Tag Archives: ziemia chełmińska

Next Page

Paulina Sikorska – Zespoły zabudowy i układ przestrzenny dawnych majątków ziemskich na ziemi chełmińskiej i ich wpływ na sieć osadniczą na przykładzie gminy Papowo Biskupie

 

Paulina SIkorska

Zespoły zabudowy i układ przestrzenny dawnych majątków ziemskich na ziemi chełmińskiej i ich wpływ na sieć osadniczą na przykładzie gminy Papowo Biskupie

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2017

Sygnatura SIRr VIII/In-137

Publikacja wydana została na podstawie pracy doktorskiej pt. „Zespoły zabudowy i układ przestrzenny dawnych majątków ziemskich na ziemi chełmińskiej i ich wpływ na sieć osadniczą”, napisanej na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej.

Rozprawa prezentuje wyniki badań Pauliny Sikorskiej nad architekturą, budownictwem i rozplanowaniem przestrzennym zespołów dworsko-folwarcznych.

Autorka dokumentuje przeszłość majątków ziemskich, które były ważną składową dawnego krajobrazu ziem polskich.

Praca obejmuje ziemię chełmińską, ze szczególnym uwzględnieniem gminy Papowo Biskupie.

Autorka podjęła się zbadania dawnych majątków ziemskich, głównie ich zabudowy i struktury funkcjonalnej oraz miejsca w sieci osadniczej regionu.

Monografia składa się z siedmiu rozdziałów.

Rozdział 1 – Wprowadzenie

W rozdziale przedstawiono tematykę badawczą, literaturę przedmiotu i dotychczasowy stan badań.

Rozdział 2 – Charakterystyka historyczna osadnictwa na ziemi chełmińskiej

Autorka omówiła początki osadnictwa, strukturę administracyjną i uwarunkowania przyrodnicze badanego terenu.

Rozdział 3 – Wpływ Zakonu Krzyżackiego  (Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie) i Kościoła katolickiego na formowanie się osadnictwa na ziemi chełmińskiej

W rozdziale przedstawiono zmiany strukturalne osadnictwa i wpływ na nie instytucji Kościoła katolickiego i administracji krzyżackiej.

Opisano też stosunki własnościowe, majątek Zakonu Krzyżackiego i Kościoła Katolickiego.

Rozdział 4 – Uwarunkowania społeczno-gospodarcze działalności majątków ziemskich na ziemi chełmińskiej od końca XVIII w. do połowy XX w.

Autorka omówiła czynniki prawno-gospodarcze i czynniki społeczne warunkujące funkcjonowanie majątków ziemskich.

Rozdział 5 – Charakterystyka zabudowy majątków ziemskich w gminie Papowo Biskupie

W rozdziale zaprezentowano rolę zespołów zabudowy dawnych majątków w strukturze osadniczej, funkcje gospodarcze i społeczne dawnych majątków ziemskich.

Omówiono położenie w sieci osadniczej oraz układ przestrzenny zespołów zabudowy dawnych majątków ziemskich.

Autorka przybliżyła historię rozwoju miejscowości oraz majątków ziemskich w gminie Papowo Biskupie.

Przedstawiono również strukturę i elementy zespołów dworsko-folwarcznych, z uwzględnieniem:
– budynków mieszkalnych właścicieli,
– parków i kompozycji zieleni,
– zabudowy gospodarczej,
– zabudowy dla pracowników folwarcznych,
– młynów wiatrowych
i innych elementów zabudowy, nawet takich jak ogrodzenia czy bramy wjazdowe.

Omówiono również wpływ zespołów dworsko-folwarcznych na zmiany w sieci osadniczej.

Rozdział 6 – Kierunki przekształceń i współczesne możliwości wykorzystania istniejącej zabudowy dawnych majątków ziemskich

W rozdziale przypomniano o przeszłości wsi na ziemi chełmińskiej w okresie międzywojennym, w okresie II wojny światowej i w okresie PRL.

Przedstawiono również zespoły zabudowy dawnych majątków ziemskich na ziemi chełmińskiej po 1989 roku.

Rozdział 7 – Podsumowanie

Książka ma cenny walor regionalny i przybliża dzieje niewielkich miejscowości z terenu gminy Papowo Biskupie:

  • Dubielno
  • Falęcin
  • Filrus
  • Folgowo
  • Jeleniec
  • Kucborek
  • Młyńsk
  • Niemczyk
  • Nowy Dwór Królewski
  • Papowo Biskupie
  • Staw
  • Storlus
  • Wrocławki
  • Zegartowice
  • Żygląd

Publikacja zawiera również bardzo wiele planów, map, wykresów, rycin i fotografii.

