIASTO

ZAMEK
KRZYŻACKI

 

10 kwietnia 2014 roku na sali wykładowej Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu odbyło się niezwykle ciekawe spotkanie zorganizowane przez toruński oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki.

Spotkanie poświęcone było tematowi „Pogranicze między Starym Miastem i Nowym Miastem oraz zamkiem krzyżackim w Toruniu od XIII w. do dziś, w relacjach: historyka, archeologa, zabytkoznawcy”.

Równo 750 lat temu w 1264 roku Krzyżacy lokowali Nowe Miasto Toruń.

Pasjonującym zagadnieniem jest topografia pogranicza między Nowym i Starym Miastem oraz zamkiem krzyżackim, przebieg wewnętrznych granic, murów miejskich i zamkowych, położenie baszt, mostów i bram, w końcu wyznaczenie nurtów Postolca i Strugi Toruńskiej.

Pasjonaci historii Torunia badają każdy szczegół, każdy zapis, każdy metr kwadratowy gruntu, a nawet każdą zachowaną cegłę.

Dzięki nim nie ma już wątpliwości, ze Nowe Miasto miało mury obronne z basztami również od strony Starego Miasta.

Conrad Steinbrecht, Thorn im Mittelalter, Berlin 1885 - Tafel I

Spotkanie otworzyła prelekcja Zbigniewa Nawrockiego byłego wieloletniego Miejskiego Konserwatora Zabytków.

Słuchacze przenieśli się do przeszłości i odbyli godzinną wędrówkę wzdłuż murów miejskich.

Prelegent przygotował mnóstwo zdjęć, które metr po metrze ilustrowały przebieg murów istniejących i nie istniejących.

Każdy budynek, każdy odcinek murów, każdy element architektury miejskiej i zamkowej został dokładnie opisany.

Plan Torunia z 1659 w Jacob Heinrich Zernecke, Thornische Chronica in welcher die Geschichte dieser Stadt von MCCXXI bis MDCCXXVI, Berlin 1727, s. 347

Kolejnym prelegentem była archeolog Lidia Grzeszkiewicz-Kotlewska, która wielokrotnie prowadziła badania archeologiczne na terenie Starego i Nowego Miasta Torunia, w ramach nadzoru archeologicznego przy okazji rozmaitych robót ziemnych wykonywanych tam przez firmy budowlane, elektryczne, drogowe czy wodociągowe.

Prelegentka zaprezentowała słuchaczom wyniki swych badań na terenie pomiędzy Bramą Kotlarskiej i Bramą Nowomiejską, a więc u zbiegu dzisiejszych ulic Szerokiej, Św. Jadwigi, Wielkich Garbarów, Przedzamcza, Stumykowej i Podmurnej.

Wyniki jej badan są niezwykle ciekawe i rzucają zupełnie nowe światło na średniowieczne mury miejskie i zamkowe, mosty i bramy.

Na tym zakończyła się pierwsza część konferencji.

Na kolejnym spotkaniu słuchacze poznają najnowsze ustalenia historyków.

Zaplanowano też dyskusję, która pozwoli wymienić się poglądami na nowe hipotezy, które zostały zaprezentowane przez prelegentów.

Wieczór był bardzo udany.

Gorąco polecamy spotkania toruńskiego oddziału Stowarzyszenia Historyków Sztuki wszystkim miłośnikom przeszłości naszego grodu.

 

Marian Dorawa – Organy Torunia i okolicznych kościołów

Przedstawiamy kolejną nowość w księgozbiorze regionalnym
Działu Informacyjno – Bibliograficznego.

Marian Dorawa

Organy Torunia
i okolicznych kościołów

Projekt okładki: Marian Dorawa

Wydawca:
Toruński Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki
http://www.shs.torun.pl/
Toruń 2011

Sygnatura SIRr XXXIV/125

 

Marian Dorawa to wybitny znawca i konserwator organów, autor wielu publikacji książkowych, artykułów naukowych i tekstów popularyzatorskich na temat ochrony zabytkowych organów, rzeczoznawca Ministerstwa Kultury, pomysłodawca i wieloletni dyrektor artystyczny toruńskiego Świętojańskiego Festiwalu Organowego.

Marian Dorawa jest autorem pierwszego w Polsce podręcznika dla studentów konserwatorstwa i zabytkoznawstwa poświęconego ochronie i konserwacji organów:

Organy : konstrukcja, ochrona, konserwacja / Marian Dorawa. – Toruń : Uniwersytet Mikołaja Kopernika, 1971.

Toruń jest szczególnym miejscem na organowej mapie Polski – to tu około 1343 roku w kościele pw. św. Jakuba Apostoła powstały pierwsze organy na terenie Prus Królewskich.

Również w Toruniu powstała w 1970 roku pierwsza w Polsce Komórka Dokumentacji Zabytkowych Organów przy Pracowni Dokumentacji Naukowo-Historycznej Oddziału Toruńskiego Pracowni Konserwacji Zabytków.

Prezentowane opracowanie w przystępnej, popularno-naukowej formie , przybliża szerokiemu kręgowi odbiorców historię powstania i stan zachowania dużego zespołu zabytkowych instrumentów organowych z Torunia i okolic.

Książkę rozpoczynają rozdziały wstępne przedstawiające historię organów:
– Co to za instrument ORGANY?
– Instrument muzyczny Kościoła
– Zarys dziejów budownictwa organowego w Europie
– Dzieje budowy organów w Polsce
– Toruń – miasto organów w Polsce
– Toruń kolebką konserwatorstwa organowego w Polsce

Kolejne części publikacji opisują szczegółowo organy znajdujące się w poszczególnych kościołach i kaplicach Torunia (także w Zespole Szkół Muzycznych i Dworze Artusa), okolicznych miast (Brodnica, Chełmża, Kowalewo Pomorskie) i okolicznych miejscowości wiejskich (Bierzgłowo, Biskupice, Dźwierzno, Gostkowo, Górsk, Grębocin, Gronowo, Grzybno, Grzywna, Kaszczorek, Kiełbasin, Lubicz Dolny, Łążyn, Młyniec, Nawra, Otłoczyn, Papowo Biskupie, Papowo Toruńskie, Przeczno, Rogowo, Świerczynki, Unisław Pomorski, Zamej Bierzgłowski).

Książka jest wydana niezwykle starannie pod względem edytorskim.

Zawiera aż 106 kolorowych ilustracji.