Bogusz Wasik – Budownictwo zamkowe na ziemi chełmińskiej (od XIII do XV wieku)

 

Bogusz Wasik

Budownictwo zamkowe na ziemi chełmińskiej
(od XIII do XV wieku)

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Toruń 2016

Sygnatura SIRr XXXIIIb/163

Dr Bogusz Wasik jest absolwentem zarówno konserwatorstwa jak i archeologi.

Uczestniczył w wielu badaniach archeologicznych w Polsce i za granicą.

Specjalizuje się w tematyce kastellogicznej, architekturze zamków krzyżackich, historii technik budowlanych.

Książka „Budownictwo zamkowe na ziemi chełmińskiej (od XIII do XV wieku)” jest rozszerzoną wersją jego dysertacji doktorskiej.

Rozprawa poświęcona jest analizie procesu budowlanego i związanych z nim technik.

Autor bada murowane zamki należące do zakonu krzyżackiego jak i te, które były siedzibami biskupów i kapituły diecezji chełmińskiej.

Ziemia chełmińska wyróżnia się dużym zagęszczeniem sieci zamków.

Monografia dotyczy 16 zamków: Bierzgłowo, Bratian, Brodnica, Golub, Grudziądz, Kowalewo Pomorskie, Lipienek, Papowo Biskupie, Pokrzywno, Radzyń Chełmiński, Rogóźno, Starogród, Toruń, Lubawa, Wąbrzeźno i Kurzętnik.

Książka dzieli się na dziewięć rozdziałów:

  1. Zagadnienia wstępne – tematyka, metoda, zakres chronologiczny
  2. Dzieje zainteresowań i stan badań nad zamkami ziemi chełmińskiej
  3. Lokalizacja i wybór miejsca pod budowę zamków na ziemi chełmińskiej
  4. Zagadnienia związane z projektowaniem
  5. Prace ziemne
  6. Materiały budowlane
  7. Konstrukcje murów
  8. Charakterystyka wybranych elementów architektury
  9. Dzieje budowy i rozplanowanie zamków na ziemi chełmińskiej
  10. Podsumowanie

Zakon budował swoje zamki z rozmachem, z ogromnym nakładem pracy i środków.

Zamki następnie rozbudowywano przez całe dziesięciolecia.

Autor podzielił budownictwo zamkowe na ziemi chełmińskiej na kilka okresów:

  • okres budowy warowni drewniano-ziemnych (2.-3. ćwierć XIII w.)
  • okres zastępowania zamków drewnianych murowanymi (2. połowa XIII w.)
  • okres zaadoptowywania zamku typu kasztelowego (lata 80-te XIII w. – 1. ćwierć XIV w.)
  • okres „klasycznych” zamków kasztelowych (2. ćwierć XIV w.)
  • okres rozbudów i modernizacji fortyfikacji (2. połowa XIV – 1. połowa XV w.)

Książka zawiera bardzo dużo planów, rycin, fotografii.

Tadeusz Garczyński – Dorpowscy w Prusach Królewskich i Wielkopolsce

 

Tadeusz Garczyński

Dorpowscy w Prusach Królewskich
i Wielkopolsce

Studium genealogiczne

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2012

Sygnatura SIRr IIIA/111

Tadeusz Garczyński jest uczestnikiem programu naukowo badawczego-poświęconego szlachcie Prus Królewskich.

Od lat zajmuje się dziejami i genealogią pomorskich rodzin szlacheckich.

Książka „Dorpowscy w Prusach Królewskich i Wielkopolsce” jest opracowaniem historii średniozamożnych rodzin szlacheckich z XVI-XVIII wieku, używających nazwiska Dorpowski.

Nazwisko pochodzi od miejscowości Dorposz położonej w pobliżu Chełmna.

Rodzina podzieliła się na dwie linie i występuje praktycznie w całej Polsce Północnej – w ziemi chełmińskiej, człuchowskiej, Wielkopolsce.

Autor zebrał za swoje studium genealogiczne niezwykle pochlebne recenzje se strony środowiska naukowego.

W książce opracowano większe lub mniejsze biogramy aż 152 osób.

Dołączono również cztery tablice genealogiczne.